नवी अर्थक्रांती

Blog

  • एक नवीन स्वप्न पाहण्यास तुम्ही कधीही वृद्ध होत नाही

    एक नवीन स्वप्न पाहण्यास तुम्ही कधीही वृद्ध होत नाही

    हा लेख लिहिताना आज मी ३९ वर्षांचा आहे.

    तुमचं वय काय आहे?

    पण थांबा, तुम्ही या प्रश्नाचं उत्तर देण्याआधी मला तुमच्यासोबत एका वेगळ्या दृष्टीकोनावर चर्चा करायची आहे.  आता आपण असं समजू की, तुमचं वय ३२ वर्षे आहे. तुमच्या नकळतपणे का होईना, पण तुम्हाला आपलं वय झालंय असं वाटू लागलं असेल.

    पण खरंच तुमचं वय झालं आहे का? तुमच्या शरीराकडे बघा. या शरीराचं वय ३२ वर्ष नाही. तुमच्या डोक्यावरील केस, त्यांचं वय ३२ वर्ष नाही. तुमचा मेंदू, तुमचं हृदय, तुमचे हात, तुमचे पाय यातील कशाचंच वय झालेलं नाही. ते सगळं ठीक आहे, पण मग ३२ वर्ष वय नक्की कशाचं आहे?सांगतो, पण यापुढे कधीही आपलं वय झालं, आपण म्हातारे झालो असं समजायचं नाही.

    आपल्या शरीरात रोज काहीतरी बदल घडून येत असतात. शरीरातील पेशींची संख्या रोज बदलत असते. आपल्या मेंदूतील विचार रोज बदलत असतात. या बदलांमुळे आयुष्यात खूप मोठा फरक पडतो. तुमच्या मनातील भावभावनासुद्धा कालच्यापेक्षा आज थोड्याफार वेगळ्या असतात.

    तुम्ही रोज किमान एक नवी गोष्ट शिकत असता. भले मग ती बौद्धिक, तांत्रिक किंवा आध्यात्मिक असेल, पण तुम्ही काल जसे होता, तसेच आज नसता. काहीतरी बदल हा झालेलाच असतो.

    याचा अर्थ असाही काढता येईल, की तुमचं वय एक दिवस इतकंही नाही. आयुष्याकडे बघण्याचा हा एक वेगळा दृष्टीकोन मला तुम्हाला द्यायचा आहे.

    आता मी काही प्रश्न विचारतो बघू तुमच्यापैकी किती जणांकडे या प्रश्नांची उत्तरे आहेत. जर आपण आजचा दिवस आयुष्यातील आपला पहिला दिवस असल्याप्रमाणे जगू लागलात, तर काय होईल?

    Never Give Up on Your Dreams, No Matter How Old You Are

    आज तुम्ही कोणते नवे निर्णय घ्याल?

    • आज कोणती नवीन स्वप्नं पाहण्याचं धाडस तुम्ही कराल?
    • आजपासून तुम्ही कोणत्या नवीन गोष्टी करायला सुरुवात कराल?
    • आजपासून आपलं आयुष्य कसं वेगळ्या पद्धतीने जगायला सुरुवात कराल?

    आयुष्याची नवी सुरुवात करण्यासाठी खालील १० सूचना तुम्हाला उपयोगी पडतील.

    1. आपलं वय हा फक्त एक आकडा आहे. त्याबद्दल फार चिंता करू नका.
    2. आपण सगळेच एक दिवस मरणार आहोत, नंतर आपल्याला पृथ्वीची आठवण येईल, त्यामुळे आजपासूनच जगणे प्रारंभ करा.
    3. आपले ध्येय ठरवा, आपल्या स्वप्नांची निवड करा आणि आजपासूनच त्यांचा पाठलाग सुरु करा.
    4. नवनवीन आणि वेगवेगळ्या प्रकारचे, चांगले कपडे वापरायला सुरुवात करा.
    5. निराशावादी आणि आळशी लोकांपासून दूर राहा. जास्त कार्यक्षम आणि उत्साही व्हा.
    6. आपल्या आरोग्याची काळजी घ्या. काय खायला पाहिजे आणि काय नाही याकडे व्यवस्थित लक्ष द्या.
    7. आजपासून चांगले आर्थिक निर्णय घेण्यास प्रारंभ करा.
    8. आपल्याला किती पैसा आणि कधीपर्यंत कमवायचा आहे, याचं नियोजन करा. एक उद्दिष्ट ठरवा आणि आजपासूनच त्यावर काम करायला सुरुवात करा.
    9. मनात स्वतःची एक वेगळी प्रतिमा बनवून ठेवा.
    10. आशावादी बना. आनंदी बना. उत्साही बना. आजपासूनच…

    आता मला सांगा : तुमचं वय काय आहे?

    • हेन्री फोर्ड यांनी प्रसिद्ध ‘मॉडेल टी कार’ बनवली, तेव्हा त्यांचं वय होतं ४५ वर्ष.
    • चार्ल्स डार्विनने ‘मानवी उत्क्रांती’चा सिद्धांत मांडला, तेव्हा त्याचं वय होतं ५० वर्ष.
    • जॉन पेंबरटन यांनी कोका-कोलाचा शोध वयाच्या ५५व्या वर्षी लावला.
    • रे क्रॉकनी मॅकडोनाल्ड विकत घेतली, तेव्हा त्यांचं वय होतं ५९ वर्ष.
    • कर्नल सँडर्स यांनी केफसीची सुरुवात वयाच्या ६२व्या वर्षी केली होती.

    यशस्वी होण्यासाठी कधीही उशीर झालेला नसतो, त्यामुळे कधीही प्रयत्न सोडू नका

  • कार्यक्षेत्र कसे ठरवावे? – व्यवसाय लोकल ठेवायचा कि ग्लोबल करायचा हे कसं ठरवावं.

    कार्यक्षेत्र कसे ठरवावे? – व्यवसाय लोकल ठेवायचा कि ग्लोबल करायचा हे कसं ठरवावं.

    व्यवसाय करत असताना आपली उत्पादने (वस्तू/सेवा) आपण मार्केटमध्ये कोणकोणत्या ठिकाणी पोहोचवू शकतो? किती वेळेत व किती लवकर पोहोचवू शकतो? ग्राहकांच्या गरजा पूर्ण होण्यासाठी ती उत्पादने वेळेत त्यांच्या हातात मिळतील का? ह्या सर्व प्रश्नांची उत्तरे आपल्याला आपल्या व्यवसायाचे कार्यक्षेत्र ठरविण्यासाठी मदत करतात. आपले कार्यक्षेत्र ठरवल्यामुळे आपले ग्राहक व आपण यामध्ये एक नातेसंबंध तयार होत असतो. ग्राहकाच्या अधिक समाधानासाठी व आपल्या व्यवसायाच्या योग्य दिशेने होणाऱ्या वाढीसाठी हे अत्यंत किफायतशीर ठरत असते.

    आपला व्यवसाय वस्तूवर आधारित असल्यास कार्यक्षेत्र ठरविण्याची पध्दत आपण पाहूया. उत्पादित केलेल्या वस्तूची टिकवणक्षमता म्हणजेच तिचा कार्यकाल पूर्ण होण्याच्या आत अंतिम ग्राहकाला त्या वस्तूचा वापर करण्यासाठी वेळ मिळावा याची दक्षता घेणे अत्यंत जरुरीचे असते किंवा त्या वस्तूंची टिकवणक्षमता वाढवण्याचे उपाय शोधून काढल्यास कराव्या लागणाऱ्या प्रक्रिया करणे गरजेचे ठरते. उदाहरण द्यायचे झाल्यास कच्चे दूध हे जास्तीत जास्त २४ तासाच्या आत ग्राहकापर्यंत पोहोचणे गरजेचे असते तरच ते वापरात आणता येते. याउलट या दूधाचे पाश्चरित दूधात रूपांतर केल्यास हा कालावधी १८० दिवसांपर्यत वाढवता येतो. या वाढलेल्या टिकवण क्षमतेमुळे ते अधिकाधिक दूरवरच्या ठिकाणांपर्यंत पोहोचवणे शक्य होते.

    काही वस्तूंची मूळ टिकवणक्षमता ही दीर्घकाल असते. उदा. कागद, लाकडी वस्तू, टिकाऊ धातू उत्पादने व इतर. तर काही वस्तूंची टिकवणक्षमता ही अल्पकालीन असते, उदा. शेतीमालावर आधारित उत्पादने, शिजवलेले अन्नपदार्थ व इतर. आता ज्या वस्तूंची दीर्घकाल टिकवणक्षमता आहे अशा वस्तू जास्तीत जास्त दूरवरचे मार्केट काबीज करतात. कमी टिकवणक्षमता असणाऱ्या वस्तूंची टिकवणक्षमता वाढवून त्याही जास्तीत जास्त मार्केट काबीज करु शकतात. (उदा. टोमॅटो पासून जाम बनवणे किंवा द्राक्षांपासून मनुके बनवणे.)

    वाहतूक व्यवस्थेच्या उपलब्धतेवरही वस्तूचे कार्यक्षेत्र ठरवले जाते. दूरवर ग्रामीण भागात वाहतूक व्यवस्था म्हणावी तेवढी सुलभ नसते किंवा परदेशात वस्तू पाठवण्यासाठी वाहतुकीवर होणारा खर्च हा प्रचंड असतो. अशावेळी आपल्या वस्तूंची वाहतुकीवर आधारित कार्यक्षेत्रे निवडणे आवश्यक आहे. वाहतुकीत उत्पादने खराब होण्याच्या प्रमाणावरुनही याचा अभ्यास केला जाऊ शकतो. वेगवेगळ्या प्रदेशातील ग्राहकांच्या अभिरुचीवरुनही कार्यक्षेत्रात बदल करणे आवश्यक असते. उदा. तलम कपडे तयार करणाऱ्या व्यवसायाची गरज उष्ण कटिबंधीय प्रदेशात, तर उबदार कपडे हे थंड प्रदेशात विकले जाऊ शकतात. कार्यक्षेत्र हे ऋतुमानानुसारही बदलते. सगळ्यात महत्त्वाचा घटक म्हणजे आपल्याकडे उपलब्ध असणारे मनुष्यबळ (Working force) हेही कार्यक्षेत्र ठरवताना लक्षात घेणे गरजेचे आहे.

    सेवा (services) साठी कार्यक्षेत्र हे फार व्यापक असू शकते. आयटी उद्योगातील सेवा जगातील सर्वठिकाणी घरबसल्या पोहोचवता येतात व त्याचे मूल्यही घरबसल्या मिळवता येते. तर कुरिअर सेवेसाठी वाहतूक व्यवस्थेशी असणारी आपली समरसता ही महत्त्वाची ठरते. हॉटेल उद्योगासारख्या सेवांसाठी जागेची गरज लागते म्हणून या सेवांचे कार्यक्षेत्र मर्यादित असते. यावर मात करण्यासाठी त्याच्या अनेकानेक शाखा उघडणे हे फायदेशीर ठरते. टेलिमार्केटिंग सारख्या सेवांवर अंतराचा काही परिणाम होत नाही.

    आपल्या उत्पादनानुसार (वस्तू/सेवा) टिकवणक्षमता, प्रक्रिया, वाहतूक, वाहतुकीदरम्यान होणरी नासाडी, ग्राहकांची अभिरुची, ऋतुमान, आपल्याकडे असणारे मनुष्यबळ व आपली उत्पादनक्षमता या गोष्टींचा सारासार विचार करुन गल्ली, प्रभाग, गाव-खेडे, शहर, तालुका, जिल्हा, विभाग, राज्य, देश, खंड किंवा अगदी जगभरात सर्वत्र असे कार्यक्षेत्र ठरवणे आवश्यक असते. प्रत्येक उद्योजक हे कार्यक्षेत्र ठरवतो. माल उत्पादित करतो, ग्राहकांपर्यंत वेळेत पोहोचवतो व नफा मिळवतो. सुरुवातीच्या टप्प्यावर जे आपले कार्यक्षेत्र असते त्यापेक्षा ते वाढवत नेणे हे त्या उद्योगाच्या वाढीसाठी लागणारे इंधन आहे.

    आपण आता व्यवसायाच्या वाटेवर चालताना : मानसिकता व पूर्वतयारी या भागाच्या अंतिम टप्प्यावर आहोत. बिझनेस प्लॅनची गरज व बिझनेस प्लॅन बनवण्याची प्रक्रिया पुढील लेखात वाचायला मिळेल. तर उद्योजक मित्रांनो आता प्रत्यक्ष कार्यवाही सुरु करण्याच्या म्हणजेच व्यवसायात प्रवेश करण्याच्या अगदी जवळ आहोत. व्यवसायाच्या या अतिशय रम्य अशा दुनियेत आपले स्वागत आहे. पुढे चालण्यासाठी खूप खूप शुभेच्छा!!!

    • अमोल चंद्रकांत कदम, नवी अर्थक्रांती
  • ‘स्टार्टअप्स’साठी १२ नियम

    ‘स्टार्टअप्स’साठी १२ नियम

    एखाद्या गोष्टीचा तपशीलवार अभ्यास कसा करायचा हे व्यवसायाचे नियम आपल्याला शिकवतात, तर त्यातून होणाऱ्या दीर्घकालीन परिणामांची माहिती आपल्याला व्यवसाय धोरणामुळे मिळते. हेच वेगळ्या शब्दांत सांगायचं म्हणजे व्यवसायाचं धोरण तुमच्या कंपनीने कोणत्या गोष्टी केल्या पाहिजेत याची माहिती देते, तर हेच धोरण प्रत्यक्षात कसं उतरवायचं हे नियम सांगतात.

    प्रत्येक कंपनीचे/संस्थेचे स्वत:चे असे काही नियम असतात. भले त्यांनी ते कधी लिहून काढलेले नसतील, त्याबद्दल चर्चा केली नसेल किंवा आपले असे काही नियम आहेत, हे त्यांना जाणवलंसुद्धा नसेल. तरीसुद्धा काही ठराविक नियमांच्या आधारे प्रत्येक व्यवसायाची वाटचाल सुरु असते. असे नियम बनवणं ही कुठल्याही संस्थेसाठी खूप महत्त्वाची गोष्ट आहे. स्टार्टअप्ससाठी १२ नियम खालीलप्रमाणे आहेत. यांचा वापर केल्यास आपल्याला निश्चितच फायदा होईल.      

    नियम १ : तुम्ही जे काम करणार आहात, त्यावर तुमचे प्रेम असेल आणि ते यशस्वी करण्यासाठी कुठल्याही संकटाला तोंड द्यायची तुमची असेल, तरंच स्वतःची कंपनी सुरु करा.

    नियम २ : आपण अपयशी होणारच नाही, सगळ्या गोष्टी आपल्या मनासारख्या घडतील या भ्रमात राहू नका. अपयशाचा स्वीकार करून पुढे जात राहणं, यातूनच व्यवसाय मोठा होतो.

    नियम ३ : तुमचे उत्पादन विकणे आणि व्यवसाय वाढवणे, ही ‘मालक’ म्हणून तुमची प्रमुख जबाबदारी आहे. ती दुसरं कुणीतरी येऊन सांभाळेल अशी अपेक्षा ठेवणं चुकीचं आहे.

    नियम ४ : पैसा येणं हा कुठल्याही व्यवसायाचा ऑक्सिजन असतो. त्याच्याशिवाय व्यवसाय फार काळ तग धरु शकणार नाही. त्यामुळे यशस्वी व्हायचं असेल, तर या पैशांचं नीट व्यवस्थापन करता आलं पाहिजे.

    नियम ५ : तुमची स्पर्धा कुणाशी आहे हे जाणून घ्या आणि त्यांच्यापेक्षा जास्त चांगली सेवा देण्याचा प्रयत्न करा.

    नियम ६ : तुमच्या ग्राहकांना तुमच्याशी आणि तुमच्या उत्पादनाशी काहीही घेणंदेणं नसतं. त्यांना फक्त त्यांची समस्या सुटणे महत्त्वाचे असते. त्यामुळे उगाच भावनिक होऊन सहानुभूतीची अपेक्षा ठेवू नका.

    नियम ७ : असे लोक सोबत घ्या, ज्यांना तुमच्यासोबत काम करण्यात आनंद मिळेल. असे नाही, ज्यांच्या सोबत तुम्हाला आनंद मिळतो. ही चुकीची पद्धत आहे.

    नियम ८ : कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या कामाचा आनंद मिळेल याची काळजी घ्या. जेणेकरून त्यांच्यातला उत्साह कायम राहील.

    नियम ९ : जर तुमच्या कर्मचाऱ्यांना त्यांची प्रगती होत नाही असे वाटू लागले, तर ते तुम्हाला सोडून जातील; ही गोष्ट लक्षात असू द्या.

    नियम १० : जी संस्था काळानुसार बदलू शकते आणि होणाऱ्या बदलांचा लवकर स्वीकार करू शकते, तीच संस्था जास्त काळ अस्तित्वात राहू शकते. सतत आपल्या कामात सुधारणा करणं, हेच दीर्घकालीन यशाचं रहस्य आहे.

    नियम ११ : आपल्या ग्राहकांकडे नेहमी संदर्भ मागा. स्वतःचा व्यवसाय वाढवण्याचा हा सगळ्यात सोपा आणि जलद मार्ग आहे. आणि हो, यासाठी तुम्हाला अधिकचे पैसेसुद्धा खर्च करावे लागत नाहीत.                                        

    नियम १२ : व्यवसाय प्रमुखाची गती, हीच व्यवसायाची गती. तुम्ही तुमच्या व्यवसायाचे प्रमुख आहात हे लक्षात असू द्या. कामात कधीही ढिले पडू नका…

    हा लेख तुम्हाला कसा वाटला हे आम्हाला कमेंटमध्ये नक्की सांगा. आणि आवडल्यास लाईक आणि शेअर करा.

  • उद्योजक म्हणून यशस्वी होण्यासाठी

    उद्योजक म्हणून यशस्वी होण्यासाठी

    उद्योजक म्हणून यशस्वी होण्यासाठी खालील १० गोष्टी लक्षात ठेवा.

    १. आर्थिक सुरक्षिततेची योजना तयार करा.

    २. पुढे कोणती पावले उचलायची आहेत याची माहिती मिळवा.

    ३. अशी बिझनेस आयडिया शोधून काढा जी यशस्वी होईल.

    ४. चांगल्या मार्गदर्शक किंवा सल्लागाराची मदत घ्या

    ५. यशस्वी होण्यासाठी ध्येयधोरणे आखा.

    ६. आत्मविश्वास वाढवा.

    ७. चांगले सहकारी तयार करा.

    ८. भविष्यातील ध्येय स्पष्ट असू द्या.

    ९. मोठी स्वप्नं बघा.

    १०. संपूर्ण प्रवासाची ब्लूप्रिंट (आराखडा) बनवा.

    या सर्व गोष्टींची गरज तुम्हाला सुरुवातीलाच पडणार नाही, पण उद्योजकतेचा प्रवास जसजसा पुढे सरकेल, यातील प्रत्येक गोष्टीकडे लक्ष देणे तुम्हाला गरजेचे आहे.

    तथापि हा प्रवास तितकासा सोपा असणार नाही. तुम्हाला एकटं वाटू शकतं. तुम्ही रात्रंदिवस मेहनत करून छोट्या छोट्या गोष्टी साध्य करण्याचा प्रयत्न करत असता, पण वारंवार येणाऱ्या अपयशामुळे मध्येच सोडून देण्याचा विचार तुमच्या मनात येऊ शकतो.

    Tips for Successful Entrepreneurship

    बरेच उद्योजक व्यवसायाच्या सुरुवातीलाच जोखीम घेतात. थोडेफार यशस्वी होतात, परंतु त्यानंतर व्यवसाय विकासासाठी जोखीम घेणं थांबवतात. नवीन संधींचा शोध घेत नाहीत. फक्त आहे तो व्यवसाय टिकवण्यावर भर देतात. कल्पना करा तुम्ही एखाद्या डोंगरावर गिर्यारोहणासाठी जात आहात. सुरुवातीला तुम्ही खूप आनंदात असता. आपण काहीतरी नवीन करतोय याची वेगळीच मजा आणि उत्सुकता तुमच्या मनात असते, पण चढण जशी अधिक कठीण होत जाते, तुम्ही चालताना मध्येच अडखळू लागता (बहुतांशी लोकांच्या बाबतीत हेच होतं). तुम्हाला पुढे जायचं असतं, पण जाता येत नाही आणि एवढ्या लांब जाऊन रिकाम्या हाताने परत आला म्हणून लोकं नावं ठेवतील या भीतीने माघारी जाऊ शकत नाही, अशा द्विधा मनस्थितीत तुम्ही अडकलेले असता.  

    या परिस्थितीतून बाहेर पडण्यासाठी आणि तुमच्या मदतीसाठी आणि तुम्हाला नवीन संधीचं दार उघडून देण्यासाठी एखादा चांगला मार्गदर्शक/प्रशिक्षक उपयुक्त ठरू शकतो.

    हा लेख तुम्हाला कसा वाटला हे आम्हाला कमेंटमध्ये नक्की सांगा. आणि आवडल्यास लाईक आणि शेअर करा. आणि अशाच प्रकारच्या गोष्टी ऐकून आयुष्याचे धडे गिरवण्यासाठी चॅनेल आताच सबस्क्राईब करा.

  • व्यवसाय कोणता ?- व्यवसाय करायचा म्हणजे स्वतःची फॅक्टरी पाहिजे, दुकान पाहिजे या कल्पना आता मागे पडत चालल्या आहेत.

    व्यवसाय कोणता ?- व्यवसाय करायचा म्हणजे स्वतःची फॅक्टरी पाहिजे, दुकान पाहिजे या कल्पना आता मागे पडत चालल्या आहेत.

    आतापर्यंत जगात जेवढे व्यवसाय सुरु झाले आहेत. त्यापैकी बहुतांशी व्यवसाय हे माणसांचा वेळ, श्रम व पैसा या तिन्हीपैकी एक किंवा अधिक गोष्टीची बचत करतात म्हणून ते व्यवसाय चालू असतात. मोबाईल आले त्यामुळे लोकांना पत्राद्वारे संपर्क करण्यासाठी लागणाऱ्या वेळेत बचत झाली. वाहतुकीच्या साधनामुळे लोकांना एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जाण्यासाठी लागणारे श्रम वाचले. याबरोबरच या तीन गोष्टींची बचत व फायदा होण्यासाठी साहाय्य करणाऱ्या बाबींचाही व्यवसाय करता येतो; ते म्हणजे, वाहतुकीच्या साधनासाठी लागणारे इंधन, सर्व्हिसिंग, रस्ते तयार करणे अशा सर्व गोष्टींचा व्यवसाय करता येतो.

    आपला अनुभव, आपल्या आवडी, आपले ज्ञान व कसब, उपलब्ध असणारी मानवी संसाधने, कच्चा माल व आपली काम करण्याची क्षमता व इतर बाबींचा विचार करुन कोणता व्यवसाय करावा? यासाठी पुढे दिलेल्या माहितीचा उपयोग आपल्याला होईल.

    व्यवसाय सुरु करताना कोणता व्यवसाय सुरु करावा हे समजणे, ठरवणे अतिशय महत्त्वाचे आहे. व्यवसाय हा वस्तू व सेवा (Goods & Services) या दोन प्रकारात विभागला जातो. यामध्ये वस्तू उत्पादने (manufacturing) साठी यंत्रं (machines), कामगार, कच्चा माल याची गरज असते. तो माल बाजारात पोहोचवण्यासाठी वाहतुकीची व्यवस्था (transport system) लागते. माल तयार करण्यासाठी व यंत्रं ठेवण्यासाठी जागा लागते. यासाठी भांडवलही आवश्यक आहे. तयार मालाची टिकवण क्षमता (expiry date) तपासून तो माल अंतिम ग्राहकापर्यंत (end user) पोहोचणे गरजेचे असते.

    तर सेवा पुरवण्यासाठी त्या त्या सेवेनुसार अनेक घटकांची गरज असते. समजा माहिती तंत्रज्ञान क्षेत्रात वेबसाईट तयार करण्याचा व्यवसाय करायचा असेल, तर फार घटकांची आवश्यकता नाही. याउलट एखादा पर्यटनविषयक व्यवसाय करायचा असेल तर गाड्या, मार्गदर्शक, राहण्याची व्यवस्था अशा सर्व सोयींची गरज पडेल. त्यासाठी त्या सर्व गोष्टी स्वतःच्या असणे आवश्यक नाही, त्या तुम्ही आउटसोर्स करु शकता. तसे तुमचे नेटवर्क असणे अत्यावश्यक आहे. वेगवेगळ्या सेवानुंसार लागणाऱ्या गोष्टींची माहिती घेणे उपयुक्त ठरते.

    उबर या जगातील सर्वात मोठ्या टॅक्सी सेवा पुरवणाऱ्या कंपनीकडे स्वतःची एकही टॅक्सी नाही. फेसबुक या जगातील सर्वात मोठ्या व लोकप्रिय सोशल मिडीया कंपनीकडे स्वतःचे एक अक्षरही लेखन नाही. अलिबाबा या जगातील सर्वात मोठ्या ऑनलाईन विक्री करणाऱ्या कंपनीकडे एक खिळासुध्दा स्टॉकमध्ये नाही. एअरबीएनबी (Airbnb) या जगातल्या सगळ्यात मोठ्या भाड्याची घरे पुरवणाऱ्या कंपनीकडे स्वतःचे एकही घर नाही.

    ॲपल या जगातील सर्वात मोठ्या स्मार्टफोन व टॅबलेट बनवणाऱ्या कंपनीची स्वतःची फॅक्टरी नाही. व्हॉट्सॲप या दिवसातून कोट्यावधी संदेशांची देवाणघेवाण करणाऱ्या कंपनीकडे स्वतःचा सर्व्हर सुध्दा नाही. नाइकी या जगातील आघाडीच्या पादत्राणे बनवणाऱ्या कंपनीचा स्वतःची कोणताही कारखाना नाही.

    वरील सर्व उदाहरणांवरून असे लक्षात येते की, एकदा कोणता व्यवसाय करायचा हे ठरवल्यानंतर सर्व गोष्टी स्वतःच्या असणे गरजेचे नाही. त्या स्वतःच्या असतील तर उत्तमच पण नसतील तर काळजी नसावी. उद्योजक हा नेहमी सर्व उपलब्ध वस्तूंचा योग्य ताळमेळ घालून उत्तम वस्तू व सेवा निर्माण करणारा एक तरबेज माणूस असतो. कारण व्यवसाय करायचा म्हणजे स्वतःची फॅक्टरी पाहिजे, दुकान पाहिजे, भांडवल या कल्पना आता मागे पडत चालल्या आहेत.

    लोकांची गरज ओळखा, ती पुरवणारी संकल्पना किंवा वस्तू शोधून काढा. Outsourcing व Out sharing सारख्या तंत्राचा उपयोग करुन, निरनिराळ्या एजन्सींना आपल्यासोबत घ्या. मार्केटिंगवर जास्तीत जास्त भर देणे. ग्राहकांना उत्तम सेवा देणे. प्रामाणिक व पारदर्शी व्यवहार ठेवणे, आपल्याबरोबरच, आपल्याबरोबर काम करणाऱ्या संस्थांचा विकास करणे, आंतरराष्ट्रीय बाजारात शिरकाव करणे हे नवीन व्यवसायाचे मंत्र आहेत. कल्पना तुमची, पैसा दुसऱ्याचा हे तत्त्व चालते.

    टीप – कोणताही व्यवसाय करताना एक गोष्ट कायम लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे. ते म्हणजे तुमच्याकडे एक वर्ष तुमच्यावर अवलंबवून असणाऱ्या कुटुंबातील व्यक्तींचा खर्च भागवण्याएवढी शिल्लक तुमच्या बँक खात्यात जमा असणे गरजेचे आहे. त्यामुळे तुम्ही बेधडकपणे व्यवसायातील निर्णय घेऊ शकता. तुम्हाला आत्मविश्वास व ताकद मिळते. तुमच्या वागण्याबोलण्यातून हे सर्व जाणवते. त्यामुळे तुमच्या वागण्यातून समोरच्या व्यक्तीचा तुमच्यावर विश्वास बसतो व तुम्हाला चांगला धंदा मिळण्याच्या शक्यता वाढतात.

    • अमोल चंद्रकांत कदम, नवी अर्थक्रांती
  • व्यवसाय विषयक सल्ला उठसुठ कोणालाही विचारू नका अशाच लोकांचा सल्ला घ्या, जे त्याची योग्य उत्तरे देतील

    व्यवसाय विषयक सल्ला उठसुठ कोणालाही विचारू नका अशाच लोकांचा सल्ला घ्या, जे त्याची योग्य उत्तरे देतील

    व्यवसाय करण्यासाठी ज्ञान, माहिती, अनुभव, भांडवल, मनुष्यबळ, यंत्रे व तंत्रज्ञान या गोष्टी लागतातच. या सर्व गोष्टीबरोबर लागणारी एक सर्वात महत्त्वाची व न दिसणारी गोष्ट म्हणजे व्यवसायासाठीची मानसिकता ही होय. व्यवसाय करण्याची वृत्ती किंवा मानसिकता ही स्वतःमध्ये असावी लागते किंवा ती नसली, तर स्वतःहून निर्माण करावी लागते. बाहेरुन पुरवठा करण्याची ही गोष्ट नाही. व्यवसाय करण्याची मानसिकता उद्योजकाला कोणत्याही परिस्थितीत व्यवसाय पुढे नेण्याची कायम प्रेरणा देत असत

    व्यवसाय हा स्वतःच्या मुलाप्रमाणे सांभाळला, जपला व वाढवला पाहिजे. म्हणजे त्याला लागेल ते सर्व काही पुरवायची तयारी ठेवली पाहिजे. वेळप्रसंगी काही कठोर निर्णय घेता आले पाहिजेत. मात्र व्यवसाय हा त्याच्या System प्रमाणे आपोआप चालत नाही तोपर्यंत त्याची काळजी घेतली पाहिजे. त्यानंतर तो वेगाने वाढत जातो.

    आपल्या आवडीचे काम करावे किंवा जे काही करतो आहे त्यामध्ये आवड निर्माण करावी, अन्यथा आपले आयुष्य हे केवळ इतरांची स्वप्ने पूर्ण करण्याच्या कामाचे बनून जाते. हेच तत्त्व व्यवसाय करताना लागू होते. आपल्या आवडीच्या क्षेत्रात व्यवसाय करावा किंवा आपण जो व्यवसाय करतो त्यात आवड निर्माण करावी म्हणजे व्यवसाय हा आनंद देईल. त्यात तोचतोचपणा किंवा रटाळपणा जाणवणार नाही, त्यामुळे कायम झोकून देऊन काम करण्याची आपली तयारी होते. इतरांना अवघड वाटणारी अनेक काम आपण सहजपणे कधी करुन जातो, ते आपल्या लक्षातसुध्दा येत नाही.

    मानसिकता निर्माण करण्याचा व टिकवण्याचा अजून एक उपाय म्हणजे व्यवसायविषयक सल्ला ऊठसूट कोणालाही विचारु नका. फक्त तज्ज्ञ व जाणकार मंडळीकडून हा सल्ला व मार्गदर्शन घ्यावे. नकारात्मक लोकांपासून दूर रहावे. याचे कारण कित्येक लोकांना काहीही माहित नसताना तू व्यवसाय करु नको तुला जमणार नाही असे फुकटचे सल्ले देण्याची सवय असते किंवा काही लोक तुम्हाला नोकरीचे महत्त्व पटवून देण्यासाठीच केवळ बोलत असतात.

    एकदा निवडलेल्या मार्गावरुन ठामपणे चालत जाण्याचे कर्तव्य खरा व्यावसायिक कायम पाळत असतो. कमी शिक्षण असलेले किंवा फार शिकलेले लोकही व्यवसाय करतात. कमी भांडवल असणारे, मार्केटची माहिती कमी असणारेही व्यावसायिक असतात. थोडीफार कल्पकता व काही वर्षे सातत्य ठेवल्यास व्यवसाय हा यशस्वी होतोच.

    एका इंजिनियर मुलाने नुकताच फोटोग्राफीचा व्यवसाय सुरू केला होता. त्याच्या आईने तिच्या मैत्रिणीला त्या मुलाची ओळख करुन देताना त्याने फोटोग्राफीचा व्यवसाय सुरु केला असल्याचे सांगितले. तेव्हा त्या मैत्रिणीने त्या मुलाला तू हा व्यवसाय करु नको ह्यात काही भविष्य नाही असा फुकटचा सल्ला दिला. त्या मुलाने विचारले की “याचे कारण काय? तुम्ही हे कशावरुन सांगत आहात?” त्या मुलाला मिळालेले उत्तर असे होते की, “माझ्या भाच्याने हा व्यवसाय सुरु केला व काही फायदा नाही म्हणून बंदही करुन टाकला व तू तर इंजिनियर असून हा व्यवसाय का करतोस? तुला एखादी चांगली नोकरी मिळू शकेल.” या प्रसंगामध्ये सल्ला देणाऱ्या व्यक्तीचा व व्यवसायाचा दूरदूरपर्यंत काही संबंध नव्हता. शिवाय अमुक एक व्यक्ती अपयशी झाला म्हणजे जगात कोणीच यशस्वी होणार नाही हा समज चुकीचा आहे. जगात जेवढ्या यशोगाथा आहेत त्याहून अधिक अपयशाच्या कथासुध्दा आहेत. आपण यशस्वी माणसांकडून योग्य दिशा घेऊन तसेच अपयशी लोकांकडून संभाव्य धोके लक्षात घेऊन प्रगती करणे गरजेचे असते. आपण स्वतःच्या व्यवसायाबद्दल जेवढे जाणतो तेवढे जगातला कोणताही तज्ज्ञ जाणत नाही. म्हणून व्यवसायविषयक सल्ला घेताना अशा लोकांचा सल्ला घ्यावा की जे तुम्हाला त्याची योग्य उत्तरे देतील. पुढे जाण्याचे चांगले मार्ग सांगतील किंवा त्यांच्याकडे उत्तर नसले तर तुम्हाला हतोत्साहित करणार नाहीत. तुमच्या मार्गातील अडथळे व धोके समाजावून सांगतील व त्यावरचे उपायही सांगतील अशाच लोकांचा सल्ला घ्यावा.

    व्यवसाय करण्याची मानसिकता बनवण्यासाठी वरील सर्व गोष्टी गरजेच्या आहेत. त्या तुम्हाला कायम पुढच्या दिशेने घेऊन जातात. यशस्वी उद्योजक बनण्याची मानसिकताच सात वेळा कर्जबाजारी होऊन दिवाळखोरीत निघालेल्या हेन्री फोर्ड यांना कामी आली व ते यशस्वी झाले. ही मानसिकता वाढीसाठी सतत प्रयत्न करणे हे गरजेचे आहे.

    • अमोल चंद्रकांत कदम, नवी अर्थक्रांती
  • भारताला पिनकोड सिस्टिम दिलीय या मराठी माणसाने…जाणून घ्या हा पिनकोड वाचायचा कसा?

    भारताला पिनकोड सिस्टिम दिलीय या मराठी माणसाने…जाणून घ्या हा पिनकोड वाचायचा कसा?

    PIN म्हणजे पोस्टल इंडेक्स नंबर्. हे घडलं १९७२ मध्ये. तोपर्यंत जनरल पोस्ट ऑफिसांत पत्रांवरचे पत्ते वाचून त्यांचि विभागवार विभागणि व्हायची. पण त्यात बऱ्याच अडचणी यायच्या. म्हणजे एकसारख्या नावाची माणसं, एकसारख्या नावाचि गावं, कधी कुणाचं अक्षर नीट वाचता येण्यासारखं नसे, आणि हे सगळं कमी की काय म्हणून आपल्या देशभरात पत्ता लिहिण्यासाठी वापरलेल्या कितीतरी भाषा!! चुकीचे पत्ते लिहिणं हा तर काही लोकांचा जन्मसिद्ध अधिकार आहेच. हे सगळं टाळण्यासाठी विभागवार पत्रांची विभागणी करण्यासाठी ही पिनकोड पद्धत अंमलात आणण्यात आली.

    आता तुम्ही सगळ्यांनी पिनकोड तर पाहिलाच असेल. पाहिलाच असेल काय, कित्येकदा लिहिला पण असेलच की हो. पण कधी विचार केलाय, ही भानगड कशी आणि का अस्तित्वात आली याचा? किंवा याच्या मागं नक्की कुणाचं सुपीक डोकं असेल याचा? ही आयडियाची कल्पना आहे श्रीराम वेलणकर या मराठमोळ्या माणसाची. यांनीच पूर्ण भारताला पिनकोडची देणगी दिलीय बरं…

    पोस्ट आणि टेलीग्राफ खात्यात नोकरीत असताना श्रीराम भिकाजी वेलणकर यांनी त्यावर उपाय म्हणून १५ ऑगस्ट १९७२ रोजी पिन कोड पद्धत अंमलात आणली. त्यामुळेच श्रीराम भिकाजी वेलणकर यांना ‘पिनकोड’ प्रणालीचे जनक म्हणतात. या पिनकोडमुळे बरीच कामं सोपी झाली हे खरं.

    ■ पिनकोडची रचना अशी आहे.

    पूर्ण देश ९ झोन मध्ये विभागला गेला आहे. यातले ८ झोन हे भौगोलिक विभाग आहेत, तर एक मिलिट्रीसाठी वापरला जातो.

    आता पाहूयात हा पिनकोड वाचायचा कसा..

    यातले पहिले दोन अंक पोस्ट ऑफिस दर्शवतात. म्हणजे यातही हा तक्ता वापरता येईल

    ११ – दिल्ली

    १२ व १३ – हरयाणा

    १४ ते १६ – पंजाब

    १७ – हिमाचल प्रदेश

    १८ ते १९ जम्मू आणि काश्मिर

    २० ते २८ – उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंड

    ३० ते ३४ – राजस्थान

    ३६ ते ३९ – गुजरात

    ४० ते ४४ – महाराष्ट्र

    ४५ ते ४९ मध्य प्रदेश आणि छत्तीसगड

    ५० ते ५३ – आंध्र प्रदेश

    ५६ ते ५९ – कर्नाटक

    ६० ते ६४ – तामिळनाडू

    ६७ ते ६९ – केरळ

    ७० ते ७४ – पश्चिम बंगाल

    ५५ ते ७७ – ओरिसा

    ७८ – आसाम

    ७९ – पूर्वांचल

    ८० ते ८५ बिहार आणि झारखंड

    ९० ते ९९ – आर्मी पोस्टल सर्व्हिस

    म्हणजे सहा आकडी पिनकोडमधला पहिला अंक दाखवतो- विभाग, दुसरा अंक- उपविभाग, तिसरा अंक – सॉर्टींग जिल्हा आणि राहिलेले शेवटचे तीन अंक हा त्या विशिष्ट पोस्ट ऑफिसचा नंबर असतो. उदाहरणार्थ ४१३००१ हा सोलापूरचा पिनकोड आहे. यात पहिला अंक दाखवतो- पश्चिम विभाग, त्यानंतर १३ हा पश्चिम विभागातल्या महाराष्ट्रातला एक उपविभाग दाखवतो, ४१३ हा अंक सॉर्टिंग जिल्हा दर्शवतो, तर शेवटचे तीन अंक – ००१ हा सोलापूर जिल्ह्यातल्या विशिष्ट पोस्ट ऑफिसचा नंबर आहे.

    आता पत्रं लिहिणं दुर्मिळ होत चाललं असलं तरी पिनकोड सिस्टिम कधीच इतिहासजमा होणार नाही. ही अशी पद्धत शोधणाऱ्या श्रीराम भिकाजी वेलणकरांना मानाचा मुजरा…!

    श्रीराम भिकाजी वेलणकर हे संस्कृत पंडित होते व पाली भाषेचे गाढे अभ्यासकही होते. आज दुर्देवाने या श्रीराम भिकाजी वेलणकर यांच्याबद्दल खूप कमी माहिती उपलब्ध आहे.

  • ‘ब्लॅक राईस’ उत्पादनाचा राज्यातील पहिलाच प्रयोग यशस्वी.

    ‘ब्लॅक राईस’ उत्पादनाचा राज्यातील पहिलाच प्रयोग यशस्वी.

    पूर्व विदर्भातील पारंपरिक पद्धतीची भात शेती कमी उत्पादनामुळे किफायतशीर ठरत नसल्यामुळे कमी दिवसात जास्त उत्पादन देणाऱ्या भात पिकांच्या रोवणीला प्रोत्साहन देण्याच्या उद्देशाने राज्यात प्रथमच औषधी गुणधर्म असलेल्या ‘ब्लॅक राईस’ (काळा तांदूळ) उत्पादनाला प्रोत्साहन दिल्यामुळे जिल्ह्यातील 70 एकर क्षेत्रावर ‘ब्लॅक राईस’चा प्रयोग यशस्वी ठरला आहे. या धानाला मोठ्या प्रमाणात काळ्या लोंब्या (ओंबी) आल्यामुळे शेतकऱ्यांचा उत्साह वाढला आहे. संपूर्ण शेत काळ्या लोंब्यांनी बहरले आहे.

    सर्वसाधारण पारंपरिक भात पिकापासून 12 ते 15 क्विंटल प्रति हेक्टरी उत्पादन होते. त्यामुळे अधिक उत्पादन देणाऱ्या नवीन वाणांना कृषी विभागाच्या ‘आत्मा’ अंतर्गत ‘ब्लॅक राईस’ लागवडीचा प्रयोग नागपूर जिल्ह्यातील रामटेक, मौदा, उमरेड, कुही, पारशिवनी व कामठी या तालुक्यातील निवडक शेतकरी गटाच्या माध्यमातून पहिल्यांदा 70 एकरामध्ये हा प्रयोग राबविण्यात आला. ‘ब्लॅक राईस’चे बियाणे छत्तीसगड राज्यातून मागविण्यात आले असून सेंद्रीय पद्धतीने भात उत्पादनाचा हा प्रयोग यशस्वी ठरला आहे. या उपक्रमासाठी 10 बचत गटांना बियाण्यासह जैविक खते तसेच सेंद्रीय धानासाठी आवश्यक असणारे निंबोळी अर्कासह इतर सुविधा उपलब्ध करुन दिल्यामुळे या वाणावर किडीचा प्रादुर्भाव नसल्याचे सिद्ध झाले आहे. ‘ब्लॅक राईस’चे उत्पादन 110 दिवसात घेतल्या जात असल्याने दुसऱ्या पिकांसाठी जमीन उपलब्ध झाल्यामुळे शेतकऱ्यांना दुबार पीक घेणेसुद्धा सहज शक्य झाले आहे. शेतातील धानाचे लोंबी बघता पारंपरिक धानापेक्षा निश्चितच जास्त उत्पादन होईल, असा विश्वास शेतकऱ्यांनी व्यक्त केला आहे.

    शेतकरी बचत गटाच्या माध्यमातून कृषी उत्पादन वाढीसाठी आत्मांतर्गत विविध उपक्रम जिल्ह्यात राबविण्यात येत आहेत. शेतकऱ्यांना उत्पादनानंतर चांगला भाव मिळावा, यासाठी विक्री व्यवस्था निर्माण करण्यात येत आहे. ‘ब्लॅक राईस’च्या भरडणीसाठी सवलतीच्या दरावर राईस मिलसुद्धा देण्यात येणार असल्याची माहिती कृषी विभागाच्या आत्मा प्रकल्प संचालक डॉ. नलिनी भोयर यांनी दिली.

    दैनंदिन भोजनात पांढरा, ब्राऊन तांदळाचा वापर नेहमीच करतो. परंतु ‘ब्लॅक राईस’(काळे तांदूळ) विषयीची माहिती नवीन आहे. फार वर्षापूर्वी राजघराण्यातील लोकांसाठी चीनमध्ये ब्लॅक राईस’ची लागवड केली जात होती. त्यामुळे या तांदळाचे नाव Forbidden Rice असे ठेवण्यात आले. या तांदळातील वैशिष्ट्यपूर्ण गुणधर्मामुळे युरोप व अमेरिकेपर्यंत याचा प्रसार झाला आणि त्यावर संशोधन होऊन औषधी गुणधर्म असल्याचे सिद्ध झाले.

    भारतामध्ये ‘ब्लॅक राईस’ उत्तर-पूर्व राज्यामध्ये पिकविला जातो. स्वास्थ्यवर्धक अनेक गुणधर्म असल्यामुळे याला चांगली मागणी आहे. त्यामुळे जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना आर्थिक लाभ व्हावा यासाठी 10 बचत गटाच्या माध्यमातून पहिल्यांदाच उत्पादनाला सुरुवात केली आहे. यामध्ये फायबर, मिनरल्स (आयर्न व कॉपर) आणि उत्कृष्ट गुणवत्ता असलेले वनस्पतीयुक्त प्रोटीन आहे. या तांदळाच्या बाहेरील आवरणामध्ये सर्वात जास्त Anthocyanin Antioxidant गुणधर्म आहेत. त्यामुळे कॅन्सरसह विविध आजारासाठी हा तांदूळ निश्चितच गुणकारी असल्याचे सिद्ध झाले आहे. ‘ब्लॅक राईस’ खाणे आरोग्यवर्धक असल्यामुळे वॉलमार्टसह इतर सुपर बाजारामध्ये सेंद्रीय पद्धतीने पिकविलेल्या काळ्या तांदळाला चांगला भाव मिळत आहे. त्यामुळे ‘ब्लॅक राईस’ हा पूर्व विदर्भातील शेतकऱ्यांसाठी निश्चितच वरदान ठरणार असल्याची माहिती ‘आत्मा’च्या प्रकल्प संचालक डॉ. नलिनी भोयर यांनी सांगितले.

    सेलूच्या बचत गटामार्फत उत्पादन

    कामठी तालुक्यातील सेलू येथील निसर्गराजा सेंद्रीय शेतमाल उत्पादक स्वयंसहाय्यता गटामार्फत दिनकर ठाकरे व अशोक कोकाटे यांनी प्रत्येकी एका एकरात ‘ब्लॅक राईस’ची रोवणी केली होती. पारंपरिक धानाऐवजी काळा तांदूळ कमी दिवसात व कमी खर्चात उत्पादन घेऊन आज चांगले आणि मोठ्या प्रमाणात लोंब्या आल्या आहेत.आता भातपीक कापणीवर आल्यामुळे संपूर्ण शेतात काळ्या लोंब्यांनी बहरले आहे. सेंद्रीय पद्धतीने धानाची लागवड केल्यामुळे रासायनिक खतांवर होणारा खर्चही कमी झाला आहे. कमी दिवसात चांगले उत्पादन होणार असल्याची ग्वाही शेतकऱ्यांनी यावेळी दिली. ‘ब्लॅक राईस’साठी जैविक औषधी खते, निंबोळी अर्क व गांडूळ प्रकल्पसुद्धा कृषी विभागातर्फे उपलब्ध करुन देण्यात आला आहे. ‘ब्लॅक राईस’ची बाजारपेठेतील मागणी लक्षात घेऊन मोठ्या प्रमाणात उत्पादन घेण्याचा संकल्पही बचत गटाच्या शेतकऱ्यांनी व्यक्त केला आहे.

    अशा या आधुनिक शेती – Modern Agriculture ची माहिती तुम्हाला कशी वाटली ते नक्की कळवा. हा लेख जास्तीतजास्त शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवा आणि नवी अर्थक्रांतीच्या यू ट्यूब चॅनलला आत्ताच subscribe करा.

    – मराठी कृषी जागरण

  • चिंता सोडा! अहंकार सोडा!! रिलॅक्स व्हा!!!

    चिंता सोडा! अहंकार सोडा!! रिलॅक्स व्हा!!!

    ‘टाइम झोन’ आयुष्याच्या शर्यतीत तुम्ही अग्रेसर आहेत की मागे पडलाय? एखाद्याने २२ व्या वर्षी ग्रॅज्युएशन पूर्ण केलं आणि पहिला जॉब मिळवण्यासाठी त्याला ५ वर्षे लागली. एखादा २५व्या वर्षी एका मोठ्या उद्योग साम्राज्याचा मालक झाला आणि वयाच्या ५०व्या वर्षी वारला. एखादा वयाच्या ५०व्या वर्षी मोठ्या उद्योग साम्राज्याचा मालक झाला आणि ९५ वर्षे जगला. एखाद्याचं लग्न वयाच्या विसाव्या वर्षी झालं, एखाद्याचं ४०व्या वर्षी झालं तर एखादा अजूनही अविवाहित आहे.

    The Power of Relaxation and Humility

    ओबामा ५५व्या वर्षी रिटायर झाला आणि ट्रम्पने ७०व्या वर्षी सुरुवात केली. या जगात प्रत्येक जण आपापल्या ‘टाईमझोन’ मध्ये काम करत असतो.काही लोक आपल्या ‘किती पुढे गेलेत?’ असं वाटत राहतं तर काही लोक आपल्या मागे पडल्यासारखे आपल्याला भासतात. पण खरं सांगू? इथे प्रत्येक जण आपली स्वतःची शर्यत आपल्या स्वतःच्या विशिष्ट ‘टाइमझोन’ मध्ये धावत असतो. जिथे तुम्ही एकटेच पळताय!पुढे जाणाऱ्यांवर जळू नका. मागे पडलेल्यांवर हसू नका. ते त्यांच्या ‘टाइम झोन’ मध्ये आहेत आणि तुम्ही तुमच्या!

    चिंता सोडा! अहंकार सोडा!! रिलॅक्स व्हा!!!

    तुम्ही कुणाच्याच ‘पुढे’ नाही!

    तुम्ही कुणाच्याच ‘मागे’ नाही!!

    आणखी वाचा

  • व्यवसायाच्या वाटेवर चालताना – सुरुवात करण्यापूर्वी काय?

    व्यवसायाच्या वाटेवर चालताना – सुरुवात करण्यापूर्वी काय?

    व्यवसायाचे गमभन (ABCD) माहित नसलेले, पण व्यवसाय करण्याची इच्छा असणारे शेकडो तरुण असे काही प्रश्न विचारतात, “मला व्यवसाय करायची इच्छा आहे, तुम्ही मला कोणता व्यवसाय करावा हे सुचवा?”, “माझ्यासाठी कोणता व्यवसाय योग्य राहील?”, “सध्या कोणता व्यवसाय केला, तर चांगला फायदा होतो?”, “कमीत कमी भांडवलात सुरु होणारा कोणता व्यवसाय मी करु?”, “जोखीम (रिस्क) कमी असणारा व्यवसाय कोणता?”

    असे प्रश्न दररोज विचारले जातात. ह्या प्रश्नाचे सहज सोपे उत्तर असते, पण विचार करण्याची कला अवगत नसल्याने किंवा तिची ओळख नसल्याने हे प्रश्न अवघड वाटतात. शिवाय ह्या प्रश्नांची उत्तरे मिळत नाहीत. त्यामुळे सुरूवातीच्या टप्प्यावर निराशा येते. काय करावे ते सुचत नाही, कुणाकडे उत्तर मागावे ते कळत नाही. आता ह्या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्याची कला आपण जाणून घेऊ या.

    प्रत्येक व्यक्तीची जडणघडण ही त्या व्यक्तीला लाभणारे सामाजिक वातावरण, सहवासात येणारी माणसे, घेतलेले शिक्षण, वाचलेली पुस्तके, ऐकलेली भाषणे व चर्चा, आयुष्यात आलेले प्रसंग व वरील सर्व घटनांना त्या व्यक्तीने दिलेला प्रतिसाद याद्वारे झालेली असते. त्यामुळे प्रत्येकाचे एक वेगळे व्यक्तिमत्व, एक वेगळी विचारसरणी तयार झालेली असते. अशा वेळी कोणत्या व्यक्तीने कोणता व्यवसाय करावा हे प्रत्येक व्यक्तीप्रमाणे बदलत जाणारे समीकरण आहे. आता सगळ्यांना समर्पक असे एक उत्तर शोधण्याची प्रक्रिया चालू होते.

    पहिल्यांदा एक गोष्ट मनावर कोरुन ठेवली पाहिजे की, प्रत्येक प्रकारचा व्यवसाय हा अतिशय उत्कृष्ट पध्दतीने करता येतो. त्यातून हवा तेवढा नफा मिळवता येतो. त्याचा ब्रँडही बनवता येतो. वडापावचे दुकान (मॅकडोनाल्ड, जंबोकिंग), चहाकॉफीचा ठेला (कॅफे कॉफी डे, बरिस्ता, स्टारबक्स), शिकवण्या घेणे (बायजूज, स्टडी सर्कल, चाटे कोचिंग) अशी काही उदाहरणे देता येतील. अगदी एवढ्या मोठ्या प्रमाणात नाही, तर आपल्याला आपल्या कार्यक्षेत्रापुरता व्यवसाय वाढवता येतो. ‘व्यवसाय कोणता करावा?’ हे अनुभव, आवडी, तुमची जोखीम घेण्याची क्षमता यावरुन ठरवावे लागेल. एखाद्याला शेत कसले असते हे माहित नसताना जाऊन नांगरणीपासून ते माल बाजारात विकेपर्यंतची प्रक्रिया समजून घेण्यात व अंमलात आणण्यात किती वेळ लागेल हे तुमच्या लक्षात येईल. त्याऐवजी ज्याचे बालपण शेतीत गेले आहे, ज्याने ह्या सर्व प्रक्रिया बघितल्या आहेत, त्याला थोडासा वेगळा विचार करुन, आधुनिक पध्दती वापरुन शेती करणे व मोठ्या प्रमाणात नफा मिळवणे सोपे आहे. शेकडो तरुण शेतकऱ्यांच्या यशोगाथा पाहिल्यावर हे सहज समजून येते.

    तुम्हाला असलेल्या ज्ञान, माहिती, आवड व अनुभवाशी संबंधित कोणताही व्यवसाय करु शकता. बचत गटाच्या महिलांकडून पापड लाटून घेऊन सुरु केलेला ‘लिज्जत’चा व्यवसाय आज करोडोंची उलाढाल करत आहे. एकंदरीतच काय की, आपण कोणता व्यवसाय करावा ह्या प्रश्नाचे सर्वात चांगले व योग्य उत्तर देणारा एकमेव माणूस म्हणजे तुम्ही स्वतः. कारण तुम्हाला सगळ्यात जास्त जाणून असणारा व्यक्ती म्हणजे तुम्ही स्वतःच असता.

    एकदा कोणता व्यवसाय करायचा हे ठरले की बाकी सर्व गोष्टी करण्यासाठी आपण आपोआप तयार होत असतो. व्यवसायाला सुरुवात करण्यापूर्वी हे जाणून घेणे गरजेचे आहे. कोणता व्यवसाय करावा? ह्या प्रश्नाचे उत्तर स्वतःहून शोधायचे आहे. त्यानंतर लागणाऱ्या सर्व गोष्टीसाठी मदत नवी अर्थक्रांती कडून करण्यात येईल.

    डॉ. एपीजे अब्दुल कलाम यांच्या प्रज्वलित मने या पुस्तकातील एक उतारा – “आपण कसे आहोत याचा विचार माणूस करतो आणि नेमका तसाच घडतो. मी काहीही करु शकत नाही असा विचार केला, तर माझी काही करायची कार्यक्षमताच लोप पावते. तेच जर मी काहीही करु शकतो असा विचार मी मनाशी केला, तर माझी सुरवातीला ते करायची कार्यक्षमता नसली तरी ते मी करु शकतो.”

    • अमोल चंद्रकांत कदम, नवी अर्थक्रांती

    आणखी वाचा