नवी अर्थक्रांती

Author: naviarthkranti

नव्या कॅलेंडर वर्षातील महत्वाच्या तारखा(सन 2024)
1 जानेवारी 2024 ला नवे कॅलेंडर वर्ष सुरू होईल. सध्या चालू असलेल्या वर्षात कदाचित काही आर्थिक चुका अनवधानाने आपण केल्या असतील. आर्थिक चूक म्हणजे पर्यायाने आपले आर्थिक नुकसानच. मागे केलेल्या चुका हा इतिहास झाला. त्यांची पुनरावृत्ती आपण या वर्षात करणार नाही असा संकल्प करूया. या वर्षातील काही लक्ष ठेवण्यासारख्या तारखा किंवा कालावधी खालीलप्रमाणे-

आपल्याला सहज हाताशी येईल अशा ठिकाणी ही माहिती जपून ठेवा. यात एखादी अंतिम तारीख दिली असली तरी त्यासंबंधित गोष्टीची पूर्तता मुदतीपूर्वीच करावी म्हणजे गोंधळ उडणार नाही, दंड पडणार नाही, आपले आर्थिक नुकसान होणार नाही.

31 जानेवारी 2024 /15 फेब्रुवारी 2024/29 फेब्रुवारी 2024

★ आर्थिक वर्ष 2023-2024 येत्या काही दिवसात संपेल. हीच वेळ आहे आपल्या अंदाजित उत्पन्नचा आढावा घेऊन पुरेशी गुंतवणूक करण्याची. आपण कर मोजण्याची जुनी पद्धत स्वीकारली असेल तर काही गुंतवणूक /खर्च याची वजावट घेतल्याने आपला आयकर कमी होऊ शकतो पगार पत्रकाव्यतिरिक्त आपण काही गुंतवणूक/ खर्च केले असल्यास त्याची विहित नमुन्यात सूचना द्यावी लागते. आपल्या अस्थापनेकडून अशा सूचना देण्यासाठी वरील तीन पैकी कोणतीही अथवा एक वेगळीच अंतिम तारीख असू शकते. ती माहीती करून घेऊन आपली पगाराव्यतिरिक्त वैयक्तिक गुंतवणूक /खर्च केले असल्यास पुराव्यासह सदर तारखेच्या आत केल्यास सादर केल्यास त्याचा विचार करून अंतिम आयकर आकारणी होईल. हा फॉर्म आणि त्याचे पुरावे देण्यापूर्वी जर आपला कर अतिरिक्त कापला असल्यास समायोजित केला जाईल तरीही अतिरिक्त कर कापला असल्यास तो आपणास मालकाकडून परत मिळणार नाही तर विहित मुदतीत विवरणपत्र सादर करून आयकर खात्याकडून परत मिळवावा लागेल.

1 फेब्रुवारी 2024

★ खरंतर सन 2023-2024 चा अर्थसंकल्प सादर करण्याचा दिवस. येत्या वर्षात विद्यमान सरकारची मुदत संपते त्यामुळे कदाचित पूर्ण अर्थसंकल्प सादर न करता तात्पुरत्या खर्चासाठी लेखानुदान घेतले जाऊ शकते. अशा परिस्थितीत अर्थसंकल्प सादर करण्याचे, न करण्याचे कोणतेही कायदेशीर बंधन सरकारवर नसल्याने पूर्ण अर्थसंकल्प सुद्धा सादर केला जाऊ शकतो. त्यात कर संदर्भात काय बदल होतात ते पाहून आपल्या गुंतवणूक धोरणात बदल करावा लागेल.

15 मार्च 2024/ 31 मार्च 2024

★ ज्या लोकांना अग्रीम कर (Advance Tax) भरावा लागतो त्यांनी 15 मार्च पर्यंत 100% आणि त्यानंतरच्या व्यवहारांवरील पूर्ण आयकर 31 मार्चपर्यंत भरणे आवश्यक असून याप्रमाणे अग्रीम कर न भरल्यास 1% प्रतिमाह दंड होऊ शकतो. त्यामुळे अग्रीम कर भरणाऱ्या करदात्यांनी या तारखा लक्षात ठेवाव्यात.

31 मार्च 2024

★ चालू आर्थिक वर्षात आयकर सूट मिळावी म्हणून गुंतवणूक/खर्च करण्याचा हा शेवटचा दिवस. (80 C, 80 D, 80TTA यानुसार मिळणाऱ्या सवलती) या दिवशी गुंतवणूक किंवा खर्च करून तो आयकर विवरणपत्रात दाखवून कर सवलत मिळवता येईल जुन्या पद्धतीने कर आकारणी मान्य असलेल्या लोकांना याचा अधिक फायदा होऊ शकतो.

★ अनिवासी भारतीयांना विविध देशाशी असलेल्या करारानुसार ते रहात असलेल्या देशात कर बसत असल्यास त्या देशांशी असलेल्या दुहेरी कर आकारणी धोरणानुसार तेवढ्या कराची सूट भारतात मिळते अशी सूट मिळवण्यासाठी 10 F फॉर्म आयकर विभागाच्या संकेतस्थळावर ऑनलाइन भरावा लागतो, यासाठी पॅन आवश्यक आहे त्याशिवाय ऑनलाइन फॉर्म प्रोसेस होऊ शकत नाही. ज्या अनिवासी भारतीयांकडे पॅन नाही अशा व्यक्ती करात सूट मिळवण्यासाठी फॉर्म ऑफलाईन पद्धतीने या तारखेपूर्वी भरू शकतील.

01 एप्रिल 2024

★ नवीन आर्थिक वर्षाची सुरुवात (सन 2024- 2025) नवीन वर्षात आपले उत्पन्न किती होईल, आयकर किती भरावा लागेल, आयकर वाचवण्यासाठी काय करता येईल. आयकर मोजणीसाठी कोणती पद्धत स्वीकारावी याबाबत प्राथमिक विचार करू शकता. त्याप्रमाणे आपण मागील वर्षाचे सन 2023-2024 चे आयकर विवरणपत्र भरू शकता त्यासाठी आवश्यक माहितीची जमावजमाव करायला सुरूवात करा म्हणजे शेवटच्या क्षणी होणारी दमछाक थांबेल. जिथे जिथे आपली मुळातून कर कपात होऊ नये असे वाटत असल्यास आवश्यक तेथे 15 G/H फॉर्म भरून द्यावेत म्हणजे कर कापला जाणार नाही.

15 जून 2024

★ सन 2024-2025 या आर्थिक वर्षाच्या उत्पन्नाचा अंदाज करून 30% अग्रीम कराचा पहिला हप्ता भरण्याची अंतिम तारीख.

★ मालकाकडून कर्मचाऱ्यांना त्यांचे मागील आर्थिक वर्षातील उत्पन्न आणि करकपात यांची सविस्तर माहिती देणारे फॉर्म 16 प्रकारातील प्रमाणपत्र देण्याची अंतिम तारीख. या मुदतीत प्रमाणपत्र मिळाल्यास योग्य मुदतीत विवरणपत्र आपणास भरता येईल.

30 जून 2024

★ डी मॅट खाते आणि म्युच्युअल फंड योजनांसाठी नामनिर्देशन करण्याची सक्ती भांडवलबाजार नियंत्रक सेबीने केली आहे. ज्यांच्या पूर्वीच्या खात्यांना/ योजनांना नामनिर्देशन केलेले नाही त्यांना ते करण्याची मुदत वारंवार वाढवून दिली, ही वाढलेली मुदत 30 जून 2024 ला संपेल. ज्यांनी नामनिर्देशन केले नसेल त्यांचे खाते गोठवल्याने कोणतेही व्यवहार करता येणार नाहीत.

31 जुलै 2024

★ ज्या करदात्यांना आर्थिक व्यवहारांचे लेखापरीक्षण करावे लागत नाही त्यांना मागील आर्थिक वर्षाचे म्हणजेच सन 2023- 2024 चे आयकर विवरणपत्र दंडाशिवाय दाखल करण्याची अंतिम तारीख. ही तारीख मागील दोन वर्षांत बदलली नसल्याने योग्य मुदतीत विवरणपत्र दाखल करावे.

15 सप्टेंबर 2024

★ सन 2024-2025 या आर्थिक वर्षासाठी अग्रीम कर भरण्याचा दुसरा हप्ता भरण्याची शेवटची तारीख. यात अंदाजित कराच्या पहिल्या हप्त्यासह 45% एकूण आयकर भरला जावा अशी अपेक्षा आहे.

30 सप्टेंबर 2024

★ ज्या करदात्यांना आपल्या व्यवहारांचे लेखापरीक्षण करून घ्यावे लागते त्याच्यासाठी आयकर विवरणपत्र दंडाशिवाय दाखल करण्याची शेवटची तारीख. ही तारीख अनेकांचे लेखापरीक्षण पूर्ण होत नसल्याने वाढवली जाते पण भविष्यात ती वाढवली जाईलच याची खात्री देता येत नाही तेव्हा अशा सर्वच करदात्यांनी याच मुदतीत विवरणपत्र दाखल करावे.

30 नोव्हेंबर 2024

★ पेन्शन अँथोरिटीस हयात असल्याचा दाखला देण्याची अंतिम तारीख. आता हा दाखला आपल्या जन्म ज्या महिन्यात झाला त्या महिन्याच्या शेवटच्या दिवशी दिला तरी चालतो. विहित मुदतीत हयातीचा दाखला न दिल्यास निवृत्तीवेतन स्थगित केले जाते.

15 डिसेंबर 2024

★ सन 2024-2025 या आर्थिक वर्षासाठी अग्रीम कर तिसरा हप्ता भरण्याची अंतिम तारीख. या आर्थिक वर्षाच्या अपेक्षित कराच्या पहिल्या दुसऱ्या हप्त्यासह एकूण 60% कर भरावा अशी अपेक्षा आहे.

31 डिसेंबर 2024

★ आर्थिक वर्ष 2023-2024 चे आयकर विवरणपत्र दंडासाहित भरण्याची शेवटची तारीख.

★ 31 जुलै 2024 अथवा 30 सप्टेंबर 2924 किंवा आयकर खात्याने दंडाशिवाय विवरणपत्र भरण्याच्या जाहीर केलेल्या तारखेपूर्वी किंवा तारखेनंतर विवरणपत्र दाखल केले असल्यास सुधारीत विवरणपत्र दाखल करण्याची अंतिम तारीख. या मधील काळात विभागाकडून विवरणपत्र मंजूर झाले असले तरीही सुधारित विवरणपत्र दाखल करता येईल.

वरील तारखांबाबत काही शंका असल्यास जाणकार व्यक्तींचे मार्गदर्शन घ्यावे. याशिवाय अर्थसंकल्पातील तरतुदींनुसार किंवा आयकर खात्याने घेतलेल्या निर्णयांमुळे किरकोळ बदल होऊ शकतात, त्यांची पूर्वसूचना देण्यात येते.

©उदय पिंगळे

अर्थ अभ्यासक

आणखी वाचा
30 December 2023
सरते आर्थिक वर्ष आणि कर नियोजन (सन 2023-2024)

चालू आर्थिक वर्ष (सन2023-2024) आता संपत आले. हा हा म्हणता ते कधी संपेल ते कळणारही नाही. पगारदार व्यक्तींना आपल्या आर्थिक स्थितीचा अंदाज घेऊन वैधमार्गाने करसवलतींचा लाभ घेऊन करबचत करणे शक्य असून आज आपण त्यांना यावर्षात मिळणाऱ्या विविध करसवलतींचा आढावा घेऊयात, म्हणजे अगदी शेवटच्या क्षणी गोंधळ उडणार नाही.

या वर्षीही पगारदार व्यक्तींना आयकर मोजणीचे दोन पर्याय आहेत यातील नवीन पर्यायात अनेक सवलती वगळून 5% ते 30% अशी 6 टप्यात कर आकारणी होईल. या पर्यायात ₹ 50 हजार प्रमाणित वजावट आणि व्यवसाय कर अधिकतम रुपये दोन हजार पाचशेची सवलत मिळते. याशिवाय या दोन्ही करमोजणी पद्धतीत एनपीएसमध्ये कर्मचाऱ्यांची मालकाने भरलेल्या वर्गणी, जी पगार आणि महागाई भत्याच्या प्रमाणात सरकारी कर्मचाऱ्यांना 14% तर खाजगी कर्मचाऱ्याना 10% वर्षभरात जास्तीतजास्त सात लाख पन्नास हजार या मर्यादेत वेगळी वजावट (80/ CCD2) मिळेल. याशिवाय कर्तव्याचा भाग म्हणून मिळणाऱ्या काही भत्त्यांवर सूट आहे.

जसे की प्रवास खर्च, टेलिफोन बिल, सवलतीत मिळणारे जेवण इ. याचा लाभ घेऊन या नवीन पर्यायात ज्यांचे करपात्र सात लाख रुपयांच्या आत आहे त्यांना जास्तीतजास्त 25 हजार रुपयांची करसवलत (87/ A) मिळते. त्यामुळे फारशी कोणतीही गुंतवणूक न करता हा पर्याय स्वीकारून फायदा होणाऱ्या व्यक्तींचे प्रमाण काही प्रमाणात वाढेल. यात निव्वळ पगार हेच ज्यांचे उत्पन्नाचे साधन आहे त्यांना सध्या दोन्ही पद्धतीपैकी कोणतीही पद्धत निवडण्याचा पर्याय आहे पण ज्यांना व्यवसायचेही उत्पन्न आहे अशा व्यक्तीनी नव्या पद्धतीने करमोजणी केल्यास कायम त्याच पद्धतीने करमोजणी करावी लागेल.

भविष्यात सर्वांचा कर कायम नवीन पद्धतीने मोजला जाईल असा अंदाज आहे. सध्या अशी सक्ती नसल्याने पगारदारांनी दोन्ही पद्धतीने कर मोजणी करावी आणि कोणती पद्धत किफायतशीर राहील ती स्वीकारावी ते विवरणपत्र भरण्यापूर्वी ठरवावे. यासाठी आवश्यकता असल्यास तज्ञांची मदत घ्यावी.

जुन्या पद्धतीने कर मोजणी करून आपणास कर किती लागू शकतो याचा अंदाज घ्या. करपात्र असो अथवा नसो आपले सर्व मार्गांनी होणारे या कालखंडातील उत्पन्न यासाठी विचारात घ्यावे उदा पगार, घरभाडे, ठेवींवरील व्याज, पी पी एफ वरील व्याज, अल्प दीर्घ मुदतीचा नफा, लाभांश, शेअर पुनर्खरेदीची रक्कम, व्यवसाय असल्यास त्यातून मिळालेले उत्पन्नइ., अन्य कोणत्याही मार्गाने मिळालेले उत्पन्न याची बेरीज करून त्यातून करमुक्त उत्पन्न, कायदेशीर वजावटी इ. वजा करून सन 2023-2024 या आर्थिक वर्षासाठी सर्व मार्गाने मिळणारे एकूण करपात्र उत्पन्न ₹ 2 लाख 50 ते 5 लाख रुपयांच्या आत असेल, तर आपणास कोणताही आयकर द्यावा लागत नाही.

जर आपले वय 60 हून अधिक असेल, तर करमुक्त उत्पन्नाची मर्यादा ₹ 3 लाख ते 5 लाखचे आत व आपण अतिवरिष्ठ नागरिक असाल म्हणजेच आपले वय 80 पेक्षा जास्त असेल, तर ही मर्यादा ₹ 5 लाख एवढी आहे. लक्षात घ्या उत्पन्नावर कर आहे खर्चावर नाही (त्यासाठी GST आहे.) हे उत्पन्न ₹ 5 लाख रुपयांच्या आत असेल तर कलम 87 /A नुसार जास्तीत जास्त ₹ 12500/- ची करसवलत मिळते त्यामुळेच 5 लाख रुपयांच्या पर्यंत करपात्र उत्पन्नावर कोणताही कर द्यावा लागणार नाही त्याहून अधिक उत्पन्न असेल तर यातील ₹ 2.5 लाख ते 5 लाखापर्यंतच्या करपात्र उत्पन्नावर 5% त्यावरील ₹10 लाख रुपयापर्यंतच्या करपात्र उत्पन्नावर ₹ 12500 + 20% आणि त्यावरील करपात्र उत्पन्नावर ₹ 112500+ 30% या दराने आयकर लागतो. या एकूण करावर सरचार्ज म्हणून 4% दराने शिक्षण व उच्चशिक्षण कर द्यावा लागतो.

ज्यांचे वार्षिक उत्पन्न ₹ 50 लाखांच्यावर परंतु 1कोटींच्या आत आहे, त्यांना करावर 10% आणि 1 कोटींहून अधिक उत्पन्न असलेल्या व्यक्तींना 15% अतिरिक्त सरचार्ज द्यावा लागतो. हा एकूण करदायित्वांवरील कर आहे (Tax on tax) 60 वर्षांखालील करदात्यांना ₹ 5 लाखावर उत्पन्न असेल 2.5 ते 5 लाख आणि त्यापेक्षा अधिक वय असलेल्या जेष्ठ नागरिकांना ₹ 5 लाखावर उत्पन्न असल्यास 3 लाखावर असलेल्या उत्पन्नावर वरील दराने कर द्यावा लागून त्यांना 87/A नुसार मिळणारी सूट मिळणार नाही. याशिवाय पगारदार लोकांना सेक्शन 4/A नुसार ₹ 50000 ची प्रमाणित वजावट (Standard deduction) मिळेल. तसेच त्यांचा कापलेला अधिकतम व्यवसाय कर (₹2500) एकूण उत्पन्नातून वजा होईल.

आयकरासाठी ज्याप्रमाणे सर्व मार्गाने मिळणाऱ्या उत्पन्नाचा विचार केला जातो त्याचप्रमाणे विविध बचत, गुंतवणूक आणि खर्च यांना विहित मर्यादेत सूट दिली जाते.

यातील प्रमुख तरतुदी खालीलप्रमाणे –

1) विविध बचत गुंतवणूक योजना व खर्चांना मिळणाऱ्या सवलती :

यामध्ये विहित मर्यादेत जमा केलेली रक्कम एकत्रित उत्पन्नातून कमी होत असल्याने एकूण करदायित्व कमी होते. आयकर अधिनियम 80/C, 80/CCC, 80/CCD एकत्रित मिळून जास्तीत जास्त दीड लाख रुपये सूट मिळू शकते.

*80/C ची सवलत मिळणाऱ्या अनेक योजना व खर्च आहेत. कंसात योजनेवरील 1 जानेवारी 2024 ला मिळू शकणारे व्याजदर दिले आहेत. ते दर तिमाहीस बदलत असून 31 मार्च 2024 पर्यंत हेच व्याजदर राहतील. यामध्ये पी एफ वर्गणी 8.15 %,वी पी एफ 8.15,%,पी पी एफ (7.1%) मधील जमा केलेली रक्कम,एन एस सी (7.6%), एन एस सी व्याज, ५ वर्ष मुदतीच्या करबचत मुदत ठेवी (जास्तीत जास्त 7.5 ते 9.25%), वरिष्ठ नागरिक बचत योजना (8.2%),सुकन्या समृद्धी योजना (8.2%), विमा हप्ते, राहत्या घराचे गृहकर्ज मूद्दल, रजिस्ट्रेशन खर्च, दोन मुलांचा शैक्षणिक खर्च, करबचतीच्या समभाग संलग्न योजना यांमध्ये जमा/खर्च केलेली रक्कम यांचा समावेश होतो.

*80/CCC मध्ये विमा कंपन्या व म्युच्युअल फंडाच्या पेन्शन योजनांचा समावेश होतो.

*80/CCD मध्ये केंद्रीय कर्मचाऱ्याच्या नवीन पेन्शन योजनेच्या वर्गणीचा समावेश होतो. यापैकी एक अथवा अनेक ठिकाणी जमा केलेली रक्कम जास्त होत असली, तरी एकूण सूट दीड लाख एवढीच मिळते.

*सन 2015 पासून 80/*CCD(1B) नुसार एन पी एस मध्ये जमा केलेल्या ₹50000 रुपयांवर अतिरिक्त सूट मिळते.

अशाप्रकारे एकूण जास्तीत जास्त दोन लाख रुपये एवढी वजावट मिळू शकते.

2) आरोग्य, सामाजिक सुरक्षा आणि पुनर्वसन योजनांवर मिळणाऱ्या सवलती :

यामध्ये आयकर कलम 80/D, 80/DD, 80/DDE, 80/DU यांचा सामावेश होतो.

*80/D नुसार स्वतःच्या, जोडीदाराच्या आणि दोन मुलांच्या आरोग्य विम्याच्या हप्त्यापोटी भरलेल्या रकमेवर ₹25000 जमाकर्ता जेष्ठ नागरिक असेल तर ₹ 50000 पर्यंत सूट मिळते. त्याचप्रमाणे जमाकर्त्यावर अवलंबित पालकांसाठी भरलेल्या हप्त्यावर त्यांच्या वयानुसार अतिरिक्त 25 ते 50 हजार रुपयांची सूट मिळते. ₹ 5000/- पर्यंत वर्षभरात केलेल्या वैद्यकीय तपासण्या या सुद्धा विमा हप्त्यासह त्या मर्यादेत धरल्या जातात. त्याची बिले आपल्याकडे असणे आवश्यक आहे. तेव्हा या कलमानुसार किमान ₹ 25 हजार ते कमाल 1 लाख रुपयांची सूट मिळू शकते.

*80/DD नुसार अवलंबित अपंग जोडीदार, मूल, पालक, भाऊ, बहीण यांचे वैद्यकीय उपचार, कल्याणकारी विमा योजनेचा भरलेला हप्ता यावर केलेला खर्च हा अपंगत्वाचे प्रमाणानुसार ₹ 75 हजार ते ₹ 1 लाख 25 हजार पर्यंत आहे असे गृहित धरून सूट घेता येते यासाठी खर्चाच्या पुराव्याची कोणतीही गरज नाही.

*80/DDB या कलमानुसार स्वतःसाठी, जोडीदारासाठी, मूल, अवलंबित भाऊ, बहीण, आई, वडील यांच्यावर काही विशिष्ट आजारावर केलेल्या खर्चाबद्द्ल वयानुसार ₹ 40 हजार ते 1 लाख रुपयांची सूट घेता येते.

*80/DU या कलमानुसार अपंग करदात्यास त्याच्या अपंगत्वाच्या प्रमाणानुसार त्याच्या उत्पन्नातून ₹ 75 हजार ते 1 लाख 25 हजारांची सूट मिळू शकते. त्याचप्रमाणे अनेक राज्यात अपंग करदात्यांना आणि त्यांच्या पालकांना व्यवसाय कर (Profesitional Tax) माफ करण्यात आला आहे.

3) विविध कर्जावरील व्याजावर मिळणारी सूट :

यामध्ये आयकर कलम 80/E, Section 24, 80 EEE यांचा समावेश होतो.

*80/E नुसार स्वतःसाठी, जोडीदारासाठी अथवा मुलांच्या उच्च शिक्षणासाठी घेतलेल्या कर्जावरील व्याज कर्ज घेतल्यापासून ८ वर्षांपर्यंत कोणत्याही मर्यादेशिवाय सूट मिळण्यासाठी पात्र आहे.

*Section 24 नुसार गृहकर्जावरील व्याजाला जास्तीत जास्त 2 लाख रुपयांची व घरदुरुस्ती कर्जावर 30 हजार रुपयांची सूट मिळते.

4) विविध दान आणि मदतनिधीस मिळणारी सूट :

यामध्ये कलम 80/G व 80/GGC यांचा समावेश होतो.

*80/G नुसार मान्यताप्राप्त संस्था, न्यास यांना दिलेल्या एकूण उत्पन्नाच्या 10% मर्यादेत 50 ते 100%सूट मिळते.

*80/GGC नुसार मान्यताप्राप्त राजकीय पक्षास दिलेल्या देणगीतून एकूण उत्पन्नाच्या मर्यादेत 50% पर्यंत सूट मिळते.

5) इतर काही कलमानुसार मिळणाऱ्या सवलती : यामध्ये 80/GG, 80/TTA यांचा समावेश होतो.

*80/GG मध्ये काही अटींची पूर्तता केल्यास दरमहा 5 हजार रुपये एवढी घरभाड्याची वजावट मिळू शकते. मोठ्या शहरात घरभाडे अधिक असल्याने त्यासाठी वेगळी नियमावली आहे.

*80/TTA या कलमानुसार बचत खात्यातील रकमेवर मिळालेले 10 हजार रुपयावरील व्याज 60 वर्षाच्या आतील करदात्यांना करमुक्त आहे एकूण ₹40000 चे आत व्याज असेल तर मुळातून करकपात केली जाणार नाही.

*80/TTB नुसार वरिष्ठ व अतिवरिष्ठ नागरिकांस ₹ 50 हजार पर्यत बचत खाते आणि मुदत ठेव यावरील व्याज करमुक्त आहे. या मर्यादेत एकूण व्याज असल्यास मुळातून करकपात होत नाही. त्यांना 80/TTA ची सवलत मिळणार नाही.

या ठळक तरतुदीं शिवाय –

★शेअर खरेदीविक्रीतून काही अटींसह अल्प मुदतीच्या भांडवली नफ्यावर मुळातून एस टी टी कापला असेल सवलतीच्या दराने 15%कर द्यावा लागेल.

★ ₹ 1 लाखांहून अधिक दीर्घ मुदतीच्या भांडवली नफ्यावर काही अटींसह 10% कर द्यावा लागेल. 31 जानेवारी 2018 पर्यंत शेअरवरील दीर्घ मुदतीचा भांडवली नफा करमुक्त असल्याने हा नफा या दिवसाची सर्वाधिक किंमत किंवा खरेदी किंमत यातील सर्वाधिक, ती सुयोग्य खरेदी किंमत म्हणून गृहीत घराण्याचा पर्याय करदात्यास आहे.

★भांडवल बाजारातील कंपन्यांनी आणि 65% हून अधिक समभाग असणाऱ्या म्युच्युअल फंडाच्या योजनांनी दिलेला लाभांश आपल्या उत्पन्नात मिळवून त्यावर आपली करपात्रता निश्चित होईल.

★राहते घर अधिक एक घर भाड्याने दिले नसल्यास त्यावर कर काही उत्पन्न गृहीत धरून कर आकारणी होणार नाही याहून अधिक असलेले घर भाड्याने दिलेले असो अथवा नसो त्याचे अंदाजित अथवा वास्तविक भाड्यातून स्थानिक स्वराज्य संस्थेचा कर वगळून मिळालेल्या भाड्यातून 30% प्रमाणित वजावट मिळेल (सेक्शन 24)

★ पेन्शन योजना चालवणारे म्युच्युअल फंड व विमा कंपन्या यांनी देऊ केलेल्या निवृत्ती वेतनावर अन्य मार्गाने मिळालेले उत्पन्न समजून प्रमाणित वाजवट मिळणार नाही.

★EPFO कडून मृत सदस्यांच्या जोडीदास मिळणाऱ्या निवृत्ती वेतनातून 33.33% अधिकम ₹15 हजार प्रमाणित वजावट मिळेल.

★वेगवेगळ्या पायाभूत सुविधा पुरवणारे करमुक्त कर्जरोख्यावरील (Tax free infrastructure bonds) व्याज करमुक्त आहे.

★कंपनीने पुनर्खरेदी केलेल्या शेअरवरील भांडवली नफा करदात्यांच्या हातात करमुक्त आहे (10/34A)

या तरतुदींशिवाय इतर अनेक तरतुदींमुळे आपली करदेयता लक्षणीयरित्या कमी होऊ शकते. वर फक्त सर्वसमावेशक तरतुदींचा विचार केला आहे. यातील प्रत्येक तरतुदीवर स्वतंत्रपणे तपशीलवार लेख लिहिता येऊ शकेल.

या सर्व तरतुदी त्यातील अटींसह आयकर विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध आहेत. त्या पहाव्यात अथवा सनदी लेखपालासारख्या (CA) तज्ज्ञ व्यक्तीचा सल्ला घ्यावा.आपल्या करविषयक कोणत्याही शंकांचे निराकरण आपण लोकप्रिय समाज माध्यमातून मिळवू शकाल.

©उदय पिंगळे

(लेखक मुंबई ग्राहक पंचायत या स्वयंसेवी ग्राहक संस्थेचे क्रियाशील कार्यकर्ते असून संस्थेच्या मध्यवर्ती कार्यकारिणीचे सदस्य आहेत याशिवाय महारेराच्या सामंजस्य मंचावर मानद सलोखाकार म्हणून कार्यरत असून लेखातील मते वैयक्तीक असल्याची नोंद घ्यावी. कर विषयक कायद्यात सातत्याने सुधारणा होत असून त्यातील बदल लक्षात घेऊन सदर लेख लिहिला असून गुंतवणूकी संबंधात कोणतेही महत्वाचे निर्णय घेण्यापूर्वी त्याची खात्री करून घ्यावी)

30 December 2023
मरीन इंजिनिअरिंग या हटके क्षेत्रात करिअर मध्ये कसे यशस्वी व्हावे?
12 वी सायन्स मधून झाली असेल, तर बऱ्याच मुलांच्या डोळ्यांसमोर करिअरचे सहसा दोनच पर्याय उभे राहतात आणि ते म्हणजे मेडिकल आणि इंजिनिअरिंग. यापलीकडे सुद्धा बरेच करिअर ऑप्शन उपलब्ध आहेत, पण बऱ्याच वेळा त्यांच्याकडे दुर्लक्ष होतं. अनेकदा असेही होते की, आपल्या आसपास कोणाला या विषयी माहिती नसते आणि कोणी त्या क्षेत्रात करिअर सुद्धा केलेले नसते. त्यामुळे मार्गदर्शनाअभावी आपण त्याकडे वळत नाही आणि नव्या संधी आपल्यासाठी दार उघडत नाहीत. मरीन इंजिनिअरिंग सुद्धा अशा सहसा न विचार केल्या जाणाऱ्या पर्यायांपैकी एक आहे. आज आपण जाणून घेऊयात की या क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी काय करावे लागेल.

ही अभियांत्रिकीची एक शाखा आहे, जी बांधकाम तसेच सागरी क्राफ्ट, डॉक्स आणि हार्बर इंस्टॉलेशन्सच्या यांत्रिक उपकरणांच्या ऑपरेशन्सशी संबंधित आहे. सागरी अभियंत्याचे मूलभूत काम म्हणजे पाण्यावर किंवा आसपास वापरल्या जाणार्‍या वाहनांची रचना करणे, बांधणे आणि त्यांची देखभाल करणे. यात जहाजे, विमानवाहू जहाजे, पाणबुड्या, सेलबोट, टँकर इत्यादींचा समावेश आहे. जहाजाच्या अंतर्गत प्रणालीसाठी मरीन इंजिनीअर्स जबाबदार असतात ज्यात इलेक्ट्रिकल, रेफ्रिजरेशन आणि स्टीयरिंग सिस्टम असतात. जहाजे, नौका, इलेक्ट्रिकल, मेकॅनिकल आणि पाइपिंग सिस्टीम तसेच जहाजाच्या प्रोपल्शन सिस्टीमचे डिझाईन, इन्स्टॉलेशन, ऑपरेशन आणि देखभाल यांसंबंधीत कामे मरीन इंजिनीअर्स करतात तसेच ते या प्रणालींच्या देखभाल आणि दुरुस्तीवर देखील काम करतात. सागरी जहाजांची रचना, बांधणी, वापर आणि देखभाल हे सागरी अभियांत्रिकीच्या विस्तृत श्रेणीत येतात. हे एक बहुविद्याशाखीय क्षेत्र आहे, ज्यामध्ये यांत्रिक अभियांत्रिकी, इलेक्ट्रिकल अभियांत्रिकी, आणि स्थापत्य अभियांत्रिकी इतर तांत्रिक वैशिष्ट्यांसह माहिती समाविष्ट केली जाते.

मरीन इंजिनिअरिंग शिकण्यासाठी काय करावे?

या क्षेत्रात शिक्षण घ्यायचे असेल तर ते डिप्लोमा पासून पी.एच.डी पर्यंत घेता येते. डिप्लोमा करायचा असेल तर तो दहावी नंतर करता येतो आणि याचा कालावधी 3 वर्ष असतो.

पदवी अभ्यासक्रमाचा कालावधी 4 वर्ष असतो. पदवी अभ्यासक्रमाला प्रवेश घ्यायचा असेल, तर 12 वी ला PCM ग्रुपसोबत किमान 60% गुण मिळवून उत्तीर्ण होणे आवश्यक आहे. काही इन्स्टिट्यूटसाठी वयोमर्यादा ही अट असू शकत नाही. पदव्युत्तर शिक्षण घ्यायचे असेल तर उमेदवाराला पदवी मरीन किंवा मॅकॅनिकल या शाखेतून किमान 60% मार्क मिळवून पूर्ण करावी लागते आणि पी. एच. डी करायची असल्यास पदव्युत्तर अभ्यासक्रमात किमान 55% गुण मिळवून प्रवेश परीक्षा देणे आवश्यक आहे. यासाठी JEE Mains, JEE Advance, MHT-CET, CUET, TS EAM-CET यापैकी परीक्षा द्याव्या लागतात.

मरीन इंजिनिअरिंगसाठी टॉप कॉलेजेस

आंध्रा युनिव्हर्सिटी, CUSAT Kochi, Indian Maritime University Kolkata, Indian Maritime Academy, Indian Maritime University Chennai, Dr. Babasaheb Ambedkar Institute Of Technology ही काही नावाजलेली विद्यापीठे आहेत जिथून शिकणे जास्त फायदेशीर ठरू शकते.

का करावे मरीन इंजिनिअरिंग?

ही पदवी असलेल्या लोकांसाठी रोजगाराच्या संधी आज मोठ्या प्रमाणावर उपलब्ध आहेत, कारण ते सागरी परिसंस्थेचे शाश्वत संतुलन, जहाजे आणि सीक्राफ्टच्या निर्मितीमध्ये सहाय्य करतात. सागरी जीवनाचे रक्षण करण्याचे वाढते महत्त्व आणि सागरी प्रदूषण कमी करण्याच्या दृष्टीने हे महत्त्वाचे आहे. संशोधनानुसार या क्षेत्रातील रोजगाराच्या संधी 2026 पर्यंत इतरांशी तुलना करता वाढण्याची शक्यता आहे. भारतीय नौदल, शिपयार्ड्स, इंजिन निर्मिती कंपन्या, जहाज बांधणी कंपन्या, जहाज डिझाइन कंपन्या यामध्ये नोकरीच्या संधी मिळू शकतात.

तुम्हाला आजचा हा लेख कसा वाटला हे कमेंटबॉक्समध्ये नक्की सांगा. लेख आवडला असेल तर लाइक आणि subscribe जरूर करा आणि हो अजून कोणत्या विषयाची माहिती ऐकायला तुम्हाला आवडेल कॉमेंट बॉक्समध्ये सांगा.

आणखी वाचा
- करिअरबद्दल निर्णय घेताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्या? I Career counselling
- १० वी आणि १२ वी नंतर काय?
29 December 2023
जाणून घ्या खरबूज शेतीविषयी संपूर्ण माहिती
खरबूज हे एक उष्णकटिबंधीय फळ आहे जे उष्ण आणि कोरडे हवामानात चांगले येते. खरबूज शेतीसाठी आवश्यक हवामान खालीलप्रमाणे आहे:

तापमान: खरबूज शेतीसाठी सरासरी तापमान 25 ते 30 अंश सेल्सिअस असावे.

पाऊस: खरबूज शेतीसाठी दरवर्षी 50 ते 75 सेंटीमीटर पाऊस आवश्यक असतो.

आर्द्रता: खरबूज शेतीसाठी आर्द्रता 50 ते 60 टक्के असावी.

प्रकाश: खरबूज शेतीसाठी पुरेसा सूर्यप्रकाश आवश्यक असतो.

खरबूज शेतीसाठी आवश्यक जमीन खालीलप्रमाणे आहे:

जमीनीचा प्रकार: खरबूज शेतीसाठी हलकी, सुपीक आणि निचरा होणारी जमीन योग्य असते.

जमिनीचा pH: खरबूज शेतीसाठी जमिनीची pH 6.0 ते 7.0 असावी.

खरबूज शेतीची जोपासणी खालीलप्रमाणे केली जाते

आंतरपिके: खरबूज शेतीत आंतरपिके घेऊन उत्पादन वाढवता येते. खरबूजसोबत वाल, मका, मूग, उडीद इत्यादी पिके घेता येतात.

खत व्यवस्थापन: खरबूज शेतीसाठी चांगले कुजलेले शेणखत किंवा कंपोस्ट खताचा वापर केला जातो. खरबूजाच्या शेतात रोप लावण्यापूर्वी 15 ते 20 किलो शेणखत प्रति रोप या प्रमाणात देऊन जमिनीची चांगली मशागत केली जाते.

पाणी व्यवस्थापन: खरबूज शेतीसाठी नियमित पाणी देणे आवश्यक असते. खरबूजाच्या रोपट्याला लागवड केल्यानंतर 7 ते 10 दिवसांनी पहिल्यांदा पाणी दिले जाते. त्यानंतर 10 ते 15 दिवसांनी पुन्हा पाणी दिले जाते. फळधारणेच्या काळात पाण्याची आवश्‍यकता जास्त असते.

आंतरमशागत: खरबूजाच्या शेतात वेळोवेळी आंतरमशागत करून तण काढून टाकले जाते. तण काढल्याने जमिनीत हवा खेळती राहते आणि मुळांना ऑक्सिजन मिळतो.

कीड व रोग नियंत्रण: खरबूजाच्या शेतात कोळंबी, फळमाशी, फुलकिडे, पाने खाणारी अळी इत्यादी किडी आणि रोगांचा प्रादुर्भाव होतो. या किडी आणि रोगांचा नियंत्रण करण्यासाठी कीटकनाशके आणि बुरशीनाशके वापरली जातात.

खरबूज शेतीतून चांगले उत्पादन मिळवण्यासाठी वरील गोष्टींचे काळजीपूर्वक पालन करणे आवश्यक आहे.

अशा या खरबूज शेतीविषयी संपूर्ण माहिती तुम्हाला कशी वाटली ते नक्की कळवा. हा लेख जास्तीतजास्त शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवा आणि नवी अर्थक्रांतीच्या चॅनलला आत्ताच subscribe करा.

आणखी वाचा
- जाणून घ्या स्वीटकॉर्न शेतीविषयी संपूर्ण माहिती
- जाणून घ्या चंदन शेतीविषयी संपूर्ण माहिती
29 December 2023
कशी करावी म्युच्युअल फंडमध्ये गुंतवणूक?

म्युच्युअल फंड हे एक प्रकारचे गुंतवणूक साधन आहे, ज्यामध्ये विविध गुंतवणूकदारांकडून पैसा जमा केला जातो आणि नंतर तो इक्विटी, डेट आणि रोखे बाजारामध्ये गुंतवला जातो. म्युच्युअल फंडमध्ये गुंतवणूक करणे हा गुंतवणूकदारांसाठी रिस्क कमी करण्याचा एक चांगला मार्ग आहे, कारण त्यांची गुंतवणूक विविध प्रकारच्या सिक्युरिटीमध्ये विभागली जाते.

म्युच्युअल फंडची गुंतवणूक दोन प्रकारात विभागली जाऊ शकते :

इक्विटी म्युच्युअल फंड : हे फंड इक्विटी बाजारात गुंतवणूक करतात, म्हणजेच ते कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक करतात. इक्विटी म्युच्युअल फंड हे दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांसाठी एक चांगला पर्याय आहे, कारण ते इक्विटी बाजाराच्या दीर्घकालीन वाढीचा लाभ घेतात.

डेट म्युच्युअल फंड : हे फंड डेट बाजारात गुंतवणूक करतात, म्हणजेच ते सरकार आणि कंपन्यांनी जारी केलेल्या बॉन्डमध्ये गुंतवणूक करतात. डेट म्युच्युअल फंड हे कमी जोखीम असलेले गुंतवणूक साधन आहे, कारण ते सरकार आणि कंपन्यांच्या सोयीस्कर पतप्रदर्शनाची हमी देतात.

म्युच्युअल फंडामध्ये गुंतवणूक करण्याचे अनेक फायदे आहेत, जसे की :

विविधीकरण (Diversification) : म्युच्युअल फंडामध्ये विविध प्रकारच्या सिक्युरिटीमध्ये गुंतवणूक केली जाते, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांची जोखीम कमी होते.

प्रोफेशनल मॅनेजमेंट : म्युच्युअल फंडांचे व्यवस्थापन अनुभवी आणि तज्ज्ञ निधी व्यवस्थापकांद्वारे केले जाते.

फ्लेक्सिबिलिटी : म्युच्युअल फंडामध्ये गुंतवणूक आणि गुंतवलेली रक्कम काढण्याची प्रक्रिया खूप सोपी आहे.

लिक्विडिटी : म्युच्युअल फंड हे लिक्विड गुंतवणूक साधन आहे, म्हणजेच गुंतवणूकदारांना त्यांच्या रकमेची आवश्यकता असल्यास ती सहजपणे काढून घेऊ शकतात.

म्युच्युअल फंडमध्ये गुंतवणूक करण्यापूर्वी, गुंतवणूकदारांनी त्यांची गुंतवणूक उद्दिष्टे, जोखीम सहनशीलता आणि गुंतवणूकीचा कालावधी विचारात घेणे आवश्यक आहे. तसेच, गुंतवणूकदारांनी विशिष्ट म्युच्युअल फंडाच्या मागील २-३ वर्षांच्या कामगिरीचा अभ्यास करणे आणि त्यांच्या गुंतवणूक उद्दिष्टांशी ते किती जुळते ते पहावे.

म्युच्युअल फंडमध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी गुंतवणूकदारांनी म्युच्युअल फंड कंपनीकडे किंवा त्यांच्या वित्तीय सल्लागाराकडे खाते उघडण्याची आवश्यकता आहे. एकदा खाते उघडल्यानंतर, गुंतवणूकदार विशिष्ट म्युच्युअल फंडात गुंतवणूक करू शकतो.

तुम्हाला आजचा लेख कसा वाटला हे कंमेंट मध्ये नक्की सांगा आणि हा लेख आवडला असेल तर लाईक करा आणि शेअर करा

29 December 2023
जाणून घेऊयात डिफ्लेशन म्हणजे नक्की काय?

‘डिफ्लेशन’ म्हणजे वस्तूंची किंमत कमी होणे. ऐकताना ही गोष्ट चांगली वाटू शकते. किमती कमी होऊन अनेक वस्तू स्वस्तात खरेदी करता येतील असंच ‘डिफ्लेशन’ हा शब्द ऐकून आपल्या मनात येईल. हो, हे अगदी बरोबर आहे. परंतु, हे देशासाठी आणि एकूणच अर्थव्यवस्थेसाठी घातक ठरू शकते. कारण जेव्हा वस्तूंच्या किंमती कमी होतात, तेव्हा मालाच्या पुरवठ्यापेक्षा मागणी कमी असते. त्यामुळे विक्रेते वस्तूंची किंमत कमी करून त्या विकण्याचा प्रयत्न करतात. डिफ्लेशनमुळे लोकांची खरेदीची क्षमता वाढते आणि त्यांना अधिक वस्तू खरेदी करता येतात. मात्र, डिफ्लेशनमुळे उत्पादकांचा नफा कमी होतो. यामुळे बेरोजगारी सुद्धा वाढू शकते.

1 डिफ्लेशन खालील कारणांमुळे होऊ शकते

(I) पुरवठा वाढणे: जेव्हा वस्तूंच्या पुरवठ्यात वाढ होते आणि मागणी स्थिर राहते, तेव्हा डिफ्लेशन होऊ शकते. हे उत्पादन तंत्रज्ञानात सुधारणा, नवीन बाजारपेठ उपलब्ध होणे किंवा इतर देशांकडून आयात वाढल्यामुळे होऊ शकते.

(II) मागणी कमी होणे: जेव्हा लोक कमी खरेदी करतात, तेव्हा मागणी कमी होते आणि डिफ्लेशन होऊ शकते. हे बेरोजगारी वाढणे, वेतन कमी होणे किंवा लोकसंख्या घटल्यामुळे होऊ शकते.

(III) पैसे कमी होणे: जेव्हा अर्थव्यवस्थेत खेळणारा पैसा कमी होतो तेव्हा डिफ्लेशन होऊ शकते. हे बँकांचे वाढलेले कर्जदर किंवा सरकारच्या कर वाढवण्यामुळे होऊ शकते.

2. डिफ्लेशन कसे मोजले जाते

डिफ्लेशन अनेक आर्थिक मापदंड जसे की Consumer Price Index म्हणजेच CPI च्या आधारे मोजले जाते. CPI दर एका महिन्यांनी प्रकाशित केला जातो. यावरून ठरवले जाते की अर्थव्यवस्थेची अवस्था कशी आहे.

3. डिफ्लेशनचे खालील परिणाम होऊ शकतात:

(I) खरेदीची क्षमता वाढणे: जेव्हा वस्तूंच्या किंमती कमी होतात, तेव्हा लोकांची खरेदीची क्षमता वाढते. त्यामुळे त्यांना अधिक वस्तू खरेदी करता येतात.

(II) नफा आणि उत्पादन कमी होणे: डिफ्लेशनमुळे उत्पादकांचा नफा कमी होतो आणि त्यामुळे ते उत्पादन कमी करू शकतात. यामुळे बेरोजगारी वाढू शकते.

(III) कर्जदारांना फायदा: डिफ्लेशनमुळे कर्जदारांना फायदा होतो, कारण त्यांना व्याजाची रक्कम कमी द्यावी लागते.

(IV) उपभोक्ता खर्चात वाढ: डिफ्लेशनमुळे लोकांना वाटते की भविष्यात वस्तूंच्या किंमती कमी होणार आहेत. त्यामुळे ते उपभोग खर्च वाढवतात.

4. डिफ्लेशन कसे रोखायचे?

सरकार डिफ्लेशन रोखण्यासाठी खालील उपाययोजना करू शकते:

(I) पैशाचा पुरवठा वाढवणे: सरकार अर्थव्यवस्थेत पैशाची रक्कम वाढवू शकते. हे करण्यासाठी ते बँकाना कर्ज देणे वाढवू शकतात किंवा कर कमी करू शकतात.

(II) सरकारी खर्च वाढवणे: सरकारी खर्च वाढवून अर्थव्यवस्थेत मागणी वाढवू शकते. हे करण्यासाठी ते infrastructure प्रकल्पांवर खर्च करू शकतात किंवा सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम वाढवू शकतात.

(III) व्याजदर कमी करणे: सरकार मध्यवर्ती बँकेला व्याजदर कमी करण्यास सांगू शकते.

28 December 2023
जाणून घ्या स्वीटकॉर्न शेतीविषयी संपूर्ण माहिती

स्वीटकॉर्न हे एक तृणधान्य आहे जे आहारामध्ये वापरले जाते. हा एक पोषक तसेच चविष्ट पदार्थ आहे. हा पदार्थ लोक मिटक्या मारत खातात. स्वीटकॉर्न ‘क’ जीवनसत्त्व १ ग्नेशियम , बी 6 जीवनसत्त्व, कॅल्शियम आणि लोहाचा एक समृद्ध स्त्रोत आहे. वरचेवर स्वीटकॉर्न ची मागणी वाढतच आहे. हंगाम कोणताही असो पण स्वीटकॉर्न च्या मागणीचा आलेख नेहमी चढताच असतो.

जाणून घ्या स्वीटकॉर्न शेतीविषयी संपूर्ण माहिती

शेतकरी सातत्यान चांगलं पिक घेण्याचा प्रयत्न करतात परंतु कधीकधी त्यांना हवामानाचा आणि नैसर्गिक आपत्तींचा सामना करावा लागतो. अशा वेळी ते आपल्या शेतात हे पिक घेऊन भरघोस नफा कमवू शकतात. आज आपण या लेखाच्या माध्यमातून स्वीटकॉर्न ची शेती कशी करावी या विषयी माहिती घेऊयात.

आवश्यक हवामान आणि जमीन –

तसे तर स्वीटकॉर्न च्या शेतीसाठी कोणतीही जमीन चालते पण पाण्याचा चांगला निचरा होणारी जमीन जास्त फायदेशीर ठरते. ही एक उष्णकटिबंधीय वनस्पती आहे . या मक्यासाठी मातीची इष्टतम PH श्रेणी 6.5 -7.5 इतकी आहे . उगवणीसाठी तापमानाची कक्षा 21 ते 32 डिग्री सेल्शियस इतकी आहे . लागवड करण्याआधी मातीचे परीक्षण करून घ्यावे. स्वीटकॉर्न हे वाढीसाठी पोषकतत्त्वांची मागणी करणारे पिक आहे. या पिकाच्या वाढीसाठी नायट्रोजन , २ स्फरस, आणि शियमची गरज असते. हे पिक खरीप आणि रब्बी अशा दोन्ही हंगामात घेतले जाऊ शकते.

अशी करा लागवड –

स्वीटकॉर्न ची लागवड ही मक्यासारखीच असते. आणि विशेष म्हणजे यामध्ये मका पूर्ण परिपक्व होण्याआधीच तिची काढणी केली जाते त्यामुळे शेतकऱ्यांना झटपट नफा मिळवता येतो . चांगले पिक येण्यासाठी जमिनीमध्ये खाते आणि इतर पोषक तत्त्वांचा समावेश करणे गरजेचे आहे. लागवड करताना जमिनीत 20:20:20 हे खत हेक्टरी 100 किलो टाकावे आणि 10 किलो मायक्रोन्यू ३ टाकावेत.

उन्हाळी हंगामात २-३ उथळ मशागतीची कामे आवश्यक असतात. खोल नांगरणी तण नियंत्रित करण्यासाठी आणि प्रभावी ओलावा संवर्धनासाठी देखील उपयुक्त आहे.

बियाणे दर:

1. शुद्ध पिकासाठी: 20-25 किलो/हे

2. चारा मक्यासाठी: 40-50 किलो/हे

3. सोयाबीनसह आंतरपीक घेण्यासाठी: 10kg/हेक्टर (1:3) किंवा 15 kg/hector (1:2)

लागवड करताना अंतर 65X20 किंवा 75X20 इतके ठेवावे .

जोपासणी –

या पिकासाठी 75 ते 80% ओलावा असणारी जमीन उत्तम ठरते . मक्याची दोन वेळा आंतरमशागत आणि दोन वेळा हाताने खुरपणी केली जाते. पहिल्या वेळेस केलेली आंतरमशागत रोपांमधल्या अर्थिंग साठी फायदेशीर असते. तण काढून टाकण्यासाठी तणनाशके आणि आंतरमशागती यांचा एकत्र वापर महत्त्वाचे तंत्र ठरू शकते. पावसाच्या उपलब्धतेवर सिंचनाचा कालावधी 6 ते 10 दिवस इतका असतो .

परिपक्वतेची चाचणी अशी करा –

भुसाचे आवरण फिकट तपकिरी रंगाचे होते आणि दाणे बोटांच्या नखेने दाबणे खूप कठीण होते.

काढणी –

काढणीनंतर एक ते दोन दिवस रोपे शेतात सोडावीत. भुसा काढा आणि दाण्यांना 2-3 दिवस सूर्यप्रकाशात ठेवा. लाठी मारून किंवा हाताने किंवा शक्तीने चालवल्या जाणार्‍या मक्याच्या शेलर्सचा वापर करून शेलिंग करता येते.

स्वीटकॉर्न चा दर 140 – 200 रुपये प्रतिकिलो आहे.

अशा या स्वीटकॉर्न लागवड ची माहिती तुम्हाला कशी वाटली ते नक्की कळवा. हा लेख जास्तीतजास्त शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवा आणि नवी अर्थक्रांतीच्या यू ट्यूब चॅनलला आत्ताच subscribe करा.

28 December 2023
भारतीय उद्योगजगताचे दोन मानबिंदू धीरूभाई अंबानी आणि रतन टाटा यांचा आज जन्मदिन!!!

भारतीय अर्थव्यवस्था आणि उद्योगक्षेत्राला नवी झळाळी प्राप्त करून देणारे दोन उद्योगपती कै. धीरूभाई अंबानी यांचा आज जन्मदिन, तर श्री. रतन टाटा यांचे आज वाढदिवस. रतन टाटा आज ८६ वर्षांचे झाले. धीरूभाईंचे 6 जुलै 2002 रोजी निधन झाले. ते हयात असते, तर आज ते ९१ वर्षांचे झाले असते.

भारतातील पहिले नामांकित उद्योगपती सर जमशेटजी टाटा यांच्या कुटुंबात दत्तक गेलेले कै. नवल टाटा यांचे ते पुत्र. जे. आर. डी. टाटा यांच्या निधनानंतर रतन टाटा त्यांच्या समुहाचे प्रमुख बनले. 2002 पर्यंत त्यांनी टाटा सन्स या उद्योगसमुहाचे प्रमुखपद सांभाळताना समुहाच्या कक्षा विस्तारून त्या देशाबाहेरही पसरवल्या.

‘टेटली’, जग्वार लँड क्रूझर',कोरस’ यासारख्या आंतरराष्ट्रीय कीर्तीच्या कंपन्या त्यांच्याच पुढाकारामुळे भारतीय मालकीच्या बनल्या. वयाच्या 75व्या वर्षी त्यांनी टाटा समुहाच्या सर्व कंपन्यांच्या प्रमुखपदावरून निवृत्ती स्वीकारली व सायरस मिस्त्री या 41 वर्षांच्या भाच्याकडे सूत्रं सोपवली.

पण २०१६ मध्ये त्यांनी टाटा समूहात क्रांती घडवून आणली व मिस्त्रींना बाजूला करून ते पुन्हा समुहाचे अध्यक्ष बनले. त्यामुळे उद्योग जगतात निर्माण झालेली खळबळ अद्याप शमलेली नाही.

धीरूभाई मात्र केवळ स्वकष्टाने राखेतून निर्माण झालेले उत्तुंग व्यक्तिमत्व होते. गरीब कुटुंबात जन्मलेले धीरूभाई एकेकाळी साड्या विकण्याचे काम करत. त्यातूनच ‘विमल’ हा घराघरात पोहोचलेला साड्यांचा ब्रँड तयार झाला.

दूर एडनमध्ये एका पेट्रोल पंपावर गाड्यांमध्ये पेट्रोल भरण्याचे काम करणाऱ्या धीरूभाईंनी तेव्हा जगातील सर्वात मोठी पेट्रोकेमिकल कंपनी स्थापन करण्याचे स्वप्न पाहिले आणि स्वकष्टाने ते प्रत्यक्षात उतरवण्याचे कर्तृत्व दाखवले. बँका वा अन्य कंपन्यांकडून कर्जें घेऊन उद्योग उभारण्याऐवजी आपल्यावर विश्वास ठेवणाऱ्या सामान्य गुंतवणूकदारांकडून छोट्या-मोठ्या ठेवी भाग भांडवल म्हणून गोळा करून त्यावर उद्योगांची मांडणी करण्याची अभूतपूर्व कल्पना धीरूभाईंनी राबवली व यशस्वीही केली.

धीरूभाई व रतन टाटा हे जवळपास एकाच कालंखंडातील यशस्वी उद्योगपती असले, तरी त्यांची पार्श्वभूमी व स्वभाव वैशिष्ट्ये आणि कार्यपद्धत पूर्णपणे भिन्न. पण दोघेही यशस्वी ठरले, हे महत्वाचे.

धीरूभाई व टाटा या दोघांच्याही भोवती वादाची वादळे घोंघावत राहिली. पण दोघानीही त्याची पर्वा न करता आपली वाटचाल चालूच ठेवली. भारतीय अर्थव्यवस्थेवर त्यांनी उमटवलेला ठसा बराच काळ कायम राहील हे नक्की !

हि होती धीरूभाई अंबानी आणि रतन टाटा यांची कहाणी. तुम्हाला आजचा हा लेख कसा वाटला हे कमेंटबॉक्समध्ये नक्की सांगा. लेख आवडला असेल तर लाइक आणि Subscribe जरूर करा आणि हो अजून कोणत्या विषयाची माहिती ऐकायला तुम्हाला आवडेल कॉमेंट बॉक्समध्ये सांगा.

_{Author : भारतकुमार राऊत}

28 December 2023
यु-ट्युब सुरु करण्याचा हेतू ऐकून आश्चर्यचकित व्हाल

युट्यूब हा सर्वांच्याच परिचयाचा प्लॅटफॉर्म. दिवसभरात आपल्यापर्यंत जी काही माहिती पोहोचते, त्यामध्ये युट्युबचा वाटा मोठा आहे. कित्येक व्यक्तींना युट्युबच्या माध्यमातून ओळख मिळाली. सप्टेंबर २०२३ च्या रिपोर्टनुसार युट्युबवर ११४ मिलियन (११.४ कोटी) ॲक्टिव्ह युट्युब चॅनल्स आहेत आणि १०० हून अधिक देशांमधील २.६ बिलियन (२६० कोटी) पेक्षा जास्त लोकांकडे यु-ट्युब आहे, डेली युजर्सच्या बाबतीत बोलायचं झालं, तर ते 122 मिलियन (12.20 कोटी) पेक्षा जास्त आहेत. यावर एक युजर 100 पेक्षा जास्त चॅनल्स बनवू शकतो.

संशोधनानुसार एक युजर यावर सरासरी दररोज 19 मिनिटे वेळ घालवतो. युट्युब ही गुगल पाठोपाठ जगातील दुसरी सर्वात जास्त पाहिली जाणारी साईट आहे. 2020 मध्ये युट्युब शॉर्ट्सची सुरुवात झाल्यानंतर अगदी थोड्या कालावधीत त्यांची लोकप्रियता वाढू लागली. आता या शॉर्ट्सना सरासरी 30 अब्ज डेली व्ह्यूज मिळतात. युट्युबवर दर मिनिटाला 2,500 पेक्षा जास्त व्हिडिओज अपलोड केले जातात. सध्याला यु -ट्युब वर 800 मिलियन किंवा कदाचित त्याहीपेक्षा जास्त व्हिडिओज असतील. 80 टक्यांहून अधिक लोक यु-ट्युबचा वापर मनोरंजनासाठी करतात. उर्वरित लोक ते अन्य कारणांसाठी वापरतात.

पहिला यु-ट्युबर हा ‘जावेद करीम’ नावाचा व्यक्ती होता ज्याने ‘Me at zoo’ या कॅप्शनसहित त्याने पहिला व्हिडीओ अपलोड केला. पण प्लॅटफॉर्म सुरु करण्याचा मूळ उद्देश हा नव्हताच. कोणी आणि कशी केली याची सुरुवात आणि कसा आहे यु-ट्युबचा प्रवास हेच आपण या लेखाच्या माध्यमातून जाणून घेणार आहोत.

यु-ट्युब ची सुरुवात –

14 फेब्रुवारी 2005 मध्ये यु-ट्युबची सुरुवात करण्यात आली. स्टीव्ह चेन, हर्ले आणि जावेद करीम हे ‘पे-पाल’ या अमेरिकन ई-कॉमर्स कंपनीत नोकरी करत होते. त्यांनी ती कंपनी सोडली आणि यु-ट्युब सुरु केले.

जावेद करीम जो यु-ट्युबच्या निर्मात्यांपैकी एक आहे त्याने यु-ट्युब वरती पहिला व्हिडिओ शेअर केला आणि त्याला 277 मिलियन व्यूज मिळाले. सुरुवात केल्यानंतर पहिल्या महिन्यातच यु-ट्युब ने 30,000 व्युअर्स ना आकर्षित केले.

the-history-of-youtube-from-startup-to-global-giant

सुरुवातीला वर्षाच्या शेवटी यु ट्युब ला 25 मिलियन व्युज आणि 2,000 अपलोड्स मिळाले. त्यावर अपलोड केल्या जाणाऱ्या व्हिडिओज ची विविधता हेच यु – ट्युब हिट होण्याचे पहिले कारण ठरले. सध्या यु-ट्युब वर DIY ते प्रोफेशनल म्युझिक व्हिडिओज अपलोड केले जातात. यु ट्युब वरती म्युझिक व्हिडिओज जास्त प्रमाणात पाहिले जातात. 13 Nov 2006 रोजी गुगल ने 1.6 बिलियन डॉलर्सना यु- ट्यूब विकत घेतले .

काय होता यु-ट्यूबचा मूळ हेतू

2016 मध्ये यु-ट्यूब च्या निर्मात्यांपैकी एक असणारे स्टीव्ह चेन यांनी एका परिषदेत सांगितले की युट्युब सुरु करण्याचा मूळ उद्देश्य हा नव्हता.खरतर आमही तिघांनी यु -ट्यूब एक व्हिडिओ साईट म्हणून सुरु करण्याचा निर्णय घेतला होता. आम्ही ते यासाठी सुरु केले की लोक तिथे त्यांना कसा पार्टनर आहे हे सांगून व्हिडिओ डेटिंग करू शकतील. एवढाच काय तर ‘Tune in, hook up’ ही टॅगलाईन सुद्धा यु-ट्यूब ने वापरली. परंतु निर्मात्यांना जसे लक्षात आले की याने जास्त फायदा होऊ शकत नाही तेव्हा त्यांनी सर्व प्रकारच्या व्हिडिओजना प्लॅटफॉर्म खुला केला आणि त्याने यु-ट्यूब ला प्रचंड फायदा झाला.

तुम्हाला आजचा लेख कसा वाटला हे कंमेंटमध्ये नक्की सांगा आणि हा लेख आवडला असेल तर लाईक करा.

27 December 2023
जाणून घ्या चंदन शेतीविषयी संपूर्ण माहिती
चंदन’ या वृक्षाचा वापर होम, हवन, तसेच आयुर्वेदिक औषधांमध्ये केला जातो. एवढंच काय तर सौंदर्य प्रसाधानांमध्ये देखील त्याचा वापर वाढला आहे; कारण चंदन चेहऱ्यावरील सुरकुत्या कमी करण्यास मदत करते. त्यामुळे चंदन शेतीतून चांगले उत्पन्न मिळवण्याकडे अनेकांचा कल वाढला आहे. चंदन शेतीविषयी आपल्या मनात अनेक समज, गैरसमज असतात ते कळण्यास या लेखाच्या माध्यमातून मदत होईल.

चंदन लागवड करत असताना सर्वप्रथम हे समजून घ्या की, यासाठी कोणतीही सरकारी परवानगी लागत नाही. पण काही कायदेशीर बाबी आहेत त्या मात्र वेळोवेळी पूर्ण करून घ्याव्या लागतील. चंदनाची लागवड केल्यावर पहिल्यांदा तलाठ्याकडून सात-बारा वर नोंद करून घ्यावी. जर तुम्ही चंदन लागवड करत असाल तर सरकारकडून तीन टप्प्यात हेक्टरी 45,000 इतके अनुदान मिळेल. शेवटी झाडे तोडताना फॉरेस्ट डिपार्टमेंटची परवानगी घ्यावी. अधिक माहिती हवी असल्यास तालुका कृषी अधिकाऱ्याला भेटावे.
```
चंदनाच्या झाडाची उंची 12 -15 मीटर असते आणि घेर 2-2.5 असतो. याची पाने सदाहरित असतात. त्यांचा आकार अंडाकार असतो आणि ते टोकाला निमुळते होत जातात. खोड सुरवातीला लहान असते, तेव्हा ते मऊ असते. जसजसे झाड मोठे होते तसे ते मजबूत आणि उभ्या चीरांचे बनते. चंदनाचे लाकूड कठीण असते. त्यामध्ये तेलाचे प्रमाण 1-6% असते. लाकडाचा बाहेरचा भाग कडक आणि सुगंध रहित असतो, तर आतला भाग पिवळस ते तपकिरी आणि सुगंधी असतो. चंदनाचे बी एकदल प्रकारातील असून ते पिवळसर असते. फळाचा वरचा भाग लुसलुशीत आणि गरयुक्त असून त्यामध्ये बी मिळते. हे बी काढून त्यापासून रोपे तयार केली जातात. 
```
रोपे कशी तयार करावीत-

लहान रोपे अति सूर्यप्रकाशात किंवा कमी पाण्यामुळे सुकून जातात. त्यासाठी पाण्याची व्यवस्था करणे अत्यावश्यक आहे. पहिला एक महिना हे बी सुप्तअवस्थेत असल्याने त्यावर पाणी आणि सूर्यप्रकाशाचा परिणाम होत नाही. यासाठी 50 ml जर्मिनेटर, 50 ml प्रिझम, आणि एक लिटर पाण्यात बी भिजवून ठेवावे. असे केल्यास एक महिन्यातच अंकुर दिसायला लागतील.

गादी वाफ्यावर बी लागवड पद्धत

गादीवाफे 2 प्रकारचे केले जातात. ज्या भागात पाऊस जास्त पडतो तेथे उंच गादीवाफे, तर इतर भागात जमिनीला समांतर खणून वाफे बनविले जातात. साधारणपणे वाफे 10 मीटर x 1 मीटर आकाराचे करून 15 सेमी उंची ठेवावी. यामध्ये लाल माती व चाळलेली वाळू 2:1 प्रमाणात घेऊन वाफे बनवावेत. अशा वाफ्यात प्रक्रिया केलेले 4 किलो बी पसरून घेऊन त्यावर 2 सेमी जाडीचा वाळूचा थर देऊन त्यावर वाळलेले गवताचे अच्छादन करावे. वाफ्यास रोज झारीने अथवा स्प्रिंक्लरने पाणी द्यावे. वाफ्यांचा उन्हापासून बचाव करण्यासाठी सावलीची सोय (शेडनेट 50%) करावी. बी उगविल्यानंतर गवताचे आच्छादन अलगद काढून टाकवे. नर्सरीचे योग्य नियोजन होण्याच्या दृष्टीने बियाणे डिसेंबर-जानेवारीत पेरावे.

पिशवीत रोपे लावणे

बी गादीवाफ्यावर पेरल्यानंतर 25 ते 30 दिवसात रोपे उगवण्यास सुरुवात होते. रोपे लगेच पिशवीत लावावीत. अशी रोपे लवकर रूजतात. रोपांवर दर 15 दिवस ते 1 महिन्याच्या अंतराने सप्तामृत 250 मिली 100 लि. पाण्यातून फवारावे. म्हणजे रोपांची निरोगी व जोमाने वाढ होते. साधारणपणे 6 ते 8 आठवड्यानंतर रोपांची सावली काढून टाकावी व रोपांच्या पिशव्या अधूनमधून फिरवत रहाव्यात. जेणेकरून मुळे जमिनीत रूजणार नाहीत. 6 ते 8 महिन्यामध्ये रोपे 25 ते 30 सेमी उंचीची तपकिरी रंगाचे खोड झालेली लागवडी योग्य उपलब्ध होतात. 1 किलो बियांपासून साधारणपणे 2,000 रोपे तयार होतात.

कधी करावी लागवड

मान्सून सुरु होताच जुलै-ऑगस्ट महिन्यात या रोपांची लागवड करावी. त्यासाठी मार्च महिन्यात 16×12 अंतरावर 1.5×1.5×1.5 फुटाचे खड्डे खोडून घ्यावेत. या खड्ड्यांमध्ये निंबोळी खत किंवा सेंद्रिय खत टाकावे आणि पहिला पाऊस झाल्यावर रोपे लावावीत. चंदन हा एक अर्धपरजीवी वृक्ष आहे. त्यासाठी आधार म्हणून एक मजबूत झाड असावे.

आवश्यक हवामान आणि जमीन

चंदनाचे झाड 600 ते 1600 मिमी पर्जन्यमान असणाऱ्या क्षेत्रात येते. यासाठी 12-45 डिग्री सेल्शियस तापमान योग्य मानले जाते. थंड हवामान, मध्यम पर्जन्यमान आणि भरपूर सूर्यप्रकाश या वनस्पतीसाठी पोषक ठरतो. चंदनाच्या झाडासाठी लाल, काळी माती, चिकणमाती, लोहयुक्त वाळूमिश्रीत जमीन पोषक ठरते. जमिनीचा सामू 6.5- 8 च्या दरम्यान असावा.

जोपासणी

चंदनाच्या झाडाला पाहिल्या वर्षी आठवड्यातून 2 -3 वेळा पाणी द्यावे. दुसऱ्या आणि तिसऱ्या वर्षी आठवड्यातून दोन वेळा पाणी द्यावे. पावसाची कमतरता असल्यास झाडाला पाणी कमी पडणार नाही याची काळजी घ्यावी. सध्या चंदनाचा भाव 12000 ते 20,000 रुपये प्रतिकिलो असा आहे.

आणखी वाचा
naviarthkranti
27 December 2023