नवी अर्थक्रांती

Category: लेख

जाणून घ्या चंदन शेतीविषयी संपूर्ण माहिती
चंदन’ या वृक्षाचा वापर होम, हवन, तसेच आयुर्वेदिक औषधांमध्ये केला जातो. एवढंच काय तर सौंदर्य प्रसाधानांमध्ये देखील त्याचा वापर वाढला आहे; कारण चंदन चेहऱ्यावरील सुरकुत्या कमी करण्यास मदत करते. त्यामुळे चंदन शेतीतून चांगले उत्पन्न मिळवण्याकडे अनेकांचा कल वाढला आहे. चंदन शेतीविषयी आपल्या मनात अनेक समज, गैरसमज असतात ते कळण्यास या लेखाच्या माध्यमातून मदत होईल.

चंदन लागवड करत असताना सर्वप्रथम हे समजून घ्या की, यासाठी कोणतीही सरकारी परवानगी लागत नाही. पण काही कायदेशीर बाबी आहेत त्या मात्र वेळोवेळी पूर्ण करून घ्याव्या लागतील. चंदनाची लागवड केल्यावर पहिल्यांदा तलाठ्याकडून सात-बारा वर नोंद करून घ्यावी. जर तुम्ही चंदन लागवड करत असाल तर सरकारकडून तीन टप्प्यात हेक्टरी 45,000 इतके अनुदान मिळेल. शेवटी झाडे तोडताना फॉरेस्ट डिपार्टमेंटची परवानगी घ्यावी. अधिक माहिती हवी असल्यास तालुका कृषी अधिकाऱ्याला भेटावे.
```
चंदनाच्या झाडाची उंची 12 -15 मीटर असते आणि घेर 2-2.5 असतो. याची पाने सदाहरित असतात. त्यांचा आकार अंडाकार असतो आणि ते टोकाला निमुळते होत जातात. खोड सुरवातीला लहान असते, तेव्हा ते मऊ असते. जसजसे झाड मोठे होते तसे ते मजबूत आणि उभ्या चीरांचे बनते. चंदनाचे लाकूड कठीण असते. त्यामध्ये तेलाचे प्रमाण 1-6% असते. लाकडाचा बाहेरचा भाग कडक आणि सुगंध रहित असतो, तर आतला भाग पिवळस ते तपकिरी आणि सुगंधी असतो. चंदनाचे बी एकदल प्रकारातील असून ते पिवळसर असते. फळाचा वरचा भाग लुसलुशीत आणि गरयुक्त असून त्यामध्ये बी मिळते. हे बी काढून त्यापासून रोपे तयार केली जातात. 
```
रोपे कशी तयार करावीत-

लहान रोपे अति सूर्यप्रकाशात किंवा कमी पाण्यामुळे सुकून जातात. त्यासाठी पाण्याची व्यवस्था करणे अत्यावश्यक आहे. पहिला एक महिना हे बी सुप्तअवस्थेत असल्याने त्यावर पाणी आणि सूर्यप्रकाशाचा परिणाम होत नाही. यासाठी 50 ml जर्मिनेटर, 50 ml प्रिझम, आणि एक लिटर पाण्यात बी भिजवून ठेवावे. असे केल्यास एक महिन्यातच अंकुर दिसायला लागतील.

गादी वाफ्यावर बी लागवड पद्धत

गादीवाफे 2 प्रकारचे केले जातात. ज्या भागात पाऊस जास्त पडतो तेथे उंच गादीवाफे, तर इतर भागात जमिनीला समांतर खणून वाफे बनविले जातात. साधारणपणे वाफे 10 मीटर x 1 मीटर आकाराचे करून 15 सेमी उंची ठेवावी. यामध्ये लाल माती व चाळलेली वाळू 2:1 प्रमाणात घेऊन वाफे बनवावेत. अशा वाफ्यात प्रक्रिया केलेले 4 किलो बी पसरून घेऊन त्यावर 2 सेमी जाडीचा वाळूचा थर देऊन त्यावर वाळलेले गवताचे अच्छादन करावे. वाफ्यास रोज झारीने अथवा स्प्रिंक्लरने पाणी द्यावे. वाफ्यांचा उन्हापासून बचाव करण्यासाठी सावलीची सोय (शेडनेट 50%) करावी. बी उगविल्यानंतर गवताचे आच्छादन अलगद काढून टाकवे. नर्सरीचे योग्य नियोजन होण्याच्या दृष्टीने बियाणे डिसेंबर-जानेवारीत पेरावे.

पिशवीत रोपे लावणे

बी गादीवाफ्यावर पेरल्यानंतर 25 ते 30 दिवसात रोपे उगवण्यास सुरुवात होते. रोपे लगेच पिशवीत लावावीत. अशी रोपे लवकर रूजतात. रोपांवर दर 15 दिवस ते 1 महिन्याच्या अंतराने सप्तामृत 250 मिली 100 लि. पाण्यातून फवारावे. म्हणजे रोपांची निरोगी व जोमाने वाढ होते. साधारणपणे 6 ते 8 आठवड्यानंतर रोपांची सावली काढून टाकावी व रोपांच्या पिशव्या अधूनमधून फिरवत रहाव्यात. जेणेकरून मुळे जमिनीत रूजणार नाहीत. 6 ते 8 महिन्यामध्ये रोपे 25 ते 30 सेमी उंचीची तपकिरी रंगाचे खोड झालेली लागवडी योग्य उपलब्ध होतात. 1 किलो बियांपासून साधारणपणे 2,000 रोपे तयार होतात.

कधी करावी लागवड

मान्सून सुरु होताच जुलै-ऑगस्ट महिन्यात या रोपांची लागवड करावी. त्यासाठी मार्च महिन्यात 16×12 अंतरावर 1.5×1.5×1.5 फुटाचे खड्डे खोडून घ्यावेत. या खड्ड्यांमध्ये निंबोळी खत किंवा सेंद्रिय खत टाकावे आणि पहिला पाऊस झाल्यावर रोपे लावावीत. चंदन हा एक अर्धपरजीवी वृक्ष आहे. त्यासाठी आधार म्हणून एक मजबूत झाड असावे.

आवश्यक हवामान आणि जमीन

चंदनाचे झाड 600 ते 1600 मिमी पर्जन्यमान असणाऱ्या क्षेत्रात येते. यासाठी 12-45 डिग्री सेल्शियस तापमान योग्य मानले जाते. थंड हवामान, मध्यम पर्जन्यमान आणि भरपूर सूर्यप्रकाश या वनस्पतीसाठी पोषक ठरतो. चंदनाच्या झाडासाठी लाल, काळी माती, चिकणमाती, लोहयुक्त वाळूमिश्रीत जमीन पोषक ठरते. जमिनीचा सामू 6.5- 8 च्या दरम्यान असावा.

जोपासणी

चंदनाच्या झाडाला पाहिल्या वर्षी आठवड्यातून 2 -3 वेळा पाणी द्यावे. दुसऱ्या आणि तिसऱ्या वर्षी आठवड्यातून दोन वेळा पाणी द्यावे. पावसाची कमतरता असल्यास झाडाला पाणी कमी पडणार नाही याची काळजी घ्यावी. सध्या चंदनाचा भाव 12000 ते 20,000 रुपये प्रतिकिलो असा आहे.

आणखी वाचा
Navi Arthkranti
27 December 2023
Yamaha कंपनीची सुरुवात कशी झाली?
‘यशस्वी कथा वाचू नका त्याने केवळ संदेश मिळतो, अपयशाच्या कथा वाचा त्याने यशस्वी होण्यासाठी प्रेरणा मिळते’ असं डॉ. एपीजे अब्दुल कलाम म्हणायचे. आज आपण अशा महारथीबद्दल जाणून घेणार आहोत, ज्याने आयुष्यातील संकटांना घाबरून पळ काढला नाही, तर त्या संकटातून नवीन रस्ता निर्माण केला. १६० हून अधिक देशात लाखो लोकांच्या पसंतीस उतरलेली ‘यामाहा मोटारसायकल.’ चला तर जाणून घेऊया यामाहा कंपनीबद्दल आणि तिच्या निर्मात्याबद्दल.

तोराकुसू यामाहा. २० मे १८५१ साली जपानमधील वाकायामा येथे त्याचा जन्म झाला. त्याचे वडील किशू राजघराण्यातील ज्योतिषी होते. प्रत्येक वडिलांच्या आपल्या मुलाप्रती काही ना काही अपेक्षा या असतातच, आपला मुलगा यशस्वी व्हावा. चार चौघात त्याचं नाव व्हावं असं प्रत्येकाला वाटत असतं. अगदी तुमच्या आमच्या आईवडिलांच्याही आपल्याकडून त्याच अपेक्षा असतात आणि त्या पूर्ण होण्यासाठी आपल्या परीने ते पुरेपूर प्रयत्न करत असतात. तोराकुसूच्या वडिलांनाही वाटायचे की, आपल्या मुलाने आपल्याप्रमाणेच ज्योतिषी बनावे. लहानपणापासूनच अभ्यासात हुषार आणि नवीन काहीतरी निर्माण करण्याची इच्छा असलेल्या आपल्या मुलाची बौद्धिक क्षमता ओळखून त्याच्या वडिलांनी त्याला चांगल्या शाळेत प्रवेश मिळवून दिला. १८६८ साली तो नागसाकीला गेला. तिथे एका इंग्रज अभियंत्याच्या मार्गदर्शनाखाली घड्याळ दुरुस्तीचे शिक्षण त्याने घेतले. पुढे ओसाका या शहरात जाऊन वैद्यकीय उपकरण दुरुस्ती शिकून घेतली. वयाच्या ३५व्या वर्षी हमामात्सू या शहरात तो व्यवसाय सुरु केला. पण शहर लहान असल्यामुळे म्हणावी तेवढी मिळकत होत नव्हती. त्यामुळे जोडीला घड्याळ रिपेअरिंग आणि रिक्षा ड्रायव्हर म्हणूनसुद्धा त्याने काम केले.

एक दिवस जवळच्या एका शाळेने त्याला बोलावून त्यांचा तुटलेला ‘रीड ऑर्गन’ दुरुस्त करायला संगितले. आलेल्या कामाला नाही म्हणायचं नाही, हा स्वभाव असल्याने त्याने सुद्धा लगेच जाऊन त्यातील समस्या शोधली आणि तो दुरुस्त करून दिला. इथेच यामाहा ब्रांडचा पाया रचला गेला. हे काम आपल्याला जमतंय असं लक्षात आल्यावर दिवसभर कॉलेज आणि रिकाम्या वेळेत संगीतवाद्यं रिपेअर करण्याचे तो काम करत असे. हळूहळू त्या कामात त्याचा हातखंडा बसला. या कामातून त्याला बऱ्यापैकी फायदा होत असल्यामुळे तो स्वतःला update करत गेला.

सगळे आरामात चालू असताना एक दिवस अचानक त्याला पत्र आलं कि, त्याच्या वडिलांचा मृत्यू झाला आहे. संपूर्ण भेदरलेल्या अवस्थेत तो गावी परत आला. अखंड दुःखात बुडालेल्या आपल्या आईला आणि घरच्यांना सावरत त्याने घराची पूर्ण जबाबदारी स्वतःच्या खांद्यावर घेतली. त्याने हमामात्सू मध्येच पाश्चिमात्य वाद्यांचे काम चालू केले. जेव्हा त्याच्या लक्षात आले की आपल्याला वाद्यांबद्दलची कामे बऱ्यापैकी जमातायेत, त्यावेळी त्याने स्वतःच्या या छोट्या बिझनेसला मोठे स्वरूप देण्याचे ठरवले आणि १८८७ साली ‘Nippon Gakki’ (नीपॉन गॅकी) नावाने कंपनी उभी केली. कंपनीत त्याने पाश्चिमात्य वाद्यांबरोबरच जपानी वाद्यं बनविण्यास देखील सुरुवात केली.

सुरुवातील त्यांना अनेक संकटांना सामोरे जावे लागले. प्रथमच बनवलेल्या ऑर्गनमधून सूर नीट येत नसल्यामुळे त्यावर बरीच टीका झाली. त्यातून जपानमध्ये संगीतविद्या मोठ्या प्रमाणात विकसित झाली नव्हती, त्यामुळे पहिल्यांदा तेथील लोकांना संगीताचे महत्त्व पटवून द्यावे लागले. मात्र अल्पावधीतच तिथे संगीत शिक्षण घेणे बंधनकारक करण्यात आले आणि या निर्णयाचा फायदा त्याच्या कंपनीला झाला. आज बऱ्याच जणांना माहित नाही, पण यामाहा कंपनीचे पहिले प्रॉडक्ट ऑर्गन हे वाद्य होते. सुरुवात जरी सावकाश झाली असली, तरी काही दिवसांतच ग्राहक संख्या वाढू लागली. आज यामाहा ही संगीत वाद्यं बनवणारी जगातील सर्वात मोठी कंपनी बनली आहे.

१९०२साली तोराकुसू यांना जपान सरकारचा मेडल ऑफ होनर हा पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आले. १९११ साली शहर नगरपालिकेच्या उपाध्यक्षपदी त्यांची निवड झाली. 8-ऑगस्ट 1916 रोजी वयाच्या ६५व्या वर्षी तोराकुसू यामाहा यांचे निधन झाले. कंपनीला वेगळ्या उंचीवर पोहोचवण्यासाठी तोराकुसू आयुष्यभर झटत राहिले.

पुढे १९३०-४० च्या दशकात व्यवसाय तेजीत असतानाच दुसऱ्या महायुध्दास प्रारंभ झाला आणि म्युजीकल इन्स्ट्रुमेंट बनवणाऱ्या या कंपनीला आपला व्यवसाय थांबवावा लागला. पण थांबणं यामाहाच्या धोरणांत बसतच नव्हतं. कंपनीने या काळात म्युजीकल इन्स्ट्रुमेंट सोडून शस्त्रास्त्रे बनवायला सुरुवात केली, कारण युद्धामुळे शस्त्रांचा साठा वाढविणे गरजेचे होते. त्यावेळी कंपनीने एअरक्राफ्ट, लढाऊ विमानं, टँक बनवले. कंपनीत त्यावेळेस एकूण तीनशेपेक्षा अधिक कामगार काम करत होते. या कंपनीचे प्रॉडक्ट इतके उत्कृष्ट होते की, विदेशातून देखील मागणी वाढली, अमेरिकेसारखे प्रगत राष्ट्र कंपनीकडून शस्त्रं घेत होते. पुढे युद्ध संपल्यावर शस्त्रात्रांची मागणी कमी होऊ लागली आणि कंपनी पुन्हा तोट्यात गेली. आता कंपनी टिकवून ठेवण्यासाठी काय करावे म्हणून कंपनीने पुन्हा म्युजीकल इन्स्ट्रुमेंट बनविण्यावर भर दिला.

कंपनीचे तत्कालीन अध्यक्ष गेनीची हे जर्मन दौऱ्यावर असताना त्यांनी तेथील औद्योगिक प्रणाली जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला. तेथील मोटारसायकलची फॅक्टरी पाहिल्यावर त्यांच्या मनात विचार आला की, आपण देखील मोटरसायकल तयार करू शकतो. जर्मनीहून परतल्यावर बराच वेळ त्यांनी यावर विचार करण्यात घालवला. मोटरसायकल बनविण्याची पद्धत, त्यासाठी लागणारे पार्टस या बाबत त्यांनी माहिती काढली आणि अनेक दिवसाच्या अथक प्रयत्नानंतर १९५४ साली जन्मास आली, जगभरात आपल्या दमदार परफॉर्मन्सने धुमाकूळ घालणारी “यामाहा YA-1 मोटरसायकल.” ही बाईक इतकी लोकप्रिय बनली की कंपनीने यामाहा मोटर या नावाने स्वतंत्र कंपनीच सुरु केली. यामाहा पहिली अशी कंपनी आहे, जिला सुरुवातीच्या काळातच एकदम ३० हजार गाड्यांची ऑर्डर मिळाली होती आणि तिथून पुढे कंपनीने आपली वेगळी ओळख निर्माण केली.

YAMAHA YA-1 (1955)

“जीवनात अशक्य अशी कोणतीच गोष्ट नाही, परंतु अशक्य गोष्टी शक्य करण्यासाठी प्रयत्नांची पराकाष्ठा ही करावीच लागते.” हे आपल्या कृतीतून दाखवून देणाऱ्या तोराकुसू यामाहा यांना जाऊन जवळजवळ १०६ वर्ष पूर्ण झाली, मात्र तरीही आज यामाहा कंपनी मोठ्या दिमाखात उभी आहे. त्यांच्या मृत्यूनंतरही आजतागायत यामाहा कंपनीने आपले सर्वोच्च स्थान अबाधित ठेवले यातच त्यांचे यश आहे.

हा लेख विडीयो मध्ये पहा

आणखी वाचा
24 December 2023
शेतकरी दिनाचा इतिहास आणि महत्त्व, चौधरी चरणसिंगांची भूमिका

शेतकऱ्यांचा प्रत्येक प्रश्न जो केवळ सरकारी कार्यालयातच खितपत पडायचा, त्या प्रश्नाला न्याय चरणसिंह यांनी दिला. ज्या मातीत आपण शेतकऱ्याच्या सहनुभूतीचे नारे लगावतो, त्याला न्याय देण्यासाठी आंदोलने करतो त्याच मातीत पहिल्यांदा चरणसिंह यांनी सामंजस्याने शेतकऱ्यांचे प्रश्न सोडवले.

चौधरी चरण सिंह

चौधरी चरणसिंह यांचा जन्म उत्तरप्रदेशच्या नुरपूर या गावात 23 डिसेंबर 1902 रोजी शेतकरी कुटुंबात झाला. त्यांनी 1923 मध्ये विज्ञान विषयात पदवी प्राप्त केली. शेतीत काम करत करत ते आग्रा विश्वविद्यालयामधून कायद्याचे शिक्षण पूर्ण करून बॅरिस्टर बनले. ते सर्वप्रथम 1937 मध्ये छपरोली येथून उत्तरप्रदेश विधानसभेसाठी निवडून गेले आणि 1946, 1952, 1962 व 1967 मध्ये विधानसभेत आपल्या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व केले.

भारत पारतंत्र्यात असताना गांधीवादी विचारांनी प्रेरित होऊन भारताला स्वातंत्र मिळवून देण्यासाठी ब्रिटिश सरकारला नामोहरम करण्याच काम चरणसिंह यांनी केलं. ते केवळ सत्याग्रह चळवळीत सहभागी झाले नाहीत, तर प्रत्येकाला चळवळीत सामील करून घेण्यासाठी प्रयत्नशील राहिले.
Exciting part of the story

१९३० मध्ये मीठाच्या कायद्याच्या उल्लंघनासाठी त्यांना ब्रिटिशांनी ६ महिन्यांसाठी तुरूंगात पाठविले. जेलमधून बाहेर सुटल्यावरही ते शांत बसले नाहीत. त्यांनी ब्रिटिशांविरोधी कारवाया सुरूच ठेवल्या. ब्रिटिशांना भारतातून हकलवून लावण्यासाठी प्रबोधन करू लागले.आणि म्हणूनच ब्रिटिशांनी उत्तरप्रदेशात एक पत्रक जारी केलं. ज्यात सूचना होती की, चरणसिंह जिथे दिसतील तिथे त्यांना मारून टाका.

१९४७ साली भारत अखेर स्वतंत्र झाला. पण त्यानंतरही भारताला अनेक नवीन आव्हानांना सामोरे जावे लागले. त्यामध्ये सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे कृषी क्षेत्राचा प्रश्न. आणि याच क्षेत्रावर गुजराण करणाऱ्या शेतकऱ्याचा प्रश्न चौधरी चरण सिंह यांनी सोडवण्याचा प्रयत्न केला. त्यांनी शेतकऱ्यांसाठी अनेक योजना आखल्या.

उत्तरप्रदेशात कार्यरत असताना त्यांनी अनेकवेळा स्वतः शेतकऱ्यांच्या बांधावर पोहोचून त्यांच्या समस्या जाणून घेतल्या. विभागीय कर्जमुक्ती विधेयक, १९३९ तयार करण्यात आणि अंतिम प्रारूप देण्यामध्ये श्री. चरण सिंह यांची महत्वपूर्ण भूमिका होती. त्यांना जमीनदार, तलाठी आणि सरकारी अधिकाऱ्यांमुळे शेतकऱ्यांना होणाऱ्या त्रासाची कल्पना होती. यासाठी त्यांनी जमीनदारी उन्मूलन बिल-१९५२ हे विधेयक आणले. त्यामुळे शेतकरी अधिकाऱ्यांच्या त्रासातून मुक्त होतील, असा विश्वास त्यांना होता. हे विधेयक येताच अनेक तलाठी आणि अधिकाऱ्यांनी राजीनामे देखील दिले. चौधरी चरण सिंह यांनी ते राजीनामे स्वीकारून नव्याने पदभरती सुरू केली. त्यामध्येही १८ टक्के जागा मागासवर्गीयांसाठी राखीव ठेवल्या.

शेतकर्‍यांच्या भरभराटीसाठी शेतीवर भर देण्यात आला. शेतकऱ्यांच्या शेतमालाला योग्य भाव मिळावा यासाठी देखील ते खूप गंभीर होते. त्यामुळे शेतकरी त्यांना आपले नेते मानत होते. उत्तरप्रदेशचे मुख्यमंत्री म्हणून त्यांनी जमीन धारणा कायदा 1960 बनवला. त्यांनी केवळ शेतीतच उल्लेखनीय कामगिरी केली असे नाही तर महसूल, वैद्यकीय, सार्वजनिक, आरोग्य, न्याय इत्यादी विविध विभागात काम केले. राष्ट्रीय कृषी व ग्रामीण विकास बँक म्हणजेच नाबार्डची स्थापना सुद्धा त्यांनीच केली.

त्यांनी २८ जुलै १९७९ मध्ये देशाचे पाचवे पंतप्रधान म्हणून शपथ घेतली होती. मात्र, त्यांना बहुमत सिद्ध करता आले नाही. त्यामुळे ते केवळ १४ जानेवारी १९८० पर्यंत म्हणजेच सहा महिनेच पंतप्रधान पदावर कार्यरत होते.

शेतकऱ्यांच्या हितासाठी चौधरी चरण सिंग यांनी भरीव कामगिरी केली होती. त्याची आठवण म्हणून २००१ साली अटल बिहारी बाजपेयी यांच्या सरकारमध्ये चौधरी चरण सिंग यांचा जन्मदिवस राष्ट्रीय शेतकरी दिन म्हणून साजरा करण्याचा निर्णय घोषित करण्यात आला. चौधरी चरण सिंह यांचे २९ मे १९८७ रोजी निधन झाले.

राज्याच्या मुख्यमंत्री पदापासून ते पंतप्रधानपदापर्यंत त्यांनी केवळ शेतकऱ्याचाच विचार केला. मात्र इतके करूनही आज आपला शेतकरी राजा खुश आहे का हाच प्रश्न पडतो. चौधरी चरणसिंह यांचे शेतकऱ्यांच्या काळजीचे तत्व आज प्रत्येक नेत्याने अवलंबलं असते, तर कदाचित शेतकऱ्यांचे बरेचसे प्रश्न सुटले असते आणि खऱ्या अर्थाने शेतकरी राजा झाला असता.

23 December 2023
12 गोष्टी ज्या तुमच्या स्टार्टअपसाठी ब्रँड प्रतिष्ठा निर्माण करण्यात मदत करतील

तुमच्या उत्पादनाची प्रतिष्ठा तुमच्या व्यवसायाच्या यशाला चालना देते, मग तुम्ही कोणत्याही उद्योगात असलात तरीही. सध्या, दर महिन्याला अंदाजे 543,000 स्टार्टअप्स सुरु होतात. यापैकी 70% स्टार्टअप दोन वर्षांपेक्षा जास्त चालत नाहीत, 50% स्टार्टअप पाच वर्षांपेक्षा जास्त काळ टिकत नाहीत आणि एक तृतीयांश स्टार्टअप दहा वर्षांचा टप्पा ओलांडण्यात सुद्धा अपयशी ठरतात. यापैकी फक्त एक चतुर्थांश व्यवसाय 15 वर्षांच्या पुढे टिकू शकतात.

तुम्ही नुकतीच सुरुवात करत असता, तेव्हा तुमची ब्रँड प्रतिष्ठा एक कोरी स्लेट असते. त्यामुळं तुम्ही त्याला योग्य दिशा देऊ शकता.

एक स्टार्टअप म्हणून, तुम्हाला कदाचित मोठ्या प्रमाणावर संकटांची काळजी करण्याची गरज नाही. पण आपले प्राथमिक लक्ष्य ब्रँड प्रतिष्ठा आणि सकारात्मक संघटना निर्माण करणे हे असले पाहिजे. त्यासाठी पुढे 12 गोष्टी आहेत ज्यांचा आपण विचार करणे आवश्यक आहे.

1. तुम्हाला कशासाठी प्रसिद्ध व्हायचे आहे?

तुम्ही तुमचा व्यवसाय कशासाठी उभा केला आहे? तुम्हाला कोणत्या प्रकारचा ब्रँड तयार करायचा आहे? तुम्हाला आणि तुमच्या ब्रँड ची समाजामध्ये कशी ओळख निर्माण करायची आहे? याचा विचार करण्यासाठी स्वतःला वेळ द्या. जेव्हा तुम्ही स्पष्ट असाल की लोकांनी तुम्हाला कसे पाहिले पाहिजे, तोच तुमच्या व्यवसायाचा चेहरा असेल.

2. तुमची स्वतःची वेबसाइट तयार करा

तुमच्या ग्राहकांना तुमची माहिती पाहिजे असल्यास तुमची वेबसाईट सर्वोत्तम मार्ग आहे. तुमची वेबसाईट सर्च इंजिनवर सर्वात पुढे असणे गरजेचे आहे. खराब ऑनलाइन रँकिंग तुमच्या ब्रँडला घातक ठरू शकते. नियमित पणे तुमची वेबसाईट अपडेट ठेवा. सर्च इंजिनच्या विविध टूल्स चा उपयोग करा.

3. सोशल मीडियाचा पुरेपूर वापर करा

तुम्ही सर्व सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म वापरू शकत नाही, परंतु तुमच्या कंपनीचे नाव सर्व प्लॅटफॉर्मवर असले पाहिजे आणि आवश्यक असल्यास संबंधित डोमेन खरेदी करणे ही नेहमीच चांगले ठरते. तुमचे पेज नेहमी अपडेट ठेवा आणि ब्रँड ग्राहकांपर्यंत पोहचवण्यासोबतच ग्राहकांशी संवाद देखील साधा. यामुळे तुमची प्रतिष्ठा लगेच वाढेल असे नाही, तर तुमचे ग्राहक तुमच्या ब्रँडला कसा प्रतिसाद देतात यावर लक्ष ठेवण्यास हे खूप मदत करेल.

4. ब्लॉगिंग

ब्लॉगिंग हे तुमच्यासाठी तुमच्या व्यवसायाची माहिती ग्राहकांपर्यंत पोहचवण्यासाठी आणखी एक उत्कृष्ट व्यासपीठ आहे. तुमच्या व्यवसायाबद्दल नवीन माहिती आणि अपडेट शेअर करण्यासाठी तुमचा ब्लॉग वापरा. तुमच्या वाचकांना कमेंट विभागाचा वापर करण्यास आणि त्यांच्याशी सक्रियपणे संवाद साधण्यासाठी प्रोत्साहित करा.

5. प्रतिसाद देत रहा

सोशल मीडियावर असो, ईमेलवर असो किंवा तुमच्या ब्लॉगवरील कमेंट विभाग असो, योग्य वेळी आणि आवर्जून प्रतिसाद द्या. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मद्वारे किंवा वेबवर ग्राहकांशी संवाद साधणे हा ग्राहक सेवेचा आणखी एक उत्तम प्रकार आहे, वैयक्तिक स्तरावर तुमच्या ग्राहकांशी कनेक्ट होण्यासाठी हे माध्यम वापरा.

6. रिव्ह्यू खरेदी करण्याचा मोह झाला?

खरे सांगायचे तर, अगदी डोनाल्ड ट्रम्पचे ट्विटरवर लाखो बनावट फॉलोअर्स होते. परंतु फक्त प्रसिद्ध होण्याच्या हेतूने असे बनावट फॉलोअर्स बनवणे घटक ठरू शकते. याचा सकारत्मक पेक्षा नकारात्मक परिणाम जास्त पाहायला मिळतो.

7. ब्रँडची प्रतिष्ठा नियंत्रित ठेवा

तुम्हाला सकारात्मक रित्या सोशल मीडिया चालवू शकता, पण त्यामध्ये तुमच्या ब्रँडची प्रतिष्ठा लवकरात लवकर नियंत्रित करणे महत्त्वाचे आहे. नवीन व्यवसाय म्हणून, तुम्ही कोर्‍या स्लेटने सुरुवात करता. त्याचा फायदा घ्या आणि ब्रँड प्रतिष्ठा व्यवस्थापनासाठी धोरणात्मक निर्णय घेण्याकडे लक्ष केंद्रित करा, जे तुम्हाला काही मोठ्या यशासाठी उपयोगी ठरेल.

8. विश्वास निर्माण करा

उत्कृष्ट ब्रँड यशस्वी होतात कारण ते गुणवत्ता देतात आणि ग्राहक त्यांच्यावर विश्वास ठेवतात . तुम्ही वितरित करत असलेली गुणवत्ता, तुम्ही पाठवलेले संदेश आणि तुमची ग्राहक सेवा या सर्वांचा परिणाम तुमच्या ग्राहकांचा तुमच्यावर असलेल्या विश्वासावर होतो. तुमच्या ग्राहकांचा विश्वास जिंकण्याचा आणखी एक मार्ग म्हणजे पारदर्शकता. तुम्ही चूक केली असेल तरीही तुमचे ग्राहक तुमच्या प्रामाणिकपणा मुळे नेहमी तुमचा आदर करतील.

9. प्रोएक्टिव्ह पीआरवर लक्ष केंद्रित करा

जेव्हा तुम्हाला एखादी मोठी घोषणा करायची असेल तेव्हा फक्त प्रेस रिलीझ पाठवणे तितकेसे संयुक्तिक नाही. तुमच्याकडे शेअर करण्यासाठी कंपनीच्या बातम्या नसतील तरीही मोठ्या उद्योग संभाषणांमध्ये सामील व्हा आणि तुम्ही PR वाढवा. तुमच्या व्यवसायाला, तुमच्या कंपनीला सतत प्रकाशझोतात ठेवण्यासाठी PR हि सर्वोत्तम संधी आहे.

10. तुमची SEO धोरण आणि SERP

तुमच्या व्यवसायासाठी मजबूत ब्रँड प्रतिष्ठा निर्माण करण्यात आणि कोणत्याही नकारात्मक परिणामांना दूर करण्यात SEO महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. पण ते तिथेच थांबत नाही. तुम्हाला तुमच्या SERP वर सतत काम करावे लागेल जेणेकरुन जेव्हा कोणी तुमच्या कंपनीचा शोध घेते तेव्हा त्यांना तुमची माहिती प्रथम सापडते.

11. टीका कशी हाताळायची ते जाणून घ्या

नकारात्मक टिप्पण्या किंवा ऑनलाइन टीकेपासून दूर जाऊ नका. नकारात्मक अभिप्राय तुमचा व्यवसाय मजबूत करायला मदत करून तुम्हाला अधिक यशस्वी बनवेल. लोक तुमची ऑनलाइन निंदा करत असल्यास, त्यांना योग्य आणि त्वरीत तुमची बाजू सांगा. त्याकडे लक्ष न देणे हा चुकीचा संकेत आहे. जेव्हा तुम्ही व्यावहारिक आणि तत्परतेने प्रतिसाद देता, तेव्हा तुम्ही समस्या सोडवत आहात आणि तुमच्या कंपनीला संभाव्य गोंधळापासून वाचवत आहातहे लक्षात ठेवा.

12. हे कधीही संपणार नाही हे स्वीकारा

तुमच्या ब्रॅण्डला मिळालेली प्रतिष्ठा सांभाळणे हे केवळ स्टार्टअपसाठी नाही तर कायम स्वरूपी आहे. तुमची आज एक उत्कृष्ट प्रतिष्ठा असेल, सर्च इंजिन परिणाम आणि अल्गोरिदम, ग्राहकांच्या अपेक्षा, त्यांची मते सतत बदलत असतात. तुम्हाला तुमची सकारात्मक ब्रँड प्रतिष्ठा कायम ठेवायची असेल, तर तुम्हाला त्यासाठी नेहमी काम करत राहावे लागेल.

तुम्हाला आजचा हा लेख कसा वाटला हे कमेंटबॉक्समध्ये नक्की सांगा. लेख आवडला असेल तर लाइक आणि subscribe जरूर करा आणि हो अजून कोणत्या विषयाची माहिती ऐकायला तुम्हाला आवडेल कॉमेंट बॉक्समध्ये सांगा.

21 December 2023
तुमचा स्टार्टअप प्रभावशाली व्यक्तींसोबत (इन्फ्लुएन्सर सोबत) कसा सहयोग करू शकतो

स्टार्टअप म्हणून, तुमचा संभाव्य ग्राहक ओळखणे त्यांना दीर्घकालावधीपर्यंत आकर्षित करणे, व्यस्त ठेवणे आणि त्यांचे रूपांतर कायमस्वरूपी ग्राहकांमध्ये करणे याला तुमचे प्राधान्य असले पाहिजे आणि हे शक्य करण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे तुमचा स्टार्टअप साठी प्रभावशाली विक्री धोरण ठरवणे.

आजकाल बहुतेक ब्रँड त्यांचा व्यवसाय वाढवण्यासाठी प्रभावशाली व्यक्तींसोबत (influencers) सहयोग करतात. का? कारण या व्यक्तींनी स्वतःच्या मागे खूप विश्वास निर्माण केलेला असतो, ते तुमच्या उत्पादनाचा किंवा सेवांचा त्यांच्या प्रेक्षकांपर्यंत प्रचार करू शकतात. विशेषत: नवीन आणि आगामी व्यवसायांसाठी हे एक प्रचंड सेल्स -ड्रायव्हिंग धोरण आहे.

इन्फ्लुएन्सर सोबत सहयोग करणे हे अजूनही तुलनेने नवीन मार्केटिंग धोरण आहे. यात त्रुटीही भरपूर आहेत. स्टार्टअप्सना हे माहित असणे आवश्यक आहे की यांच्यासोबत कशा प्रकारे सहयोग करावा आणि त्यांच्याशी वास्तविक संबंध कसे निर्माण करावे. अन्यथा, त्यांचे मर्यादित बजेट वाया जाण्याची शक्यता जास्त आहे. जर तुम्ही योग्य manager शोधण्यात यशस्वी झालात, तर तुम्हाला यातून मिळणार नफा सुद्धा जास्त असतो.

१. फॉलोअर्सच्या संख्येपेक्षा एंगेजमेंट अधिक महत्त्वपूर्ण आहे

तुमची ही मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी परिणाम देते कि नाही हे सुनिश्चित करण्यासाठी, त्यांच्या फॉलोअर्सची संख्या पाहण्याऐवजी, इन्फ्लुएन्सरच्या पोस्टवर त्यांच्या फॉलोअर्सनी कशी प्रतिक्रिया दिली आहे ते तपासा. लोक जर तुमच्या उत्पादनावर किंवा सेवेवर प्रतिक्रिया देत असतील, तर समजा कि तुमची सेवा किंवा उत्पादन लोकांपर्यंत पोहचत आहे.

सामान्यतः, जास्त फॉलोअर्स संख्या असलेले इन्फ्लुएन्सर जेव्हा ते पोस्ट करतात तेव्हा निदान थोडे तरी फॉलोअर्स आपली प्रतिक्रिया देतात. पण तितक्याशा प्रसिद्ध नसलेल्या इन्फ्लुएन्सर मुळे जास्त लोकांपर्यंत आपली वस्तू किंवा सेवा जात नाही.

२ ते ५ k फॉलोअर्स असणाऱ्या इन्फ्लुएन्सर पेक्षा २०-२५k फॉलोअर्स असणाऱ्या इन्फ्लुएन्सरचा प्रभाव जास्त पडतो.

2. तुमचे उत्पादन आवडणाऱ्यांकडे लक्ष द्या

इन्फ्लुएन्सर शोधताना असे शोधा ज्यांना तुमच्या उत्पादनांमध्ये रस आहे. हे करण्याचा एक उत्तम मार्ग म्हणजे तुमचे ग्राहक कोणत्या प्रकारची सोशल चॅनेल अधिक वापरतात हे पाहून ठरवणे. तुमच्या कंपनीचे ग्राहक आणि सोशल मीडिया चॅनेल आधीपासूनच कनेक्ट असल्यास ते शोधणे अधिक सोपे जाते.

लक्षात ठेवा, तुम्ही कॉलेजमधील लोकप्रिय मुलगी शोधत आहात, दीपिका नाही. आपल्या सर्वांना माहित आहे की दीपिका काही मिनिटांत कपडे किंवा तुमचं दुसरं कुठलंही उत्पादन विकू शकते, परंतु बहुतेक ब्रँडसाठी असे मेगास्टार्स परवडणारे नाहीत. म्हणूनच तुमच्या उत्पादनावर प्रेम करणाऱ्या लोकप्रिय व्यक्तींना शोधणे आणि त्यांच्यासोबत सहयोग करणे. तुमच्या समवयस्कांमध्ये तुमची ब्रँड जागरुकता वाढविण्यात मोठी मदत करेल.

3. त्यांच्या कामगिरीसाठी पैसे द्या, पोस्टसाठी नाही

इन्फ्लुएन्सर जितका प्रभाव टाकतो त्यावर त्याला पैसे द्या, ना कि तो पोस्ट किती करेल त्यावर. अशा घटनांमध्ये, फक्त पोस्टसाठी पैसे दिले तर इन्फ्लुएन्सर त्यांच्या कल्पनाशक्तीचा आणि सर्जनशीलतेचा पुरेपूर वापर करत नाही. या मार्केटिंग फॉरमॅटची तुलना पारंपारिक मासिके आणि टीव्ही ऍडशी करता येत असली तरी, इन्फ्लुएन्सरच्या परफॉर्मन्सच्या आधारावर त्यांना पैसे देता येतात.

प्रत्येक इन्फ्लुएन्सर अशा प्रकारे सहयोग करेलच असे नाही, परंतु असे काही असतात जे अशा प्रकारे सहयोग करतात. त्यांना शोधण्यासाठी तुम्हाला फक्त काही प्रयत्न करावे लागतील.

तुमच्या पुढील मार्केटिंग धोरणावर, वर नमूद केलेल्या गोष्टीचा नक्कीच चांगला प्रभाव पडेल. त्याची योग्य अंमलबजावणी करून तुम्ही यशस्वी स्टार्टअप उभा करू शकता.

सौंदर्य आणि फॅशन कंपन्या इन्फ्लुएन्सरसोबत सहयोग करणाऱ्या पहिल्या कंपन्या असतील पण काळ बदलला आहे. इन्फ्लुएन्सर सोबत मार्केटिंग करुन आज पेड मीडिया आणि इतर बहुतेक ब्रँडनी आपली मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी बदलली आहे.

तुम्‍हाला तुमचं इन्फ्लुएन्सर कॅम्पेन यशस्‍वी करायचं असल्‍यास, असा इन्फ्लुएन्सर शोधावा लागेल जो तुमच्‍या उत्‍पादनावर मनापासून प्रेम करणारा असेल आणि जनतेची मुक्त संवाद साधणारा असेल.

तुम्हाला आजचा हा लेख कसा वाटला हे कमेंटबॉक्समध्ये नक्की सांगा. लेख आवडला असेल तर लाइक आणि subscribe जरूर करा आणि हो अजून कोणत्या विषयाची माहिती ऐकायला तुम्हाला आवडेल कॉमेंट बॉक्समध्ये सांगा.

21 December 2023
तुमचा स्टार्टअप सुरु करण्याच्या ७ सर्वात सोप्प्या पायऱ्या

आपल्या सर्वांना जीवनात यशस्वी व्हायचे असते. म्हणूनच सतत काहीतरी करण्याची आपली वृत्ती असते. व्यक्तिपरत्वे यश मिळवण्याचा मार्ग हा भिन्न असतो. काहीजणांसाठी आर्थिक स्वातंत्र्य मिळवून स्वतःला भौतिक गोष्टींनी समृद्ध बनवणे म्हणजे यश असते. तर काही जण त्यांच्या शैक्षणिक कारकिर्दीत पुढील स्तरावर जाण्यासाठी पुढील अभ्यास करून यश संपादन करतात.

तरीसुद्धा, तुम्हाला जीवनात खरोखर काय साध्य करायचे आहे हे स्पष्टपणे ओळखणे आवश्यक आहे. यावरून तुम्ही कोणत्या मार्गावर जावे आणि कोणती पावले उचलावीत याचे स्पष्टीकरण मिळते.

बिल गेट्स यश मिळवण्याचे रहस्य सांगतात कि जितक्या लवकर होईल तितक्या लवकर काम करायला सुरवात करा. ते स्वतः वयाच्या १३व्या वर्षांपासून कॉम्पुटर क्षेत्रात काम करत आहेत आणि ते किती यशस्वी आणि प्रभावशाली झाले आहेत हे आपण पाहतच आहोत. Facebook चे CEO, मार्क झुकेरबर्ग यांनी हार्वर्ड विद्यापीठात विद्यार्थी असताना त्यांची आताची अब्जावधी डॉलर्सची कंपनी उभी केली. आज फेसबुक हे जगभरातील सर्वात लोकप्रिय आणि मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाणारे सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म बनले आहे. वय हा यशाचा निर्णयात्मक घटक नसला तरी आपण पुरेसे मोठे आणि स्थिर होण्यापर्यंत प्रतीक्षा करण्याची गरज नाही.

जीवनात यश कसे मिळवायचे?

आपण सहसा यशस्वी व्यावसायिक आणि उद्योजकांची भाषणे मुलाखती ऐकतो, या आशेने की त्यांनी यश मिळवण्यासाठी वापरलेली रणनीती आपण वापरू शकतो. परंतु, त्यांची कोणती रणनीती आपल्यासाठी लागू आहे याचा आपण काळजीपूर्वक विचार केला पाहिजे. त्यांची रणनीती प्रत्येक वेळी आपल्याला लागू पडेलच असे नसते. त्या मुळेच खालील पायऱ्या तुम्हाला तुमच्या स्टार्टअपमध्ये यश मिळविण्यात नक्कीच मदत करतील.

पहिली पायरी: जीवनातील तुमच्या ध्येयांची स्पष्टता ठेवा

शीर्षक सगळं स्वतःच स्पष्ट करते. तुम्हाला जीवनात यश मिळवता येण्यासाठी, तुमच्या जीवनातील तुमच्या ध्येयांची स्पष्टता असणे आवश्यक आहे. स्वतःला विचारा, “मला खरोखर काय साध्य करायचे आहे?” तुम्हाला तुमच्या आयुष्यात बर्‍याच गोष्टी साध्य करायच्या असतील, प्रत्येक ध्येयाचा त्याच्या प्राधान्यानुसार क्रम लावा. त्यातील कोणते जवळचे आहे कोणते लांबीचे आहे हे ठरवा आणि त्यानुसार ध्येयात स्पष्टता आणा.

दुसरी पायरी: प्रेरणा शोधा

तुमचे ध्येय हे तुमच्यासाठी खरी प्रेरणा असले पाहिजे, काहीवेळा जेव्हा तुमचे उद्दिष्ट पूर्ण व्हायला खूप वेळ लागतो किंवा तुम्ही ठरवल्याप्रमाणे काही घडत नाही तेव्हा निराशा येते. अशा वेळी, स्वतःला हे स्मरण करून दिले पाहिजे कि आपल्याला आपली स्वप्न पूर्ण करायचीय आहेत. त्यामुळे मागे हटण्यापेक्षा आपण काय चुकीचे करत आहोत याचे मूल्यांकन करणे आणि आपल्या चुका सुधारणे हे जास्त संयुक्तिक आहे.

तिसरी पायरी: टाइमलाइन तयार करा

वेळ कुणासाठीही थांबत नाही. आपले ध्येय साध्य करण्यासाठी एक टाइमलाइन असणे महत्वाचे आहे. त्यामुळे तुम्ही नियोजित वेळेत चालत राहता आणि सर्वात वाईट परिस्थितीत सुद्धा तुम्ही सकारात्मक गोष्टींकडे पाहता. तुमचे ध्येय कालबद्ध असल्यास, ठरवलेल्या वेळेत ते साध्य करण्यासाठी तुम्ही प्रयत्नानांची पराकाष्टा करता.

चौथी पायरी: तुम्ही काय करणार आहेत याची योजना बनवा

हे तुमच्या कृतींशी संबंधित आहे. तुमची उद्दिष्टे पूर्ण करण्यासाठी तुम्हाला कोणत्या गोष्टी करण्याची आवश्यकता आहे? त्यासाठी आवश्यक उपाययोजना न करता नियोजन करणे चुकीचे आहे. त्याचप्रमाणे, योजना न करता गोष्टी करणे म्हणजे वेळ आणि पैसे व्यर्थ घालवणे. म्हणूनच, यश मिळविण्यासाठी नियोजनाप्रमाणे कृती करणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. तुमची टाइमलाइन वापरून, तुमची अंतिम उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी तुम्हाला ज्या ज्या गोष्टी करायच्या आहेत त्याचे योग्य नियोजन करा.

पाचवी पायरी: एक आकस्मिक योजना तयार करा

बदल हा सतत होत असतो. त्यामुळे अपरिहार्य आणि अचानक होणाऱ्या बदलांना सामोर जाण्यासाठी तयार राहा. त्यासाठी तुमच्या योजना आणि उद्दिष्टे लवचिक बनवणे गरजेचं आहे आणि त्यासाठी आकस्मिक योजना (प्लॅन B) असणे देखील महत्त्वाचे आहे, जेणेकरुन गोष्टी नियोजनानुसार होत नसतील तर आपण मार्ग बदलू शकतो. बर्‍याचदा, या आकस्मित नियोजनामुळे आपल्याला खात्री मिळते की, आपले ध्येय साध्य करण्याचा अजून एक मार्ग आहे. यामुळे आपण पुढे होणारे नुकसान कमी करु शकतो.

सहावी पायरी: विश्वास ठेवा

तुम्ही आधीच प्रत्येक पायरीचे काटेकोरपणे पालन केले आहे. आता पुढची पायरी म्हणजे नशीब तुमच्या पाठीशी आहे यावर विश्वास ठेवणे आणि सर्व काही तुमच्या नियोजनानुसार करत राहणे.

सातवी पायरी: आपल्या जवळच्या चांगल्या गोष्टी नेहमी इतरांना देत चला

आपल्या जवळच्या चांगल्या गोष्टी नेहमी इतरांना देत राहणे ही चांगली सवय आहे. आपण ज्या समाजात राहतो त्या समजाचे आपण देणे लागतो ही भावना नेहमी तुम्हाला एक चांगला माणूस बनण्यास मदत करते आणि यामुळे तुमचे शत्रू देखील कमी होतात. लोकांकडून मिळालेल्या सद्भावना नेहमीच आपल्याला सकारात्मक ऊर्जा देतात.

तुम्हाला आजचा हा लेख कसा वाटला हे कमेंटबॉक्समध्ये नक्की सांगा. लेख आवडला असेल तर लाइक आणि subscribe जरूर करा आणि हो अजून कोणत्या विषयाची माहिती ऐकायला तुम्हाला आवडेल कॉमेंट बॉक्समध्ये सांगा.

20 December 2023
स्टार्टअपच्या अनिश्चिततेला सामोरे जाण्याचे 5 मार्ग
आपली स्वतःची कंपनी सुरु करणे हे प्रत्येकाचे स्वप्न असते. पण हि काल्पनिक कल्पना जेव्हा नाहीशी होते, तेव्हा तुमच्या लक्षात येते की तुमच्या आयुष्यात स्टार्टअपविषयी किती अनिश्चितता आहे. कोणत्याही स्टार्टअपमध्ये एक अलिखित आणि महत्वपूर्ण जोखीम आहे अनिश्चितता. तुम्ही वास्तविक वाढ आणि स्वातंत्र्यासाठी सामान्य नोकरीला सोडता; म्हणजेच निश्चिततेचा व्यापार करता. कार्यालयीन नोकऱ्यांमधून लोकांना जे मिळते ते स्थिर पगाराच्या चेक आणि फ्री कॉफीपेक्षा बरेच काही आहे. आणि ते म्हणजे ही निश्चिततेची भावना आहे. ज्यामध्ये जीवन, कार्य आणि वित्त व्यवस्थित आणि निश्चित आहे.

व्यावसायिक जीवनशैलीतील जोखीम पूर्णपणे स्वीकारण्यासाठी तुम्हाला निश्चितता सोडावी लागेल. ही जीवनशैली रोलर-कोस्टर सारखी असेल. तार्किकदृष्ट्या, हे जाणून घेणे सोपे आहे. पण भावनिकदृष्ट्या पाहिल्यास, उद्योजकाच्या आयुष्यात खूप चढ-उतार येतात. तणाव, निराशा येते आणि प्रेरणा कमी होते आणि हे होणे अपरिहार्य आहे.

म्हणूनच स्टार्टअपच्या अनिश्चिततेला सामोरे जाण्याचे 5 मार्ग खाली आहेत:

1. सकाळचा नित्यक्रम नेटाने पाळा

सकाळची दिनचर्या सुरू करण्याचे अनेक मार्ग आहेत. एक स्थिर आणि रोज नित्याने करता येण्याजोगी दिनचर्या असणे महत्त्वाचे आहे. ही दिनचर्या तुमचे मन केंद्रित करते आणि तुम्हाला तुमच्या दिवसासाठी आनंदी राहण्यास मदत करते. ज्यामुळे तुम्ही तुमचा व्यवसाय व्यवस्थापित करू शकता आणि तुम्हाला हवे ते करू शकता. जेव्हा व्यवसाय स्वतःचा असतो तेव्हा कोणीही तुमचा बॉस नाही आणि कोणीही तुम्हाला काय करावे हे सांगत नाही. त्यामुळे दिवसाची सुरवात पूर्णक्षमतेने करणे हे उत्पादनक्षम ते पूर्णपणे गोंधळलेल्या दिवसांचे मिश्रण हाताळण्यास मदत करते. यामुळे तुम्ही स्वत:ला थोडी स्थिरता देऊ शकता. मनाच्या त्या शांत स्टेज वर पोहचण्यासाठी ध्यानाची गरज आहे.

2. उच्च कार्यक्षमता असलेल्या पुस्तकांसाठी वेळ काढा

प्रत्येकाला आयुष्यात पुढं जाण्यासाठी प्रेरणा आवश्यक असते. उद्योजकांना ती थोड्या जास्त प्रमाणात लागते. इतर व्यावसायिकांसोबत बोला, त्यांना पुस्तकांविषयी विचारा. अशी पुस्तके वाचणे हे तुमच्या मानसिकतेसाठी आणि तुमच्या विचार करण्याच्या पद्धतीसाठी अविश्वसनीय गोष्ट ठरेल. बरीच पुस्तके हि तुम्हाला उद्दिष्टांसाठी उत्साहित आणि प्रोत्साहित ठेवतात. तुम्हाला आश्चर्य वाटेल की एखाद्याच्या प्रवासातील त्रास, तो सहन करण्याची क्षमता ऐकून आणि त्याने संकटांवर ज्या प्रमाणे मात केली हे ऐकून आणखी ऊर्जा मिळाल्यासारखे वाटेल.

3. तुमच्या आठवड्याचं कामकाज शेड्युल करा

ऑफिस जॉब करता असताना आठवड्याचं कामकाज शेड्युल केलेलं असतं. कंपनीतील प्रत्येकजण एका किंवा दुसर्‍या मीटिंगसाठी तुमचा वेळ मागत असताना दिसतो. निरर्थक बैठका हे देखील काही लोकांचे नोकर्‍या सोडण्याचे कारण आहे. तुमची स्वतःची स्टार्टअप असल्यावर या निरर्थक मिटिंग संपून जातील. यामुळे कॅलेंडर कसे भरायचे हे तुमच्या हातात असेल. रविवारची संध्याकाळ हि तुमच्या आठवड्याच्या मिटिंग ठरवण्यासाठी असावी. आठवड्याभरात दररोज मोठ्या कामांचे नियोजन करा. अशा प्रकारे काम केल्यास तुम्ही नेहमी जागरूक असता की तुम्ही कशावर काम केले पाहिजे आणि तुम्ही ट्रॅकवर रहता.

4. व्यायामशाळेत जा

हा खरोखर एक अत्यंत असा योग्य सकाळच्या नित्यक्रमाचा भाग आहे आणि त्याचे फायदे भरपूर आहेत. व्यायामामुळे चिंता आणि तणाव दूर होण्यास मदत होते. तुमच्या व्यवसायातील निराशा दूर करण्याचा यापेक्षा चांगला मार्ग नाही. तुम्ही दररोज व्यायाम केल्यावर तुमचे शरीर आणि मन अधिक आरामशीर होईल. जेव्हा उद्योजक होण्याच्या तणावाचा प्रश्न येतो तेव्हा व्यायाम हि एक गरज आहे. यामुळे तुम्ही मानसिक आणि शारीरिकदृष्ट्या तंदुरुस्त राहता.

5. कृतज्ञ व्हा

कृतज्ञता ही एक चांगली गोष्ट आहे. कृतज्ञतेची भावना हि नेहमी माणसाला नम्र ठेवते. तसेच व्यवसाय वाढत असताना होणाऱ्या वेदना, मनाची चलबिचल यावर आराम मिळवण्याचा सर्वात जलद मार्ग आहे. कृतज्ञतेमुळे शंका आणि अनिश्चितता वेदनांमधून जात असताना किंवा काही चुकीचे होत आहे असे दिसते तेव्हा अनेक गोष्टीतून मार्ग निघतो.

कृतज्ञता माणसाला प्रगतीच्या नव्या मार्गाला घेऊन जाते. कृतज्ञतेमुळे अनेक माणसे जोडली जातात. ज्याचा तुमच्या व्यवसायामध्ये खूप फायदा होतो. त्यामुळं मानसिक तणावापासून लांब राहून माणसं जोडण्यासाठी नेहमी कृतज्ञ असावं.

तुम्हाला आजचा लेख कसा वाटला हे कंमेंट मध्ये नक्की सांगा आणि हा लेख आवडला असेल तर लाईक करा आणि नवी अर्थक्रांतीच्या चॅनेलला आताच subscribe करा.

आणखी वाचा
20 December 2023
7 चुका ज्या तुम्ही तुमच्या स्टार्टअपमध्ये टाळल्या पाहिजेत
राष्ट्रांच्या विकास प्रक्रियेला गती देण्याचे खरे साधन म्हणून उद्योजकता जगभर ओळखली जाते. खरे तर जगातील कोणतीही अर्थव्यवस्था उद्योजकांशिवाय तग धरू शकत नाही. मग इतके असूनही अनेक उद्योजक अयशस्वी का होतात? का अनेक उद्योजकांच्या कल्पना अयशस्वी का ठरतात? 70% व्यवसाय त्यांच्या स्थापनेचे दुसरे वर्ष संपण्यापूर्वी अयशस्वी होतात.

उद्योजक हे फक्त नाव एखाद्याला यशस्वी बनवते असे नाही, तर एखादी व्यक्ती त्याचा व्यवसाय कसा चालवतो यावर सगळ्या गोष्टी अवलंबून असतात. “उद्योजक” ही पदवी धारण केल्याने एखाद्याच्या खिशात डॉलरची भर पडत नाही. तुमच्याकडून जे आवश्यक आहे ते तुम्ही न केल्यास, तुम्ही व्यवसायाच्या जगात यशस्वी होणे जवळजवळ अशक्य होईल.

म्हणूनच तुमच्या स्टार्ट-अप व्यवसायात टाळण्याच्या सात चुका खाली दिलेल्या आहेत:

1. कुटुंबातील अकुशल सदस्य किंवा मित्राला कामावर घेऊ नका

“व्यवसायात कुणीही कुणाचा भाऊ नसतो” अशी एक जुनी म्हण आहे. तुम्ही तुमचा व्यवसाय सुरू करताना, हे तत्वज्ञान तुम्हाला चांगले समजले पाहिजे; तुमच्या कुटुंबातील सदस्य किंवा मित्राकडे आवश्यक कौशल्य नसल्यास, त्याला कामावर घेऊ नका.

कौशल्याशिवाय इतर अनावश्यक हातांना कामावर ठेवणे ही व्यावसायिक जगामध्ये एक त्रुटी आहे. तुम्ही तुमच्या कुटुंबातील अकुशल सदस्य किंवा मित्राला कामावर ठेवू इच्छित असल्यास, निदान व्यवसायाच्या बाल्यावस्थेत तरी ते करू नका. व्यवसायाच्या पौगंडावस्थेतही, तुम्हाला तुमच्या अकुशल मित्राला किंवा नातेवाईकाला आत आणण्यापूर्वी योग्यरित्या प्रशिक्षण देणे आवश्यक आहे.

“यशस्वी नोकरीचे रहस्य हे आहे: ज्या लोकांना जग बदलायचे आहे त्यांना शोधा.” – मार्क बेनिऑफ

2. तुमच्या व्यवसायाकडे कधीही बँक म्हणून पाहू नका

यशस्वी उद्योजक ते आहेत जे त्यांच्या व्यवसायाला किंवा उपक्रमाकडे बँक म्हणून नव्हे तर समस्या सोडवण्याचे माध्यम म्हणून पाहतात. ते सहसा ग्राहकांच्या चेहऱ्यावर हसू आणण्याच्या दृष्टीकोनातून एक किंवा दुसरी समस्या सोडवण्याच्या मार्गांचा विचार करतात. यातून पैसे कसा काढायचा याचा नाही. त्यामुळेच ते त्यांच्या कारकिर्दीची यशोगाथा बनवू शकतात.

यशस्वी उद्योजक बनण्याची आकांक्षा बाळगणार्‍या व्यक्तीने समस्या सोडवण्याचे एक माध्यम म्हणून व्यवसाय उपक्रमाकडे पाहणे आवश्यक आहे. ही मानसिकता उद्योजकाच्या आयुष्यात खूप मोठा बदल घडवून आणते.

3. आवश्यक असेल तेव्हा प्रश्न विचारा

जेव्हा एखादी समस्या उद्भवते तेव्हा खांदे उचलण्याऐवजी किंवा असुरक्षितता दर्शविण्यास घाबरण्याऐवजी, यशस्वी होण्याची आकांक्षा बाळगणारा उद्योजक हा त्याच्या आधी घडलेल्या उद्योजकांना प्रश्न विचारतो. अर्थात, या लोकांनी भूतकाळात अशाच चुका केल्या असतात, धडा घेतलेला असतो आणि आता ते यातून पुढे आलेले असतात.

कन्फ्यूशियसच्या मते, “ज्याने प्रश्न विचारला तो एक मिनिटासाठी मूर्ख आहे, जो माणूस विचारत नाही तो आयुष्यभरासाठी मूर्ख आहे.” प्रत्येक व्यवसाय मालकासाठी सुवर्ण नियम लक्षात ठेवा: “स्वतःला तुमच्या ग्राहकांच्या जागी ठेवा. तुम्ही ग्राहकांना खूप वेळ वाट पाहायला लावल्यास, त्यांना जवळचे स्टोअर सापडेलच. पण एकदा गेलेला ग्राहक पुन्हा येणार नाही.”

4. तुम्ही जे देऊ शकत नाही, त्याचे वचन देऊ नका

जेव्हा ग्राहकांना कळते की तुम्ही विश्वासार्ह नाही, तेव्हा ते तुमच्याकडून खरेदी करण्यासाठी परत येत नाहीत. ग्राहकांचा विश्वास हाच तुमच्या व्यवसायाचा पाया आहे. तुम्ही जर ग्राहकांना सांगितलेली एखादी गोष्ट पूर्ण करू शकला नाहीत, तर ते पुन्हा तुमच्यावर विश्वास ठेवणार नाहीत. त्यांना पाहिजे ती वस्तू देण्यासाठी भरपूर व्यावसायिक आहेत. यामुळे ग्राहकाशी वचनबद्ध होताना तेच वचन द्या, जे तुम्ही पूर्ण करू शकाल.

5. मार्केटिंगकडे दुर्लक्ष करणे:

तुमच्या उत्पादनाबद्दल किंवा सेवेबद्दल लोकांना माहिती नसेल तर तुम्ही यशस्वी होऊ शकणार नाही. प्रभावी मार्केटिंग योजनेचा विकास करा आणि तुमच्या लक्ष्यित प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी विविध मार्केटिंग चॅनेल वापरा. मार्केटिंगवर पैसा खर्च करताना कंजूषपणा करू नका. उलट त्यातून जास्तीत जास्त ग्राहकांपर्यंत पोहोचून विक्री कशी वाढवता येईल याकडे लक्ष असू द्या..

6. व्यवसायाच्या संधींसाठी बाजार संशोधन आणि शोध कधीही थांबवू नका

सततच्या जीवघेण्या स्पर्धेच्या तोंडावर, यशस्वी होण्याची आकांक्षा बाळगणाऱ्या उद्योजकाने कल्पना किंवा व्यवसायाच्या संधींसाठी बाजार संशोधन आणि शोध कधीही थांबवू नये. कारण ज्या क्षणी तो हे करायचा थांबतो, त्याची उत्पादने किंवा व्यवसाय करण्याची पद्धत ही जुनी फॅशन बनते. त्यामुळे सतत नवीन गोष्टींचा पाठपुरावा करत चला.

आपल्या स्पर्धकांची उत्पादने आणि जाहिराती पाहून, एक व्यावसायिकाने आपण कोठे कमी पडतो हे पाहून त्या जागा भरल्या पाहिजेत. नवीन व्यवसाय कल्पना अंमलात आणणे किंवा सध्याच्या कल्पनांमध्ये सुधारणा करणे, हे आजच्या वेगवान व्यवसायाच्या वातावरणात उद्योजकांच्या यशासाठी अत्यंत महत्वाचे आहे.

7. तुमच्या व्यवसायाच्या विकासासाठी महत्त्वाच्या नसलेल्या गोष्टी करणे टाळा

एक उद्योजक ज्याला, त्याला काय हवं आहे हे माहित आहे, तो ध्येय साध्य करण्यासाठी उद्दिष्टांची मालिका सेट करतो. एकाच वेळी बर्‍याच गोष्टींमध्ये गुंतणे ही व्यावसायिक जगामधील एक त्रुटी आहे. ती उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी, व्यावसायिकाने तेच केले पाहिजे जे त्याच्यासाठी महत्वाचे आहे.

त्याच्या व्यवसायाच्या अस्तित्वाच्या आणि विकासाच्या अनुषंगाने महत्वाच्या नसलेल्या गोष्टी त्याने करू नयेत म्हणून, त्याने त्याची उद्दिष्टे लिहून ठेवली पाहिजेत आणि त्याला प्रथम, द्वितीय, तृतीय, अशा कोणत्या क्रमाने काम करायचे आहे ते ठरवले पाहिजे. उद्योजक एलोन मस्क म्हणाले, “जेव्हा लोकांना लक्ष्य काय आहे आणि का हे माहित असते तेव्हा ते अधिक चांगले कार्य करतात.” जर तुम्हाला यशस्वी उद्योजक व्हायचे असेल तर फक्त वरील सूचनांचे पालन करा.

तुम्हाला आजचा लेख कसा वाटला हे कंमेंट मध्ये नक्की सांगा आणि हा लेख आवडला असेल तर लाईक करा.

आणखी वाचा
19 December 2023
आपला लहानातला लहान निर्णय एकतर आपले आयुष्य बदलू शकतो किंवा आयुष्य उद्ध्वस्त करू शकतो.
होरेशीओ नेल्सन. इंग्लंडचा प्रसिद्ध सेनापती नेल्सन म्हणायचा, ‘ज्यावेळी लढायचे की नाही या द्विधा मनस्थितीत मी असतो, त्या प्रत्येक वेळी मी लढण्याचाच निर्णय घेतो.’ जर्मनीचा सेनापती फोन मोल्तके सुद्धा आधी परिस्थितीचा अंदाज घ्यायचा आणि पटकन निर्णय घ्यायचा, मग भलेही घेतलेला निर्णय बरोबर असो किंवा चुकीचा. तो आपल्या निर्णयावर ठाम असायचा आणि आपण घेतलेला निर्णय बरोबर कसा आहे हे जगाला पटवून द्यायचा. आणीबाणीच्या बिकट परिस्थितीत निश्चित व ठाम निर्णय घेण्याचा गुण ज्या व्यक्तीकडे असतो, ते नक्कीच आपलं नाव जगाच्या इतिहासात रोशन करतात आणि यामध्ये आपल्या छत्रपती शिवरायांच्या निर्णय कथांबद्दल वेगळं सांगायची गरज नाही.

प्रत्येकाला आपल्या जीवनात विविध प्रसंगांना सामोरे जावे लागत असतं. मग ते प्रसंग आनंदाचे, दुःखाचे, धैर्याचे, भीतीचे, जबाबदारीचे कोणतेही असू शकतात. या सर्व प्रसंगाचे अस्तित्व म्हणजेच माणसाचे जीवन होय. अपेक्षित यश मिळवण्याची पहिली पायरी म्हणजे निर्णयक्षमता. जरी आपण आत्मविश्वासाला यशाची गुरुकिल्ली म्हटलं, तरी निर्णयक्षमता हेच यशाचं रहस्य असतं. जेव्हा आपण एखादी कृती करण्याचा निर्णय घेऊ तेव्हाच ती पूर्णतेच्या दिशेने आपली वाटचाल सुरु होईल.. नाहीतर जर तुम्ही निर्णयच नसेल घेतला तर यश अपयश लांबच्या गोष्टी.

कित्येकदा आपण ऐकतो की ‘त्यावेळी जरा चुकलंच, मी असा निर्णय घ्यायला नको होता, पण काय करणार? वेळ आता निघून गेली. निर्णयक्षमता वाढविण्यासाठी विचारक्षमता वाढली पाहिजे, ज्यांना स्वतःचे निर्णय घेता येत नाहीत अशा लोकांना नेहमी इतरांवर अवलंबून रहावे लागते. ते तटस्थ विचार करू शकत नाहीत. मी हे करू की ते करू, पण नेमकं हे कसं करू, मी हे केलंय खरं, पण हे बरोबर आहे का असे अनेक भंडावून सोडणारे प्रश्न पडत असतात आणि पडलेल्या या प्रश्नांची उत्तरे आपण दुसऱ्यांकडून घेतो. साध्या भाषेत सांगायचं झालं, तर आपण दुसऱ्यांच्या ओंजळीने पाणी पितो. पण ही सवय भावी आयुष्यासाठी घातक ठरू शकते. अशा व्यक्तींना निर्णयक्षमतेच्या अभावी स्वतःच्या अस्तित्वाची जाणीवच राहत नाही. स्वतःची स्वप्नं, इच्छा-आकांक्षा दुसऱ्याच्या सांगण्यावरून पूर्ण करणाऱ्याला खरंच यशस्वी म्हणता येईल का? नक्कीच नाही…

मंडळी, तुम्ही जर ऐकावे जनाचे आणि करावे मनाचे या उक्तीनुसार काम करत गेला ना, तरंच तुम्ही योग्य दिशेने वाटचाल करू शकता. सिद्धार्थने जर आई-वडिलांनी सांगितल्याप्रमाणे गृहस्थाश्रमाचाच मार्ग अवलंबला असता, तर तो युगप्रवर्तक गौतम बुद्ध कधीच बनला नसता. आपला एखादा लहानातला लहान निर्णय एकतर आपले आयुष्य बदलू शकतो किंवा आयुष्य उद्ध्वस्त करू शकतो. जसे महाभारतातील दोन वेगवेगळ्या निर्णयांची आपण अजूनही चर्चा करतो. एक योग्य निर्णय म्हणजे अर्जुनाने कृष्णाला आपल्या पक्षात घेणे आणि दूसरा अयोग्य निर्णय दुर्योधनाने कृष्णाकडे सैन्याची मागणी करणे. एकाच परिस्थितीतील या दोन निर्णयांनी एकाचे आयुष्य उद्ध्वस्त करून टाकले तर दुसऱ्याचे समृद्ध.

त्यामुळे नेहमी आपल्या विचारशक्तीच्या जोरावर सांगोपांग विचार करूनच स्वतःचे योग्य निर्णय घेत चला. तुमचा एक योग्य निर्णय तुमचे भविष्य नक्कीच बदलू शकतो.

आणखी वाचा
19 December 2023
कमी भांडवलात जास्त टर्नओव्हर कसा करायचा?
एक सिव्हिल इंजिनिअरिंगचा डिप्लोमा झालेला तरुण, पुण्याला आठ वर्षे नोकरी केली, कामाचा चांगला अनुभव घेतला. घेतलेला फ्लॅट ५० लाखांना विकला व नोकरीचा राजीनामा देऊन गावी जिल्ह्याच्या ठिकाणी कन्स्ट्रक्शनचा व्यवसाय सुरु केला. गोड बोलणे, अप्रतिम संवादकौशल्य, बांधकाम व्यवसायाचे चांगले ज्ञान याचा पुरेपूर वापर करून पहिला पाच गुंठ्याचा एक प्लॉट घेतला. मूळ मालकाला पैसे न देता २ बीएचके देऊन व्यवहार केला. उरलेले सात फ्लॅट जाहिरात करून विकले. बाकीचे बिल्डर्स १ बीएचके २० लाखाला द्यायचे व एका फ्लॅटमागे पाच लाख नफा काढायचे. याने मात्र १७ लाख दर लावला. पेमेंटमध्येही फ्लेक्झिबिलिटी (सुलभता) ठेवली. सात जणांनी ३०% भरून बुकिंग केले. त्यामुळे हातात २०-२५ लाखांचे खेळते भांडवल आले. शिवाय पुण्यातील फ्लॅटचे पैसे तसेच शिल्लक होते. ते नवीन प्लॉट खरेदीसाठी वापरले. पीडीसी चेक देऊन ६० दिवसांच्या क्रेडिटवर माल उचलू लागला.

हातात असणाऱ्या भांडवलावर त्याने ७ प्रकल्प पूर्ण केले. प्रत्येक प्रकल्पात ८ फ्लॅट आणि एका फ्लॅटमागे १-२ लाख रुपये एवढाच नफा ठेवला; पण उलाढाल मोठी झाली. त्यामुळे मार्केटमध्ये पत निर्माण झाली. माफक दरात व योग्य वेळेत घर देणारा बिल्डर म्हणून नावही झाले. केवळ दोन वर्षांत १०-१२ कोटींची उलाढाल खात्यावर दिसू लागली, त्यामुळे बँकेनेही १ कोटींचे बिझनेस लोन देऊ केले.

हे उदाहरण आहे, कमी भांडवलात जास्त टर्नओव्हर करण्याचे. हे मूळ व्यवसायातच गुंतवावे. लगेच फर्निचर, गाड्या, ऑफिस अशा अनुत्पादक बाबीत गुंतवू नये. उद्योजकाला कोणतेही अनुत्पादक ओव्हरहेड्स नसावेत. जर टर्नओव्हर वाढवायचा असेल, तर प्रॉफिट मार्जिन कमी ठेवावे. मार्केटिंगवर भर द्यावा. पर्चेसमध्ये क्रेडिट वाढवत ठेवावी. योग्य वेळेत पैसे व हमी दिली की पत वाढतच जाते. एकामागून एक माल विकणे किंवा दुसरे प्रोजेक्ट चालूच ठेवावेत.

तुम्ही तुमचे भांडवल कसे मॅनेज करता आम्हाला कमेंट मध्ये नक्की सांगा आणि गोष्ट आवडल्यास लाईक आणि शेअर करा. अशाच प्रकारच्या अनेक गोष्टीतून आयुष्याचे आणि उद्योजकतेचे धडे गिरवण्यासाठी नवी अर्थक्रांतीला फॉलो करा.

आणखी वाचा
18 December 2023