नवी अर्थक्रांती

Category: बिझनेस स्टोरीझ

  • Jaideep Barman Success Story: परदेशातील नोकरी सोडून उभारली ₹13,700 कोटींची Rebel Foods कंपनी!

    Jaideep Barman Success Story: परदेशातील नोकरी सोडून उभारली ₹13,700 कोटींची Rebel Foods कंपनी!

    आजच्या काळात अनेक तरुण परदेशात जाऊन उच्च पगाराची नोकरी करण्याचं स्वप्न पाहतात. स्थिर उत्पन्न, सुरक्षित भवितव्य आणि प्रतिष्ठित जीवनशैली हे त्यामागचे मुख्य कारण असतं. मात्र काही मोजके तरुण असे असतात, जे या सुरक्षित वाटेऐवजी वेगळा मार्ग निवडतात. ते जोखीम पत्करून स्वतःचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी मेहनत करतात आणि स्वतःची ओळख निर्माण करतात.

    अशाच धाडसी विचारसरणीचं उदाहरण म्हणजे Rebel Foods चे संस्थापक जयदीप बर्मन. त्यांनी चांगल्या नोकरीच्या संधी सोडून उद्योजकतेचा मार्ग स्वीकारला आणि आपल्या कल्पकतेच्या जोरावर एक यशस्वी कंपनी उभी केली. त्यांच्या संघर्षातून आणि जिद्दीमधून अनेक तरुणांना आज प्रेरणा मिळते. आजच्या या लेखात आपण जयदीप बर्मन यांचा प्रेरणादायी प्रवास सविस्तरपणे जाणून घेणार आहोत.

    शिक्षण आणि सुरुवात

    जयदीप बर्मन यांचा जन्म प्राध्यापकांच्या कुटुंबात झाला. लहानपणापासूनच शिक्षणाला महत्त्व असल्यामुळे त्यांनी अभ्यासात चांगली प्रगती केली. त्यांनी IIT कानपूर येथून मेकॅनिकल इंजिनिअरिंग पूर्ण केलं आणि नंतर INSEAD बिझनेस स्कूलमधून MBA केलं . या शिक्षणामुळे त्यांना उत्तम नोकरीच्या संधी मिळाल्या.

    यानंतर त्यांनी McKinsey & Company (UK) मध्ये काम सुरू केलं. नोकरी चांगली होती, पगारही जास्त होता आणि आयुष्य सुरळीत चाललं होतं. तरीही त्यांच्या मनाला समाधान नव्हतं. स्वतःचं काहीतरी करावं, स्वतःचा व्यवसाय उभारावा, ही इच्छा त्यांच्या मनात सतत होती आणि त्याच विचारांनी पुढे त्यांच्या आयुष्याचा नवा प्रवास सुरू झाला.

    समस्येतून शोधली संधी

    जयदीप बर्मन यांनी McKinsey मध्ये जाण्यापूर्वी Brainvisa या ई-लर्निंग स्टार्टअपमध्ये काम केलं होतं. कोलकात्याचे असल्यामुळे त्यांना चांगल्या आणि वेगवेगळ्या चवींच्या जेवणाची विशेष आवड होती. मात्र कामाच्या धावपळीत बाहेर खाल्ल्यावर अनेकदा अन्न स्वच्छ नसायचं, दर्जा अपेक्षेप्रमाणे मिळत नव्हता आणि जेवणाच्या किमतीही जास्त होत्या . रोजच्या आयुष्यात ही अडचण त्यांना वारंवार जाणवत होती.

    हळूहळू त्यांना लक्षात आलं की ही समस्या केवळ त्यांचीच नाही, तर अनेक नोकरदार तरुणांना ती भेडसावत आहे. स्वच्छ, चवदार आणि परवडणारं अन्न सहज उपलब्ध होत नव्हतं. तेव्हा त्यांनी या समस्येकडे केवळ तक्रार म्हणून न पाहता संधी म्हणून पाहिले. नोकरी करत असतानाच अन्न व्यवसायाबद्दल विचार सुरू केला आणि “लोकांना चांगलं अन्न सहज कसं मिळेल?” हा प्रश्न त्यांच्या उद्योजक प्रवासाची सुरुवात ठरला.

    Faasos ची सुरुवात

    २००४ साली, जयदीप बर्मन यांनी आपल्या INSEAD मधील मित्र कल्लोल बॅनर्जी यांच्या सोबत पुण्यात “Faasos” या नावाचं पहिलं आउटलेट सुरू केलं. त्यांच्या जवळ फार मोठी भांडवलरक्कम नव्हती, फक्त सुमारे ८ लाख रुपयांची बचत होती. तरीही आत्मविश्वास आणि कल्पनेवर विश्वास ठेवून त्यांनी हा धाडसी निर्णय घेतला. Faasos हे Quick Service Restaurant (QSR) स्वरूपाचे होते, जिथे रोल्स आणि रॅप्ससारखे सहज खाता येणारे पदार्थ विकले जात होते.

    Faasos मागची त्यांची संकल्पना खूपच सरळ आणि स्पष्ट होती. ग्राहकांना नेहमी एकसारखी आणि चांगली गुणवत्ता मिळावी, अन्नाचे दर सर्वसामान्यांना परवडणारे असावेत आणि सेवा जलद व सोयीस्कर असावी, यावर त्यांनी विशेष भर दिला. याच तीन गोष्टींमुळे Faasos लवकरच तरुणांमध्ये लोकप्रिय झाले आणि त्यांच्या  पुढील व्यवसायिक यशाची पायाभरणी झाली.

    मोठा टर्निंग पॉइंट

    Faasos ने केंद्रीय किचन न ठेवता खूप स्मार्ट योजना वापरली. त्यांनी मोठ्या जागा भाड्याने घेण्याऐवजी रिअल इस्टेट खर्च फक्त १५% ठेवला. फक्त टेक-अवे आणि २५ मिनिटांत जेवण पोहोचवण्यावर लक्ष दिलं. या पद्धतीमुळे कमी खर्चात १८ आउटलेट्स सुरू झाली आणि व्यवसाय झपाट्याने वाढू लागला.

    मुंबईत यश मिळाल्यानंतर २०११ मध्ये Sequoia Capital कडून ३० कोटी रुपयांची गुंतवणूक मिळाली. २०१३ पर्यंत मुंबई व पुण्यात ५० आउटलेट्स झाली आणि महसूल २७ कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचला. ८०% आउटलेट्स तीन महिन्यांत नफ्यात आली. पण एक मोठी गोष्ट समोर आली ती म्हणजे ७४% ग्राहकांनी Faasos चे रेस्टॉरंट कधी पाहिलंच नव्हतं. तेव्हाच जयदीप बर्मन यांना कळलं की भविष्य थेट फूड डिलिव्हरीमध्येच आहे.

    क्लाउड किचनची क्रांती

    २०१५ मध्ये Faasos ने मोठा आणि धाडसी निर्णय घेतला आणि पूर्णपणे क्लाउड किचन (डार्क किचन) मॉडेल स्वीकारलं. यामुळे दुकान, बसण्याची व्यवस्था आणि जादा खर्च टाळता आला. त्या काळात ७०% ऑर्डर्स मोबाइल अ‍ॅपवरून येत होत्या, दरमहा सुमारे ५०,००० ऑर्डर्स मिळत होत्या आणि ९० आउटलेट्स कार्यरत होती. या यशस्वी बदलामुळे Lightbox कडून १२० कोटी रुपयांची गुंतवणूक मिळाली.

    यानंतर Faasos ने मल्टी-ब्रँड रणनीती स्वीकारली. डिसेंबर २०१५ पर्यंत कंपनी १५ शहरांत, १६० वितरण केंद्रांमधून काम करत होती आणि दररोज सुमारे ३.५ लाख ऑर्डर्स पूर्ण करत होती. या झपाट्याने वाढलेल्या व्यवसायामुळे ru-Net कडून २०० कोटी रुपयांची गुंतवणूक मिळाली आणि कंपनीचं व्हॅल्युएशन ८२० कोटी रुपये इतकं झालं.

    Rebel Foods -नवं रूप

    २०१८ मध्ये Faasos चे नाव बदलून “Rebel Foods” ठेवण्यात आलं. या बदलासोबत कंपनीने स्वतःला मल्टी-ब्रँड व्हर्च्युअल रेस्टॉरंट प्लॅटफॉर्म म्हणून उभं केलं. एका किचनमधून अनेक ब्रँड्स चालवण्याची ही कल्पना होती आणि त्या वेळी Rebel Foods कडे ११ वेगवेगळे ब्रँड्स होते.

    २०१९ मध्ये कंपनीची वाढ आणखी वेगाने झाली. Rebel Foods चा महसूल ३१०.३७ कोटी रुपये झाला, कंपनी २० शहरांत कार्यरत होती आणि २३५ क्लाउड किचन्स चालवत होती. दरमहा सुमारे २० लाख ऑर्डर्स मिळत होत्या. Coatue कडून ८६३ कोटी रुपयांची गुंतवणूक मिळाल्यानंतर कंपनीचं मूल्य २,६९० कोटी रुपये इतकं झालं.

    युनिकॉर्नचा टप्पा

    ७ ऑक्टोबर २०२१ हा Rebel Foods साठी ऐतिहासिक दिवस ठरला. QIA च्या नेतृत्वाखाली कंपनीत १,४२० कोटी रुपयांची गुंतवणूक झाली आणि त्यामुळे कंपनीचं मूल्य ९,७५० कोटी रुपये इतकं झालं. याच वर्षी Rebel Foods ही भारतातील ३२ वी युनिकॉर्न कंपनी म्हणून ओळखली जाऊ लागली.

     आज Rebel Foods म्हणजे प्रचंड वेगाने वाढलेली फूड-टेक कंपनी आहे. सध्या कंपनीचा महसूल १,४२० कोटी रुपये आहे. Rebel Foods ची उपस्थिती १० देशांमध्ये आहे, जिथे ४५० किचन्स, ४५ ब्रँड्स आणि सुमारे ४,००० इंटरनेट रेस्टॉरंट्स कार्यरत आहेत.

    मित्रांनो, कोणाला वाटलं असतं की McKinsey UK मध्ये उच्च पगार मिळवणारा एक प्रोफेशनल भारतात परत येऊन १३,७०० कोटी रुपये मूल्याची भारतातील सर्वात मोठी फूड-टेक कंपनी उभारेल? जयदीप बर्मन यांची ही कथा दाखवते की जर समस्या ओळखण्याची दृष्टी, धाडस आणि सतत बदल स्वीकारण्याची तयारी असेल, तर कोणतंही स्वप्न अशक्य नाही. ही कथा प्रत्येक उद्योजक, स्टार्टअप फाउंडर आणि स्वप्न पाहणाऱ्या तरुणांसाठी खरी प्रेरणा आहे.

  • Zoho Success Story: Zero Funding ते ₹1 लाख कोटींची Zoho कंपनी! कसा घडला हा प्रवास?

    Zoho Success Story: Zero Funding ते ₹1 लाख कोटींची Zoho कंपनी! कसा घडला हा प्रवास?

    आजच्या स्टार्टअप विश्वात “फंडिंग”, “व्हॅल्युएशन” आणि “एक्झिट” हे शब्द वारंवार ऐकू येतात. त्यामुळे यश मोजण्याची संकल्पनाच बदलून गेली आहे. मोठी गुंतवणूक, भरपूर जाहिरात आणि झपाट्याने वाढ,यालाच बहुतेकदा यश मानले जाते. पण या सगळ्या गोंधळात एक भारतीय उद्योजक असा आहे, ज्यांनी एक रुपयाही बाह्य फंडिंग न घेता जागतिक दर्जाची सॉफ्टवेअर कंपनी उभी केली. ही व्यक्ती म्हणजे Zoho Corporation चे संस्थापक श्रीधर वेम्बू. त्यांचा प्रवास इतरांपेक्षा वेगळा असून तो शांतपणे, स्वतःच्या विचारांवर आणि मेहनतीवर उभा राहिलेला आहे.

    श्रीधर वेम्बू यांची ही कहाणी बुद्धिमत्ता, संयम आणि दीर्घकालीन विचारांची आहे. गुंतवणूकदारांचा दबाव नाही, मोठ्या प्रमाणात ब्रँडिंग नाही, तरीही Zoho आज जगभर विश्वासार्ह सॉफ्टवेअर सोल्यूशन्स देणारी कंपनी ठरली आहे, हेच या प्रवासाचं खरं वैशिष्ट्य आहे. त्यांचा उद्योजकीय प्रवास आपल्याला शिकवतो की यशासाठी नेहमीच वेग, मोठे भांडवल किंवा गाजावाजा आवश्यक नसतो; कधी कधी योग्य वेळी घेतलेला निर्णय, ठाम मूल्ये आणि स्वतःवरचा विश्वासच सर्वात मोठी ताकद ठरते. या लेखात आपण या असामान्य आणि प्रेरणादायी प्रवासाची ओळख करून घेणार आहोत.

    मातीमधून उगवलेली बुद्धिमत्ता

    श्रीधर वेम्बू यांचा जन्म १९६८ साली तमिळनाडूतील तंजावूर येथे झाला. शेती, संस्कृती आणि आपल्या मातीशी जोडलेल्या जीवनमानासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या या भूमीत त्यांचं बालपण गेलं. लहानपणापासूनच ते अत्यंत हुशार विद्यार्थी होते आणि शिकण्याची त्यांना विशेष ओढ होती. प्राथमिक शिक्षणानंतर त्यांनी IIT-JEE परीक्षेत २७ वा क्रमांक मिळवला आणि पुढे IIT मद्रास येथे अभियांत्रिकीचं  शिक्षण पूर्ण केलं. यानंतरही त्यांचा शैक्षणिक प्रवास थांबला नाही; पुढे त्यांनी अमेरिकेतील प्रतिष्ठित Princeton University मधून उच्च शिक्षण घेतलं.

    १९९४ साली श्रीधर वेम्बू यांनी अमेरिकेतील नामांकित Qualcomm कंपनीत वायरलेस इंजिनिअर म्हणून आपल्या कारकीर्दीची सुरुवात केली. चांगला पगार, प्रतिष्ठा आणि सुरक्षित भविष्य या सगळ्या गोष्टी त्यांच्या हातात होत्या. तरीही त्यांच्या आयुष्यात एका गोष्टीची कमी होती, ती म्हणजे आत्मिक समाधान. केवळ नोकरीपुरते मर्यादित न राहता, स्वतःच्या विचारांवर आणि मूल्यांवर आधारित काहीतरी वेगळं व अर्थपूर्ण निर्माण करण्याची इच्छा त्यांना सतत खुणावत होती. हीच अस्वस्थता पुढे एका वेगळ्याच उद्योजकीय प्रवासाची सुरुवात ठरली.

    नोकरी सोडून स्वप्नांकडे वाटचाल

    या काळात श्रीधर वेम्बू यांचे भाऊ चेन्नईमध्ये एक लहानशी सॉफ्टवेअर कंपनी चालवत होते. त्याच वेळी IIT मद्रासमधील त्यांच्या एका मित्राने नेटवर्किंग सॉफ्टवेअरचा प्राथमिक आराखडा (ड्राफ्ट) तयार केला होता. वेगवेगळ्या ठिकाणी असलेली ही प्रतिभा आणि कल्पना एकत्र आणता येतील, असा विचार वेम्बू यांच्या मनात आला. या सॉफ्टवेअरमध्ये जागतिक बाजारपेठेत, विशेषतः अमेरिकेत, मोठी संधी आहे याची त्यांना पूर्ण खात्री होती.

    हा विश्वास मनात ठेवून त्यांनी एक धाडसी निर्णय घेतला. उच्च पगाराची, सुरक्षित आणि प्रतिष्ठेची नोकरी सोडून त्यांनी स्वतःच्या स्वप्नांकडे वाटचाल सुरू केली. १९९६ साली या विचारांना प्रत्यक्ष स्वरूप मिळालं आणि AdventNet या सॉफ्टवेअर कंपनीची स्थापना झाली. हीच कंपनी पुढे Zoho Corporation म्हणून ओळखली जाऊ लागली आणि एका वेगळ्या, मूल्याधिष्ठित उद्योजकीय प्रवासाची पायाभरणी झाली.

    पहिलं यश, पहिला आत्मविश्वास

    AdventNet ची कल्पना अत्यंत साधी पण प्रभावी होती. टेलिकॉम सेवा पुरवठादारांना उपयुक्त सॉफ्टवेअर सोल्यूशन्स देणे. त्यांचा पहिला प्रॉडक्ट Web NMS होता, ज्यामुळे कंपन्यांना त्यांच्या नेटवर्क आणि डिजिटल ऑपरेशन्स अधिक प्रभावीपणे व्यवस्थापित करता येत. हे सॉफ्टवेअर तांत्रिकदृष्ट्या मजबूत, वापरण्यास सहज आणि गरजेनुसार बदलता येणारे असल्यामुळे लवकरच ग्राहकांचे लक्ष वेधून घेऊ लागले.

    या प्रॉडक्टला एका अमेरिकन टेक फेअरमध्ये मोठी दाद मिळाली. इतकंच नाही  तर या प्रदर्शनात HP सारख्या आघाडीच्या सॉफ्टवेअर कंपन्यांनाही मागे टाकत Web NMS ठळक ठरलं . १९९८ पर्यंत AdventNet ची विक्री ६ कोटींवर पोहोचली. पुढे २००० साली Cisco हा त्यांचा पहिला मोठा क्लायंट ठरला आणि कंपनीची विक्री थेट ५० कोटींवर पोहोचली. या यशामुळे AdventNet एक विश्वासार्ह जागतिक सॉफ्टवेअर कंपनी म्हणून ओळखली जाऊ लागली.

    पैसे नाकारण्याचं धैर्य

    AdventNet च्या वाढत्या यशामुळे गुंतवणूकदारांचे लक्ष वेम्बू यांच्याकडे वेधलं गेलं. एका गुंतवणूकदाराने तब्बल ७०० कोटींच्या व्हॅल्युएशनवर ५० कोटी गुंतवणुकीचा आकर्षक प्रस्ताव दिला. कोणत्याही नव्या स्टार्टअपसाठी हा प्रस्ताव मोठी संधी मानला गेला असता, पण श्रीधर वेम्बू यांचा विचार वेगळा होता.

    त्यांच्यासाठी AdventNet ही केवळ एक स्टार्टअप कंपनी नव्हती, तर ती आयुष्यभर जपून, मूल्यांच्या आधारावर उभारायची संस्था होती. गुंतवणूकदारांच्या दबावाखाली निर्णय घ्यायचा नव्हता किंवा केवळ जलद वाढीसाठी तडजोड करायची नव्हती. म्हणूनच मोठ्या रकमेचा मोह बाजूला ठेवत, त्यांनी हा प्रस्ताव नाकारला. हा निर्णय त्यांच्या दूरदृष्टीचा आणि आत्मविश्वासाचा स्पष्ट पुरावा होता.

    धैर्याने केली संकटांवर मात

    २००१ साली डॉट-कॉम क्रॅश झाला आणि अनेक टेक कंपन्यांप्रमाणे AdventNet वरही त्याचा मोठा परिणाम झाला. कंपनीचे सुमारे १५० ग्राहक कमी होऊन केवळ ३ उरले. व्यवसाय जवळजवळ ठप्प झाला असतानाच एका गुंतवणूकदाराने कंपनी १५० कोटी रुपयांना विकत घेण्याची ऑफर दिली.अशा कठीण काळात कुणीही हा प्रस्ताव सहज स्वीकारला असता; पण श्रीधर वेम्बू यांनी पुन्हा एकदा नकार देण्याचं धैर्य दाखवलं.

    कंपनी वाचवण्यासाठी त्यांनी अत्यंत कठोर निर्णय घेतले. उपलब्ध रोख साठा वापरून कर्मचाऱ्यांचे पगार वेळेवर दिले आणि स्वतः सलग चार वर्षे पगार न घेता काम केलं. कर्मचाऱ्यांवरील विश्वास आणि कंपनीच्या भविष्यासाठीची जबाबदारी त्यांनी कधीही ढळू दिली नाही. हा काळ त्यांच्या संयमाची, चिकाटीची आणि नेतृत्वगुणांची खरी कसोटी ठरला.

    याच संकटातून कंपनीला एक नवी दिशा मिळाली आणि ManageEngine या प्रॉडक्टचा जन्म झाला. मध्यम आकाराच्या कंपन्यांसाठी तयार केलेलं हे IT मॅनेजमेंट टूल हळूहळू प्रचंड लोकप्रिय झालं. पुढे Fortune ५०० मधील सुमारे ६० % कंपन्यांनी ManageEngine वापरायला सुरुवात केली. याच काळात वेम्बू यांनी बंद पडलेल्या एका कंपनीकडून “Zoho” हे डोमेन विकत घेतलं, जे पुढे जागतिक सॉफ्टवेअर ब्रँडचे नाव ठरलं .

    Zoho चा जन्म आणि ऐतिहासिक यश

    २००५ मध्ये Zoho CRM लाँच करण्यात आले आणि हाच क्षण कंपनीच्या इतिहासातील निर्णायक टप्पा ठरला. हे सॉफ्टवेअर स्वस्त, प्रभावी आणि वापरण्यास अतिशय सोपं होतं,त्यामुळे कमी वेळातच त्याला मोठी लोकप्रियता मिळाली. २००८ पर्यंत Zoho CRM चे १० लाख युजर्स झाले, तर २००९ मध्ये AdventNet या कंपनीचे नाव अधिकृतपणे बदलून Zoho Corporation करण्यात आलं. Zoho ने Salesforceसारखेच ताकदवान सॉफ्टवेअर कमी किमतीत उपलब्ध करून दिलं, ज्यामुळे लहान आणि मध्यम व्यवसायांमध्ये ते मोठ्या प्रमाणावर लोकप्रिय झाले.

    २०१५ पर्यंत Zoho चा विस्तार अभूतपूर्व पातळीवर पोहोचला. कंपनीकडे १.२ कोटी युजर्स, सुमारे १८०० कोटींची वार्षिक विक्री,२५ हून अधिक प्रॉडक्ट्स आणि ५० मोबाईल अ‍ॅप्स होते. Zoho च्या वाढत्या प्रभावामुळे Salesforce ने अखेर Zoho विकत घेण्याची ऑफर दिली, मात्र श्रीधर वेम्बू यांनी तीही नाकारली. स्वतंत्र राहून जागतिक स्तरावर भारतीय सॉफ्टवेअर ब्रँड उभा करण्याचा त्यांचा ठाम निर्धार यामधून स्पष्टपणे दिसून येतो.

    झिरो फंडिंगमधून अब्जावधींचा महसूल

    फ्रीमियम मॉडेल आणि सुमारे ५००० कर्मचाऱ्यांच्या ताकदीवर Zoho ने कोणतीही बाह्य गुंतवणूक न घेता सातत्याने प्रगती केली. २०२१ मध्ये कंपनीचे उत्पन्न ५२३० कोटींवर पोहोचले आणि Zoho अधिकृतपणे बिलियन-डॉलर क्लबमध्ये दाखल झाली. कोविडसारख्या कठीण काळातही कंपनीने ६७११ कोटींचा महसूल आणि १९१८ कोटींचा नफा कमावला. आज Zoho चे वार्षिक उत्पन्न सुमारे ८७०० कोटी असून नफा २८०० कोटींच्या आसपास आहे. यामुळे Zoho ही आज जगातील आघाडीच्या सॉफ्टवेअर कंपन्यांपैकी एक ठरली आहे.

    मित्रांनो, इतकं मोठं यश मिळवूनही Zoho चे संस्थापक श्रीधर वेम्बू साधं आणि मूल्याधिष्ठित जीवन जगतात. आज त्यांची अंदाजे नेटवर्थ २८,००० कोटी असली तरी ते तंजावूरजवळील एका गावात राहतात, सायकल चालवतात आणि भौतिक सुखांपेक्षा मूल्यांना अधिक महत्त्व देतात. कोणत्याही गज्यावाज्याशिवाय, शांतपणे मिळवलेलं हे यश त्यांच्या विचारांची आणि जीवनदृष्टीची खरी ओळख आहे.

  • अडचणींवर मात करत ₹६७०० कोटींची कंपनी: रॅपिडोचा प्रेरणादायी प्रवास

    अडचणींवर मात करत ₹६७०० कोटींची कंपनी: रॅपिडोचा प्रेरणादायी प्रवास

    कधी कधी आयुष्य इतकी कठीण परीक्षा घेतं की वाटतं, “आपण यातून खरंच बाहेर पडू शकतो का?” पण काही लोक अपयशाने खचत नाहीत; ते त्यातून शिकतात, स्वतःवर विश्वास ठेवतात आणि नव्यानं उभं राहतात. अशा लोकांचं यश केवळ त्यांच्यापुरतं मर्यादित नसतं, तर ते इतरांसाठीही प्रेरणादायी ठरतं.


    पवन गुंटुपल्ली हे याचं एक उत्तम उदाहरण आहेत. तेलंगणामधील एका सामान्य कुटुंबातून आलेले पवन यांनी IIT खडगपूरमधून शिक्षण घेतलं. कॉलेजमध्ये असतानाच त्यांनी स्टार्टअप सुरू करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु तो अयशस्वी ठरला. त्यानंतर ७५ कंपन्यांनी त्यांच्या कल्पनांना नकार दिला. तरीही पवन यांनी नकारांपेक्षा आत्मविश्वासाला अधिक महत्त्व दिलं. आज ते ‘रॅपिडो’ या देशातील आघाडीच्या बाईक-टॅक्सी कंपनीचे सह-संस्थापक आहेत. आजच्या लेखात आपण त्यांच्या या संघर्ष, जिद्द आणि यशाच्या प्रेरणादायी प्रवासावर एक नजर टाकणार आहोत.


    सुरुवातीचे आयुष्य


    पवन गुंटुपल्ली यांचा जन्म दक्षिण भारतातील तेलंगणामधील एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला. लहानपणापासूनच ते अभ्यासात अतिशय हुशार होते. मात्र, त्यांचा अभ्यास केवळ पुस्तकापुरता मर्यादित नव्हता, तर त्यांना लहान वयातच ट्रेडिंग आणि संगणक प्रोग्रामिंगमध्ये खूप रस होता. त्यांच्या जिज्ञासेमुळे त्यांनी इतर मुलांपेक्षा वेगळं काहीतरी शिकण्याचा प्रयत्न केला.
    त्यांच्या हुशारी आणि अभ्यासू वृत्तीमुळे त्यांना देशातील एक नामांकित संस्थेत, IIT खडगपूरमध्ये थेट प्रवेश मिळाला. IITमध्ये प्रवेश घेणं हे अनेक विद्यार्थ्यांचं स्वप्न असतं. तिथे त्यांनी इलेक्ट्रिकल इंजिनिअरिंगचं शिक्षण घेतलं. IITमध्ये मिळालेल्या ज्ञानामुळे आणि वातावरणामुळे त्यांच्या आयुष्याला एक नवी दिशा मिळाली.

    कंपनीची नोकरी… पण मन अस्वस्थच


    पदवी पूर्ण केल्यानंतर पवन यांनी Samsung कंपनीत सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंटच्या विभागात काम सुरू केलं. त्यांना चांगली नोकरी मिळाली, चांगला पगार होता आणि परदेशात काम करण्याच्या संधीदेखील होत्या. पण त्यांच्या मनात एक गोष्ट नेहमी चालू होती ती म्हणजे “स्वतःच काहीतरी स्वतःचं असावं!” हा विचार त्यांना कायम प्रेरणा देत होता. त्यामुळे त्यांनी नोकरीच्या सुरक्षिततेच्या बाहेर पडून स्वतःच्या व्यवसायाचा विचार करण्यास सुरुवात केली.
    त्यांनी IIT मधील त्यांच्या मित्रासोबत मिळून त्यांनी “IMPS पेमेंट्स” या नव्या तंत्रज्ञानावर आधारित एक स्टार्टअप सुरू केला. त्यांना या स्टार्टअप वर खूप मोठ्या आशा होत्या, पण दुर्दैवाने तो स्टार्टअप फक्त नऊ महिन्यांतच बंद पडला. हा अपयशाचा अनुभव खूप धक्का देणारा होता, पण पवन यांनी हार मानली नाही आणि पुन्हा प्रयत्न करण्याचा निर्धार केला.

    दुसरा प्रयत्न, दुसरं अपयश

    पहिलं स्टार्टअप अपयशी ठरल्यानंतर पवन यांनी ठरवलं की अजून एकदा प्रयत्न करून पाहायचा. यावेळी त्यांनी ‘TheKarrier’ नावाचं एक मिनी ट्रक लॉजिस्टिक्स स्टार्टअप सुरू केलं. या स्टार्टअपचं उद्दिष्ट छोट्या व्यवसायांना वाहतूक सेवांमध्ये मदत करणं होतं. ही कल्पना खूप उपयोगी होती, आणि सुरुवातीला थोडाफार प्रतिसादही मिळाला.
    पण लॉजिस्टिक्स हा व्यवसाय खूप खर्चिक असतो. सुरुवातीलाच वाहनं, कर्मचारी, देखभाल यांसारख्या गोष्टींवर मोठी भांडवली गुंतवणूक करावी लागते. पवन यांच्याकडे त्या वेळी पुरेसं भांडवल नव्हतं, आणि त्यामुळे काही महिन्यांतच हे स्टार्टअपही बंद करावं लागलं. हे दुसऱ्यांदा मिळालेलं अपयश त्यांच्यासाठी खूप मोठा धक्का होता, पण तरीही त्यांनी हार मानली नाही. लढत राहण्याचा त्यांनी ठाम निर्धार केला.
    बाईकवरून सुचलेली कल्पना


    दोन अपयशांनंतर पवन आणि त्यांच्या मित्रांनी विचार केला, “ट्रकसारखं मोठं वाहन चालवणं आणि त्यात व्यवसाय करणं खूप खर्चिक आहे, मग काहीतरी कमी खर्चाचं का करू नये?” याच विचारातून त्यांना एक नवीन कल्पना सुचली ती म्हणजे बाईक टॅक्सी सेवा सुरू करण्याची. त्यांना वाटलं की जर लोक सामान वाहून नेण्यासाठी ट्रक वापरतात, तर शहरात लवकर पोहोचण्यासाठी बाईकचा वापर का करू नये?
    नोव्हेंबर २०१४ मध्ये पवन आणि त्यांच्या आणखी दोन मित्रांनी मिळून “Rapido” या नावाने बाईक टॅक्सी सेवा सुरू केली. ही एक वेगळी आणि नवीन कल्पना होती, जी भारतात फारशी कोणी वापरलेली नव्हती. मात्र या उपक्रमातही सुरुवातीला अनेक अडचणी आल्या. नियमावली, परवाने, लोकांचा विश्वास मिळवणं, आणि योग्य चालक शोधणं हे सगळं सोपं नव्हतं. पण त्यांनी हिम्मत न हारता या अडचणींवर मात केली.

    अडचणींची रॅपिडो शर्यत
    त्या काळात Uber आणि Ola सारख्या मोठ्या कंपन्या आधीच भारतात कॅब सेवा देत होत्या. त्यामुळे स्पर्धा खूपच तीव्र होती. त्यातच बाईक टॅक्सी ही संकल्पना भारतात कायदेशीरदृष्ट्या अजून स्पष्ट नव्हती. त्यामुळे गुंतवणूकदारांना पवन यांची कल्पना फारशी पटत नव्हती. पवन ज्या-ज्या गुंतवणूकदारांकडे गेले, तिथून त्यांना वारंवार नकार मिळत होता. एक-दोन वेळा नव्हे, तब्बल ७५ वेळा!
    पण एवढ्या नकारांनंतरही पवन यांनी आशा सोडली नाही. त्यांनी ठरवलं कि, “ज्यांच्याकडे स्वतःची बाईक नाही, त्यांना ही सेवा द्यायची आणि ज्यांच्याकडे बाईक आहे, त्यांना रोजगार द्यायचा.” ही कल्पना केवळ व्यवसायापुरती मर्यादित राहिली नाही, तर समाजासाठीही उपयुक्त ठरली. त्यांनी बाईक चालवणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीला ‘कॅप्टन’ असं संबोधायला सुरुवात केली, जेणेकरून त्यांच्या कामाचा त्यांना अभिमान वाटेल.
    यशाच्या शिखरावर
    सुरुवातीच्या अनेक अडचणींनंतर अखेर २०१६ साली पवन गुंटुपल्ली यांच्या Rapido ला मोठा टर्निंग पॉईंट मिळाला. Hero MotoCorp चे अध्यक्ष पवन मुंजाल यांनी या स्टार्टअपमध्ये पहिली मोठी गुंतवणूक केली. हाच तो क्षण होता ज्याने Rapido च्या यशाचा पाया मजबूत केला. गुंतवणुकीनंतर कंपनीचा आत्मविश्वास प्रचंड वाढला. ग्राहकांची संख्या झपाट्याने वाढू लागली आणि Rapido ने अनेक शहरांमध्ये आपली सेवा सुरू केली.


    बंगळुरू, दिल्ली, गुडगाव अशा मोठ्या शहरांमध्ये Rapido च्या बाईक फ्लीट्स धावू लागल्या. २०१९ पर्यंत कंपनी दररोज ७०,००० पेक्षा अधिक ट्रिप्स करत होती. Rapido ला १५० कोटी रुपयांची गुंतवणूक मिळाली आणि त्यांनी १२ शहरांमध्ये आपलं नेटवर्क विस्तारलं. WestBridge Capital, Yamaha आणि Swiggy सारख्या नामांकित कंपन्यांनीही या कल्पनेवर विश्वास ठेवून कोट्यवधींची गुंतवणूक केली.
    २०२० मध्ये Rapido ने फक्त बाईकवरच नाही तर ऑटो राईड्स देखील सुरू केल्या. फक्त ५ महिन्यांमध्ये त्यांनी १० लाख ट्रिप्स पूर्ण केल्या आणि तेही Uber आणि Ola पेक्षा जलद! आजच्या घडीला Rapido देशातील १०० हून अधिक शहरांमध्ये कार्यरत आहे. कंपनीकडे ५ कोटींहून अधिक युजर्स, १.५ लाख कॅप्टन्स, आणि जवळपास ६,७०० कोटी रुपयांचं बाजारमूल्य आहे.

    मित्रांनो, पवन गुंटुपल्ली यांची कहाणी ही केवळ यशाची नाही, तर आत्मविश्वास, चिकाटी आणि सातत्य यांची शिकवण देणारी आहे. त्यांनी तीन वेळा अपयश अनुभवलं, तब्बल ७५ वेळा नकार ऐकला, पण कधीही हार मानली नाही. त्यांनी हे सिद्ध केलं की यशाची सुरुवात मोठ्या पगाराच्या नोकरीपासून होत नाही, तर ती होते एका छोट्या पण मजबूत कल्पनेवर ठेवलेल्या विश्वासापासून. Rapido हा केवळ बाईक टॅक्सी ब्रँड नाही, तर त्या तरुणाच्या धाडसाचं प्रतीक आहे, ज्याने सगळ्या अडचणींवर मात करून भविष्याकडे वेगळ्या दृष्टीने पाहिलं. आजच्या तरुणांनी जर प्रेरणा शोधायची असेल, तर पवन गुंटुपल्ली यांची ही वाटचाल त्यांना नक्कीच एक नवी दिशा दाखवू शकते.

  • सायबर कॅफेतून जगातील सर्वात तरुण CEO बनण्याचा प्रेरणादायी प्रवास

    सायबर कॅफेतून जगातील सर्वात तरुण CEO बनण्याचा प्रेरणादायी प्रवास

    घरात कॉम्प्युटर नव्हता, पण डोक्यात विचार होता!


    सुहास गोपीनाथ यांचा जन्म बेंगळुरूमधील मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील शास्त्रज्ञ होते.
    लहानपणापासूनच त्यांना कॉम्प्युटर आणि इंटरनेटची प्रचंड आवड होती.
    पण घरात स्वतःचा कॉम्प्युटर नसल्यामुळे ते रोज सायबर कॅफेमध्ये जाऊन तासंतास बसत असत.

    मोफत कामातून शिकले कोडिंग!


    सायबर कॅफेमध्ये जाण्यासाठी पॉकेटमनी कमी पडायचा, म्हणून त्यांनी एक शक्कल लढवली.
    कॅफे मालकाला सांगितले, “मी दुपारी तुमच्या कॅफेमध्ये काम करतो, त्याबदल्यात मला मोफत इंटरनेट वापरू द्या!”
    याच मोफत मिळालेल्या वेळात त्यांनी पुस्तकं वाचून स्वतःच वेबसाईट बनवायला (कोडिंग) सुरुवात केली.

    वयाच्या १४ व्या वर्षी कंपनीची स्थापना!


    वयाच्या अवघ्या 14 व्या वर्षी त्यांनी ‘Globals Inc’ या कंपनीची सुरुवात केली.
    पण भारतात तोपर्यंत 18 वर्षांखालील व्यक्तीला कंपनीची अधिकृत नोंदणी (Registration) करण्याची परवानगी नव्हती.
    सुहास यांनी हार न मानता अमेरिकेतील कॅलिफोर्नियामध्ये आपल्या कंपनीची नोंदणी केली.

    जगातील सर्वात तरुण CEO!


    वयाच्या 17 व्या वर्षी सुहास गोपीनाथ यांना अधिकृतपणे त्यांच्या कंपनीचे CEO घोषित करण्यात आले.
    हे यश मिळवणारे ते जगातील सर्वात तरुण मुख्य कार्यकारी अधिकारी (Youngest CEO) ठरले!
    त्यांच्या या यशाची जगभर चर्चा झाली आणि जगातील अनेक मोठ्या नेत्यांचे लक्ष त्यांच्याकडे गेले.

    जागतिक पातळीवर गौरव


    सुहास यांच्या कंपनीने हळूहळू जगभरात आपले पाय पसरवले. आज त्यांची कंपनी 11 पेक्षा जास्त देशांमध्ये सेवा देते.


    2008 मध्ये ‘World Economic Forum’ ने त्यांना ‘Young Global Leaders’ पुरस्काराने सन्मानित केले.
    जागतिक बँकेनेही (World Bank) त्यांना आपल्या महत्त्वाच्या सल्लागार समित्यांवर काम करण्याची संधी दिली.

    आजच्या तरुणांसाठी मोठी प्रेरणा


    “माझ्याकडे कॉम्प्युटर नाही”, “माझ्याकडे पुरेसे पैसे नाहीत” अशी कारणे न देता सुहास यांनी उपलब्ध साधनांचा पुरेपूर वापर केला.
    एका छोट्या सायबर कॅफेतून सुरू झालेला हा प्रवास आजच्या प्रत्येक तरुणाला नवीन काहीतरी सुरू करण्याची ताकद देतो.


    संकटांना संधीत बदलणाऱ्या सुहास गोपीनाथ यांचा हा प्रवास तुम्हाला कसा वाटला? कमेंट करून नक्की सांगा!

  • X-Ray History: एका अपघाती प्रयोगाने लागला X-Ray चा शोध!

    X-Ray History: एका अपघाती प्रयोगाने लागला X-Ray चा शोध!

    X-ray History: तो दिवस आणि ती प्रयोगशाळा

    ८ नोव्हेंबर 1895 जर्मनी)

    • जर्मन शास्त्रज्ञ विल्हेम रॉन्टजेन आपल्या लॅबमध्ये ‘कॅथोड रे’ (Cathode Rays) वर प्रयोग करत होते.
    • त्यांनी काचेची ट्यूब पूर्णपणे काळ्या कागदाने झाकली होती जेणेकरून प्रकाश बाहेर पडू नये.

    अन् अंधारात एक प्लेट चमकू लागली…  

    • प्रयोग सुरू असताना, टेबलवर काही अंतरावर ठेवलेली ‘बेरियम प्लॅटिनोसायनाइड’ची स्क्रीन अचानक चमकू लागली.
    • ट्यूब काळ्या कागदाने झाकलेली असतानाही ही स्क्रीन का चमकतेय? रॉन्टजेन अवाक झाले!

    कागद, लाकूड पार करून जाणारे किरण!

    • त्यांनी ट्यूब आणि स्क्रीनच्या मध्ये कागद, लाकडाचा तुकडा आणि जाड पुस्तके ठेवून पाहिली.
    • तरीही ते किरण या सगळ्या वस्तू आरपार भेदून स्क्रीनवर चमकत होते.
    • म्हणजे… हे किरण कोणत्याही घन वस्तूमधून सहज जाऊ शकत होते!

    नाव ‘X-Ray’ का पडले?

    X-ray History: त्या काळात हे किरण नेमके काय आहेत… हे कोणालाच माहिती नव्हतं. म्हणून रॉन्टजेन यांनी त्यांना “X Rays” म्हणजेच Unknown Rays असं नाव दिलं. हेच नाव पुढे संपूर्ण जगभर प्रसिद्ध झालं.

    इतिहासातील पहिला X-Ray 🖐️

    • रॉन्टजेन यांनी आपल्या पत्नीच्या (अ‍ॅना बर्था) हाताखाली फोटोग्राफिक प्लेट ठेवून X-Ray पाडले.
    • प्लेटवर तिच्या हाताची हाडे आणि बोटातील अंगठी स्पष्ट दिसत होती!
    • ती इमेज पाहून त्यांची पत्नी घाबरून म्हणाली, “मी माझ्याच मृत्यूचे दृश्य पाहिले!”

    X-Ray ने वैद्यकीय क्षेत्रात घडवली क्रांती

    • डॉक्टरांसाठी Game Changer

    ✅ हाडं तुटली आहेत का, हे लगेच समजू लागलं.

    ✅ फुफ्फुसांचे अनेक आजार शोधणं सोपं झालं.

    ✅ शरीरात अडकलेल्या वस्तू शोधता येऊ लागल्या.

    ✅ योग्य उपचार अधिक जलद आणि अचूक झाले.

    X-ray History: आजही X-Ray ही सर्वाधिक वापरली जाणारी Diagnostic Test आहे.

    नोबेल पुरस्कार आणि रॉन्टजेन यांचा मोठेपणा 

    • या क्रांतिकारी शोधासाठी रॉन्टजेन यांना १९०१ मध्ये नोबेल पारितोषिक मिळाले.
    • त्यांनी या शोधाचे कोणतेही पेटंट घेतले नाही. 
    • “हा शोध संपूर्ण मानवजातीच्या कल्याणासाठी मोफत असावा,” अशी त्यांची इच्छा होती.

    आणखी वाचा

  • Metro Brands ची भन्नाट Success Story

    Metro Brands ची भन्नाट Success Story

    Metro Brands : एका छोट्याशा बूटांच्या दुकानाने… ₹22,000 कोटींचं साम्राज्य उभं केलं!


    सुरुवात कशी झाली?

    Metro Brands : 1955 मध्ये मुंबईत एका छोट्याशा Metro Shoes दुकानातून या व्यवसायाची सुरुवात झाली.

    नंतर रफीक मलिक यांनी व्यवसायाची सूत्रे हाती घेतली आणि कंपनीला नव्या उंचीवर नेलं. त्यांचं उद्दिष्ट फक्त बूट विकणं नव्हतं, तर भारतीय ग्राहकांना Premium Footwear Experience देणं हेच त्यांचं Vision होतं.


    यशाचं खरं Secret

    Metro Brands इतरांपेक्षा वेगळी ठरली कारण त्यांनी फक्त Products विकले नाहीत, तर उत्कृष्ट Customer Experience दिला.

    • उत्तम Quality आणि आधुनिक Stores
    • प्रत्येक वयोगटासाठी स्वतंत्र Collection
    • बदलत्या Fashion Trends नुसार सतत नवीन Designs

    याच धोरणामुळे ग्राहकांचा विश्वास हा कंपनीचा सर्वात मोठा Brand Asset बनला.


    एका दुकानापासून भारतभर

    आज Metro Brands चे 800+ Stores भारतभर कार्यरत आहेत.

    • देशातील प्रमुख शहरांमध्ये मजबूत उपस्थिती
    • Shopping Malls आणि High Street Locations वर विशेष भर
    • Offline सोबत Online Retail मध्येही यशस्वी विस्तार
    • नियोजनबद्ध Expansion मुळे Brand अधिक मजबूत झाली

    एक कंपनी… अनेक लोकप्रिय Brands

    Metro Brands चं Portfolio विविध ग्राहकांच्या गरजा पूर्ण करतं.

    • 👞 Metro Shoes
    • 👠 Mochi
    • 🥾 Walkway
    • 🩴 Crocs
    • 👟 FitFlop

    यामुळे प्रत्येक Budget आणि Lifestyle साठी योग्य Footwear पर्याय उपलब्ध झाले.


    आज Metro Brands किती मोठी आहे?

    आज Metro Brands ही भारतातील अग्रगण्य Footwear Retail Companies पैकी एक आहे.

    • 💰 Market Cap : ₹22,000+ कोटी
    • 🏬 800+ Stores

    या यशामागे तीन महत्त्वाचे घटक आहेत:

    • Brand Value
    • Customer Trust
    • Consistent Growth

    रफीक मलिक यांच्याकडून काय शिकाल?

    • ✅ फक्त दुकान नाही, Brand तयार करा.
    • ✅ ग्राहकांचा विश्वास हीच सर्वात मोठी गुंतवणूक असते.
    • ✅ Trends बदलले की Businessही बदलला पाहिजे.
    • ✅ Expansion करण्यापूर्वी मजबूत Systems तयार करा.
    • ✅ Consistency हेच Long-Term Success चं Secret आहे.

    आजचा मोठा Business Lesson

    Metro Brands : मोठा Business हा एका दिवसात तयार होत नाही.

    तो तयार होतो…

    विश्वास, गुणवत्ता आणि सातत्यामुळे.अशाच भन्नाट Business Stories साठी Follow करा!

  • HMT Watches History: HMT कंपनी का बंद झाली?

    HMT Watches History: HMT कंपनी का बंद झाली?

    HMT Watches History: देशाचे पहिले पंतप्रधान पंडित नेहरूंनी पाहिलेलं स्वप्न, इंदिरा गांधींच्या हातातील घड्याळ आणि भारतातील प्रत्येक मध्यमवर्गीय कुटुंबाची पहिली पसंती… HMT म्हणजे केवळ एक घड्याळ नव्हतं, तर तो भारताचा ‘वेळ’ होता! पण जगाला वेळेची किंमत शिकवणारा हाच ब्रँड स्वतः मात्र बदलत्या काळासोबत धावू शकला नाही. काश्मीरमधील राजकीय संकट, अंतर्गत बंडखोरी आणि एका नव्या भारतीय प्रतिस्पर्ध्याची एन्ट्री… या सगळ्यात HMT चा खेळ नेमका कसा बिघडला? जाणून घेऊया देशातील सर्वात मोठ्या ब्रँडला खुद्द सरकारनेच टाळ का लावलं?…..

    जेव्हा वेळेचा अर्थ फक्त HMT होता! 

    • १९५३ मध्ये देशाचे पहिले पंतप्रधान पंडित नेहरू यांनी या कंपनीची सुरुवात केली.
    • १९६१ मध्ये जपानच्या Citizen कंपनीसोबत मिळून भारतात पहिलं मनगटी घड्याळ तयार झालं.
    • एका काळात बाजारात विकल्या जाणाऱ्या १०० पैकी ९० घड्याळांवर फक्त HMT हेच नाव असायचं!

    HMT मुळे घराघरात पोहोचलेली घड्याळे

    • जगातील मोठे ब्रँड्स फक्त श्रीमंतांसाठी घड्याळे बनवत होते, पण HMT ने सर्वसामान्यांसाठी जनता मॉडेल आणलं, 
    • ज्याच्या १५ कोटींहून अधिक कॉपीज विकल्या गेल्या.
    • लग्नात नवरदेवाला ‘HMT कंचन’ घड्याळ गिफ्ट देणं ही तर एक मोठी परंपराच बनली होती.
    • अगदी देशाच्या पंतप्रधान इंदिरा गांधी सुद्धा HMT चं घड्याळ वापरायच्या!

    एका चुकीने खेळ बिघडवला! 

    १९८० च्या दशकात जगात बॅटरीवर चालणाऱ्या ‘क्वार्ट्ज’ (Quartz) घड्याळांची लाट आली. पण HMT मात्र जुन्याच पद्धतीच्या, चावी देणाऱ्या घड्याळांवर अडून राहिले. त्यांनी नंतर ‘सोना’ आणि ‘विजय’ हे क्वार्ट्ज मॉडेल्स आणले खरे, पण ते महाग असल्याने लोकांना आवडले नाहीत.

    टाटांच्या ‘Titan’ ची एन्ट्री आणि मोठा धक्का!

    • १९८४ मध्ये टाटा समूहाने Titan लाँच करून ट्रेंडी आणि आधुनिक डिझाईन्स आणले.
    • १९८६ मध्ये HMT च्या सुमारे ३५० अनुभवी इंजिनिअर्सनी कंपनी सोडून Titan जॉईन केलं!  यामुळे HMT ची तांत्रिक बाजू पूर्णपणे कमकुवत झाली.

    काश्मीर संकट आणि श्रीनगर फॅक्टरी बंद 

    १९९० मध्ये काश्मीरमधील तणावपूर्ण परिस्थितीमुळे HMT च्या श्रीनगर फॅक्टरीचे काम पूर्णपणे ठप्प झाले. फॅक्टरी बंद असूनही तिथल्या शेकडो कर्मचाऱ्यांना विनाकाम पगार द्यावा लागल्याने कंपनी प्रचंड आर्थिक तोट्यात गेली.

    जागतिक स्पर्धा आणि शेवटचा अंक 

    HMT Watches History: १९९१ च्या आर्थिक उदारीकरणानंतर Casio, Timex आणि Swatch सारखे परदेशी ब्रँड्स भारतात आले. लोकांना एकापेक्षा एक भारी आणि स्टायलिश पर्याय मिळाले, तर HMT जुन्याच डिझाईन्समध्ये अडकून राहिले.सतत वाढणाऱ्या तोट्यामुळे शेवटी मे २०१६ मध्ये सरकारने HMT चा घड्याळ व्यवसाय पूर्णपणे बंद केला.

    शेवटी काय झालं?

    HMT Watches History: घड्याळ आणि ट्रॅक्टर व्यवसाय बंद झाला असला, तरी HMT कंपनी आजही मशीन टूल्स आणि डिफेन्स सेक्टरसाठी औद्योगिक उपकरणे बनवते. बेंगळुरूमध्ये त्यांचं एक स्टोअर आणि म्युझियम आजही सुरू आहे.

    आणखी वाचा:

  • Sneaker Culture in India: १५०० रुपयांचे शूज की १ लाखाचे Sneakers?

    Sneaker Culture in India: १५०० रुपयांचे शूज की १ लाखाचे Sneakers?

    Sneaker Culture in India: आजकालच्या तरुणाईसाठी ‘Sneakers’ म्हणजे केवळ बूट नाहीत, तर ते एक स्टेटस सिम्बॉल आणि लाखो रुपयांची इन्व्हेस्टमेंट बनले आहेत. भारतात ही स्नीकर क्रेझ नक्की कशी सुरू झाली? मायकल जॉर्डनपासून सुरू झालेला हा जागतिक प्रवास भारतातील तरुणांपर्यंत कसा पोहोचला? आणि या ग्लॅमरच्या मागे ब्रँड्सचा ‘FOMO’ वाला मार्केटिंग गेम नक्की काय आहे? आज या स्नीकर कल्चरची ‘ए टू झेड’ माहिती जाणून घेऊया…..

    1) फक्त बूट की स्टेटस? 

    ‘Sneakerhead’ साठी स्नीकर्स म्हणजे स्टेटस, ॲटीट्युड आणि पर्सनॅलिटी! 

    इथे लोक लाखो रुपयांचे स्नीकर्स कपाटात जपून ठेवतात.

    हा खेळ कम्फर्टचा नाही, तर इमोशन आणि स्टेटसचा आहे.

    2) हा सगळा गेम सुरू झाला अमेरिकेतून!

    मायकल जॉर्डन हा या कल्चरचा गॉडफादर मानला जातो. 

    Nike ने जेव्हा Air Jordan लाँच केले, तेव्हा त्यांनी फक्त बूट नाही, तर एका ‘लेजेंडची वाईब’ विकली! 

    लोकांनी ते शूज जॉर्डनसारखं फील करण्यासाठी खरेदी केले. 

    3) भारतात ही क्रेझ कशी आली? 

    आधी भारतात शूज म्हणजे फक्त ‘टिकाऊ आणि डिस्काउंट’ एवढाच विचार व्हायचा. 

    पण स्वस्त इंटरनेट, Instagram आणि हिप-हॉप कल्चरमुळे सगळं बदललं. 

    बादशाह, डिवाईन, रणवीर सिंग सारखे सेलिब्रिटीज पाहून तरुणांमध्ये स्नीकर्सची क्रेज वाढली. 

    4) शूज नाही, थेट इन्व्हेस्टमेंट!

    १५ हजारांचा बूट रिसेल मार्केटमध्ये थेट ७० हजारांना विकला जातो! 

    आज अनेक मुलं स्टॉक मार्केट सोडून स्नीकर्स रिसेल करून बिझनेस करत आहेत. 

    ‘लिमिटेड एडिशन’ ड्रॉप झाला की बॉट्स वापरून बल्क खरेदी केली जाते आणि डबल-ट्रिपल किमतीत विकली जाते! 

    5 ) या मागे आहे डेंजरस सायकॉलॉजी!

    ब्रँड्स मुद्दाम ‘लिमिटेड पिसेस’ आणतात, जेणेकरून लोकांचा FOMO (Fear of Missing Out) ॲक्टिव्हेट होईल. 

    माझ्याकडे नाही तर मी मागे पडेल या भीतीने सोशल मीडिया तरुणांना वेड लावतोय. 

    लोक आपली सेव्हिंग उडवून किंवा EMI वर सुद्धा महागडे स्नीकर्स घेत आहेत. 

    6) या कल्चरची डार्क साईट! 

    फक्त सोशल मीडिया व्हॅलिडेशन आणि खोटं श्रीमंत दिसण्यासाठी पैशांचा अपव्यय होत आहे. 

    अनेक तरुण आपल्या खऱ्या फायनान्शियल प्रायोरिटीज विसरत चाललेत. 

    मार्केटमध्ये फर्स्ट कॉपी (Fake) एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर आहे की एक्सपर्ट्स सुद्धा चक्रावून जातात! 

    Sneaker Culture in India: आजचा तरुण शूज विकत घेत नाही, तो स्टेटस, कॉन्फिडन्स आणि Instagram स्टोरी विकत घेतो! 

    तुमच्याकडे कोणते स्नीकर्स आहेत आणि तुम्ही त्यांची काळजी कशी घेता? कमेंट्समध्ये सांगा!

    आणखी वाचा:

  • D Mart : जाणून घ्या डी-मार्टच्या यशाचं सिक्रेट!

    D Mart : जाणून घ्या डी-मार्टच्या यशाचं सिक्रेट!

    D Mart : आजच्या स्पर्धेच्या दुनियेत जिथे मोठ्या कंपन्या जाहिरातींवर कोट्यवधी रुपये खर्च करतात, तिथे एक अशी कंपनी आहे जिने जाहिरातींशिवाय प्रत्येक भारतीय मध्यमवर्गीय कुटुंबाच्या मनात घर केलंय ती म्हणजे डी-मार्ट. भारतातातील श्रीमंत आणि मोठ्या उद्योगपतींच्या यादीत नेहमीच मुकेश अंबानी आणि गौतम अदानी यांच्या नावाचा उल्लेख दिसतोच. कारण भारतीय कॉर्पोरेट जगतात त्यांनी वीज, तेल, डेटा ते बंदरांपर्यंत अर्थव्यवस्थेवर पकड मिळवली आहे. मात्र, आज रिटेल मार्केटमध्ये रिलायन्स रिटेलसारखे बलाढ्य स्पर्धक असतानाही डी-मार्टने आपली वेगळी ओळख कशी जपली? कमी नफा, जास्त विक्री हे मॉडेल कसे यशस्वी ठरले? याचे सविस्तर उत्तर या लेखाच्या माध्यमातून जाणून घेऊया…

    २००२ मध्ये पवईत सुरू झालेलं एक छोटं दुकान आज ३०० हून अधिक स्टोअर्सपर्यंत पोहोचलं आहे. आज प्रत्येक शहरात तुम्हाला डी-मार्ट असल्याचे पाहायला मिळेल आणि या डी-मार्टचे शिल्पकार आहेत राधाकिशन दमाणी. शेअर बाजारात ज्यांना गुरु मानलं जातं, अशा एका साध्या, पांढऱ्या कपड्यांतील माणसाने वयाच्या ४५ व्या वर्षी जेव्हा रिटेल क्षेत्रात पाऊल ठेवले तेव्हा अनेकांना वाटले की हे शक्य होणार नाही. पण राधाकिशन दमाणी यांनी केवळ स्वप्न पाहिलं नाही, तर ते सत्यात उतरवलं आणि घराघरात पोहोचवलं. 

    १) स्वतःच्या मालकीची जागा 

    डी- मार्टच्या यशाचं पहिलं आणि सर्वात महत्त्वाचं सिक्रेट म्हणजे मालकीची जागा. डी-मार्टची बहुतांश स्टोअर्स ज्या जमिनीवर आहेत, ती जागा कंपनीच्या मालकीची आहे. अंबानींची रिलायन्स असो वा इतर रिटेल साखळ्या, बहुतांश कंपन्या मॉल्समध्ये किंवा शहरांच्या मोक्याच्या ठिकाणी भाड्याने जागा घेतात. पण दमाणींनी सुरुवातीपासूनच ओनरशिप मॉडेलकडे लक्ष केंद्रित केले. कारण मालकीची जागा असल्यामुळे दरमहा वाचणारे कोट्यवधींचे भाडे डी-मार्टला ग्राहकांना डिस्काउंटच्या स्वरूपात देता येते. दमाणी यांची ही रिअल इस्टेटची खेळीच डी-मार्टचा खरा पाया ठरली.

     २) लो-कॉस्ट मॉडेल स्ट्रॅटेजी 

    D Mart : दुसरी महत्वाची स्ट्रॅटेजी म्हणजे सप्लायर इज किंग. कोणत्याही व्यवसायात माल खरेदी केल्यावर पैसे द्यायला महिना-दोन महिने लागतात. पण डी-मार्ट आपल्या पुरवठादारांना (Suppliers) १० ते १५ दिवसांत पैसे देतात. यामुळे काय होतं? पुरवठादार आनंदाने डी-मार्टला इतर कंपन्यांपेक्षा २-३% जास्त सूट देतात. तुम्ही आम्हाला लवकर पैसे द्या, आम्ही तुम्हाला माल स्वस्त देऊ, हा साधा व्यवहार डी-मार्टला इतरांपेक्षा वेगळं ठरवतो. जेव्हा कंपनीला माल स्वस्त मिळतो, तेव्हाच ते ग्राहकांना स्वस्तात विकू शकतात. हे लो-कॉस्ट मॉडेल डी-मार्टने इतक्या शिस्तीने पाळले, की आज राधाकिशन दमाणी यांना टक्कर देण्यासाठी मोठ्या कॉर्पोरेट कंपन्याही स्पर्धेत संघर्ष करत आहेत. 

    ३) जाहिरातीवर शून्य खर्च

    जिथे मोठं-मोठ्या कंपन्या मार्केटमध्ये टिकण्यासाठी जाहिरातीवर लाखो रुपये खर्च करतात तिथेच डी- मार्टने आपले वेगळेपण सिद्ध केले. तुम्ही टीव्हीवर डी-मार्टच्या मोठ्या जाहिराती क्वचितच पाहिल्या असतील. याचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे त्यांचा ग्राहकच त्यांची जाहिरात करतो. डी-मार्टच्या स्टोअरमध्ये कधी गेलात तर तुम्हाला तिथे रोबोट्स किंवा खूप महागडे इंटिरिअर दिसणार नाही. कारण त्यांनी स्टोअर्सच्या चकाकीवर नाही तर कार्यक्षमतेवर लक्ष केंद्रित केले. डी-मार्टमध्ये सर्व गरजेच्या वस्तू स्वस्तात मिळतात, नेहमीच काही ना काही ऑफर्स असतात ही माउथ पब्लिसिटीच त्यांची सर्वात मोठी जाहिरात आहे. 

    अंबानी-अदानींच्या स्पर्धेत दमाणी सरस कसे ठरले? 

    D Mart : मुकेश अंबानींच्या रिलायन्स रिटेलकडे अफाट पैसा आणि तंत्रज्ञान आहे. त्यांनी ऑनलाइन (JioMart) आणि ऑफलाईन (Reliance SMART BAZAAR) अशा दोन्ही आघाड्यांवर आव्हान दिलं आहे. तर दुसरीकडे, अदानी समूह प्रामुख्याने लॉजिस्टिक आणि बॅकएंडमध्ये मजबूत आहे. पण दमाणी यांनी या दोघांशी थेट स्पर्धा न करता आपली एक वेगळी जागा निर्माण केली. त्यांनी कधीही हाय-फाय ग्राहकांना लक्ष्य केलं नाही. त्यांनी उच्च मध्यमवर्गीय आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबाला केंद्रस्थानी ठेवलं. जिथे रिलायन्स झपाट्याने विस्तार करत आहे, तिथे डी-मार्ट हळू पण अत्यंत विचारपूर्वक पावलं टाकत आहे. दमाणी आजही फक्त नफा देणाऱ्या लोकेशन्सवरच स्टोअर सुरू करतात. डी-मार्टच्या यशाचं आणखी एक गुपित म्हणजे त्यांनी कधीही एका रात्रीत शेकडो स्टोअर्स उघडले नाहीत. आधी एक स्टोअर नफ्यात आले की मगच दुसरे उघडायचे हे त्यांचे मुख्य धोरण होते. क्लस्टर बेस्ड अप्रोच वापरून त्यांनी एकाच शहरात किंवा जवळच्या भागात स्टोअर्स वाढवली, जेणेकरून मालाची ने-आण करण्याचा खर्च कमी होईल. आज रिलायन्ससारख्या दिग्गज कंपन्यांशी स्पर्धा करतानाही डी-मार्टचा फोकस स्टेबल राहिलेला दिसतोय. 

    या संपूर्ण माहितीनंतर राधाकिशन दमाणी यांचा हा प्रवास आपल्याला शिकवतो की व्यवसायात टिकण्यासाठी फक्त भांडवल असून चालत नाही, तर कामाची एक शिस्त लागते. जाहिरातींच्या आवाजापेक्षा कामाचा दर्जा आणि ग्राहकाचा फायदा मोठा असतो, हे डी-मार्टने सिद्ध केलंय. जर तुम्ही कोणताही छोटा व्यवसाय करत असाल, तर दमाणी यांच्या या तत्त्वांचा वापर करून तुम्हीही तुमच्या क्षेत्रातील किंग बनू शकता. डी-मार्टची ही कहाणी केवळ एका व्यवसायाची प्रगती नाही, तर ती प्रत्येक भारतीयाला स्मार्ट ग्राहक बनवण्याची एक चळवळ आहे. म्हणूनच आज डी-मार्ट हे केवळ दुकान राहिलं नसून ते भारतीय मध्यमवर्गीयांच्या विश्वासाचं प्रतीक बनलं आहे.

    आणखी वाचा:

  • Titan Story: Titan इतका मोठा ब्रँड कसा बनला?

    Titan Story: Titan इतका मोठा ब्रँड कसा बनला?

    Titan Story: १९७०-८० चा काळ… जेव्हा भारतीय घड्याळविश्वात फक्त HMT चं राज्य होतं. लोकांना घड्याळ घ्यायला ६-६ महिने वाट पाहावी लागायची. आणि ज्यांना ते मिळत नव्हतं, ते चोर बाजारातून परदेशी घड्याळं लपून-छपून विकत घ्यायचे. अशा काळात, एका माणसाने चॅलेंज घेतलं – “मी भारतीयांना स्वतःचं वर्ल्ड क्लास दर्जाचं घड्याळ देणार!”

    पण… सरकार म्हणालं, ‘परवाना मिळणार नाही!’

    बँकांनी सांगितलं, ‘लोन देणार नाही!’

    आणि परदेशी कंपन्यांनी तर थेट तोंडावर अपमान केला!

    तरीही हा माणूस मागे हटला नाही!

    ही आहे…
    टायटनची गोष्ट.

    फक्त एका घड्याळाची नाही…
    तर भारताच्या आत्मविश्वासाची.

    Titan Story: गोष्ट आहे १९८० च्या दशकातली. त्याकाळी भारतात घड्याळ म्हणजे फक्त एकच नाव होतं – HMT! लग्न असो, वाढदिवस असो किंवा नवीन नोकरीचा आनंद… HMT चं घड्याळ मिळणं ही खूप मोठी प्रतिष्ठेची गोष्ट मानली जायची. इतकी क्रेझ होती की, लोकांना एक घड्याळ खरेदी करण्यासाठी कित्येक महिने वेटिंग वर राहावं लागायचं!

    पण या घड्याळांमध्ये एक गोची होती. ही घड्याळं ‘मेकॅनिकल’ असल्यामुळे त्यांना रोज हाताने चावी द्यावी लागायची. पण जग बदलत होतं. जगात एक नवीन तंत्रज्ञान आलं होतं – ‘क्वार्टझ’ (Quartz) म्हणजेच बॅटरीवर चालणारी आणि एकदम अचूक वेळ दाखवणारी घड्याळं. पण सरकारी नियमांमुळे आणि संथ कारभारामुळे HMT काळासोबत बदलू शकली नाही. आणि नेमकी हीच पोकळी ओळखली टाटा समूहाने!

    Titan Story – १९७०-८० च्या दशकातील HMT च्या वर्चस्वापासून भारताच्या जागतिक दर्जाच्या घड्याळ ब्रँडपर्यंतचा प्रेरणादायी प्रवास.

    टाटा समूहाचे एक अधिकारी, झरक्सिस देसाई (Xerxes Desai), यांच्याकडे एक काम सोपवण्यात आलं होतं – टाटांची तोट्यात चाललेली कंपनी ‘टाटा प्रेस’ (Tata Press) पुन्हा फायद्यात आणायची.

    Titan Story: पण झरक्सिस देसाई हे वेगळंच रसायन होतं. काही केल्या प्रेस फायद्यात येणार नाही हे त्यांच्या लक्षात आलं होतं. त्याचवेळी त्यांनी पाहिलं की भारतात घड्याळांची प्रचंड मागणी आहे, पण पुरवठा त्यामानाने अगदीच कमी. लोक चोर बाजारातून स्मगलिंग केलेली घड्याळं विकत घेतायत. त्यांनी थेट जे.आर.डी. टाटा (JRD Tata) यांच्याकडे प्रस्ताव मांडला – “जेह, आपण घड्याळं बनवूया!”

    जेआरडींना ही आयडिया इतकी आवडली की त्यांनी एक शपथ घेतली – “जोपर्यंत टाटा स्वतःचं घड्याळ बनवत नाही, तोपर्यंत मी हातावर घड्याळ बांधणार नाही!”

    पण ही शपथ पूर्ण करणं तितकं सोपं नव्हतं. त्या काळी भारतात लायसन्स राज होतं. परकीय चलन आणि तंत्रज्ञानावर कडक निर्बंध होते. सरकारने देसाईंना घड्याळ बनवण्याचा परवाना नाकारला! बँकानी लोन द्यायला नकार दिला.

    Titan Story: पण झरक्सिस देसाई हार मानणाऱ्यांपैकी नव्हते. त्यांनी एक आयडिया काढली. त्यांनी तामिळनाडू सरकारच्या ‘TIDCO’ (Tamilnadu Industrial Development Corporation) सोबत हातमिळवणी केली. आणि सरकारी-खाजगी म्हणजेच पब्लिक प्रायव्हेट पार्टनरशिप मधून १९८४ मध्ये जन्म झाला – ‘Titan Watches Limited’ चा! बंगळुरूरवळील ‘होसूर’ या छोट्याशा गावात टायटनचा पहिला अत्याधुनिक कारखाना सुरू झाला.

    पण इथेही एक मोठा धक्का बसला. जेव्हा टायटनने आपलं पहिलं क्वार्टझ घड्याळ तयार केलं, तेव्हा स्वित्झर्लंडच्या एका बलाढ्य कंपनीने टायटनच्या मेकॅनिझमचा जेआरडींच्या तोंडावर जाहीर अपमान केला. टायटनची स्वप्नं चक्काचूर होणार असं वाटत होतं. पण टायटनच्या टीमने ‘Demonstration over discussion’ (बोलण्यापेक्षा करून दाखवणे) हे तत्व स्वीकारलं आणि प्रत्येक समस्येवर मात केली.

    सुरुवातीला टायटनची विक्री अपेक्षेप्रमाणे होत नव्हती. पण एक मजेशीर घटना घडली. मुंबईच्या ‘चोर बाजारात’ टायटनची घड्याळं ब्लॅकने विकली जात असल्याचं टीमच्या निदर्शनास आलं! म्हणजेच, लोकांना ब्रँड आवडला होता, फक्त तो लोकांपर्यंत पोहोचवणे गरजेचे होते.

    Titan Story: त्यानंतर टायटनने भारतीय मानसिकतेचा अचूक अभ्यास केला आणि त्यांनी फक्त घड्याळ विकण्याऐवजी भावनांना हात घालायला सुरुवात केली. त्यांनी ओळखलं की भारतीय स्त्रीसाठी घड्याळ म्हणजे फक्त वेळ बघणं नाही, तर तिचं सौंदर्य आहे… आणि जन्माला आली ‘टायटन रागा’ (Titan Raga) सिरीज. भारतीय लग्नांमध्ये सोन्याला पवित्र मानलं जातं, म्हणून त्यांनी आणलं १८ कॅरेट सोन्याचं घड्याळ ‘नेब्युला’ (Nebula).

    पण सगळ्यात जास्त जादू केली ती टायटनच्या जाहिरातींनी. टायटनने कधीच घड्याळाचे फीचर्स विकले नाहीत, त्यांनी विकल्या भावना! देसाई यांनी स्वतः पाश्चात्य संगीतकार मोझार्टच्या ‘सिम्फनी २५’ ची निवड टायटनच्या सिग्नेचर ट्यूनसाठी केली होती.

    Titan Story: Titan इतका मोठा ब्रँड कसा बनला?

    बॅकग्राउंडला मोझार्टची टायटन ट्यून थोडी मोठ्या आवाजात वाजते आणि हळू होते. स्क्रीनवर टायटनच्या जुन्या इमोशनल जाहिरातींचे क्लिप्स दिसतात.

    Titan Story: तुम्हाला आठवतेय ती जाहिरात? जिथे एका मुलीच्या लग्नाची बिदाई होत असते, आणि तिचे बाबा रडत रडत तिच्या हातावर टायटनचं घड्याळ बांधतात… किंवा तो प्रसंग, जिथे एक म्हातारा शिक्षक निवृत्त होत असतो आणि वर्गातले सगळे विद्यार्थी उभे राहून, बाक वाजवून, शिक्षकाला टायटनचं घड्याळ भेट देतात. त्या जाहिराती पाहत असताना नकळत आपल्याही डोळ्यात पाणी यायचं.

    “खास लोकांसाठी, काहीतरी खास…” ही केवळ एक टॅगलाईन नव्हती, तो टाटांनी प्रत्येक भारतीयाला दिलेला मायेचा हात होता.

    बघता बघता, टायटनने पूर्ण मार्केटवर पकड निर्माण केली आणि HMT ला मागे टाकत भारताची नंबर वन घड्याळ कंपनी बनली.

    भारतात पाय घट्ट रोवल्यानंतर टायटन थांबलं नाही. त्यांनी आपला मोर्चा वळवला आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेकडे, जिथे स्विस (Swiss) आणि जपानी कंपन्यांची वर्षानुवर्षे मक्तेदारी होती. सुरुवातीला परदेशी लोकांनी नाकं मुरडली – “भारतात बनलेलं घड्याळ काय टक्कर देणार?” पण टायटनने जगातील सर्वात पातळ घड्याळ ‘टायटन एज’ (Titan Edge) बनवून दाखवलं, तेव्हा जगाने तोंडात बोटं घातली. हे घड्याळ फक्त एक मशीन नव्हतं, तर तो प्रत्येक भारतीय इंजिनिअरचा आणि कारागिराचा जागतिक स्तरावर चमकणारा स्वाभिमान होता!

    Titan Story: टायटनने गेल्या ४० वर्षांपासून आपले अस्तित्व कसे टिकवून ठेवले? हा प्रश्न तुम्हालाही पडला असेलच, याचे उत्तर स्पष्ट आहे. काळ बदलला, लोकांच्या हातात स्मार्टफोन आले आणि घड्याळांची गरज कमी होऊ लागली. पण टायटनने सतत स्वतःमध्ये बदल घडवून आणला.

    Titan Story: Titan इतका मोठा ब्रँड कसा बनला?

    तरुणाईला आकर्षित करण्यासाठी त्यांनी Fastrack सारखा कूल आणि ट्रेंडी ब्रँड लॉन्च केला. तसेच प्रीमियम लुकसाठी Sonata आणि Xylys बाजारात आणले. आजच्या डिजिटल आणि फिटनेस जमान्यात टायटनने अत्याधुनिक Smartwatches बाजारात आणून अ‍ॅपल आणि सॅमसंगसारख्या कंपन्यांना तगडी टक्कर दिली आहे आणि आजही टायटन लाखो भारतीयांची पहिली पसंती आहे.

    Titan Story: २०१६ मध्ये झरक्सिस देसाई यांचे निधन झाले, परंतु त्यांनी लावलेले हे छोटेसे रोपटे आज एका महावृक्षात रूपांतरित झाले आहे. आज जेव्हा एखादा परदेशी नागरिक आपल्या मनगटावर टायटनचे घड्याळ बांधतो, तेव्हा तो फक्त वेळ पाहत नसतो, तर तो भारताची गुणवत्ता आणि कौशल्याची प्रचिती घेत असतो.

    म्हणूनच, टायटन हे केवळ एक घड्याळ नाही, तर तो देशाची जागतिक ओळख बनलेला एक ‘मेड इन इंडिया’ ब्रँड आहे.

    अलीकडेच ॲमेझॉन एमएक्स प्लेअरवर ‘Made In India – A Titan Story’ ही वेब सिरीज आली आहे, ज्यामध्ये जिम सर्भ आणि नसीरुद्दीन शाह यांनी ही अप्रतिम कहाणी पडद्यावर जिवंत केली आहे. ती नक्की पहा!

    Titan Story: Titan इतका मोठा ब्रँड कसा बनला?

    तुमच्या आयुष्यातलं पहिलं टायटनचं घड्याळ तुम्हाला कोणी भेट दिलं होतं?

    तुमच्याकडे आजही ते जुनं घड्याळ जपून ठेवलंय का?

    तुमची ती आठवण कमेंटमध्ये नक्की शेअर करा.

    आणखी वाचा: