मटकी शेतीसाठी उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय हवामान योग्य आहे. हवामान उबदार आणि कोरडे असावे. सरासरी तापमान 25 ते 30 अंश सेल्सिअस आणि वार्षिक पर्जन्यमान 50 ते 100 सेंटीमीटर असावे.
आवश्यक जमीन
मटकी शेतीसाठी मध्यम ते हलकी, सुपीक, चांगली निचऱ्याची आणि थोडीशी अम्लीय जमीन योग्य आहे. pH 6.5 ते 7.0 च्या दरम्यान असावे.
अशी करा लागवड
मटकीची लागवड उन्हाळ्यात केली जाते. बीजांची पेरणी सरी-वरंबे पद्धतीने केली जाते. पेरणीचं अंतर 30 x 30 सेंटीमीटर किंवा 45 x 45 सेंटीमीटर ठेवावे.
कशी करावी जोपासणी
मटकीची जोपासणी खालीलप्रमाणे केली जाते:
खरीप: पेरणीनंतर 10 ते 15 दिवसांनी पहिली खुरपणी करावी. नंतर 15 ते 20 दिवसांच्या अंतराने दोन-तीन खुरपणी करावी.
पाणी व्यवस्थापन: मटकीला मध्यम पाणी लागते. पेरणीनंतर सुरुवातीला दररोज पाणी द्यावे. नंतर 7 ते 10 दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.
खत व्यवस्थापन: मटकीला खताची गरज कमी असते. पेरणीपूर्वी जमिनीत शेणखत किंवा कंपोस्ट खत घालावे.
रोग आणि कीड नियंत्रण: मटकीला तांबेरा रोग आणि बोंडकी कीड यांचा प्रादुर्भाव होऊ शकतो. या रोग आणि कीड नियंत्रणासाठी योग्य उपाययोजना कराव्यात.
कापणी
मटकीची कापणी 5 ते 6 महिन्यांनी केली जाते. कापणीनंतर मटकिला कोरडे करून साठवले जाते.
इतके मिळेल उत्पादन
योग्य निगा राखल्यास मटकीची प्रति हेक्टरी 10 ते 12 टन उत्पादन मिळते.
मटकीच्या जाती
मटकीच्या अनेक जाती आहेत. काही प्रमुख जाती खालीलप्रमाणे आहेत:
राजा मटकी, कांदे मटकी, काळी मटकी, सातपुडा मटकी, विदर्भ मटकी
या जातींमध्ये रोग आणि कीड प्रतिरोधक क्षमता चांगली असते. तसेच, या जातींमध्ये उत्पादन क्षमता देखील चांगली असते.
अशा या मटकी शेतीविषयी चीसंपूर्ण माहिती तुम्हाला कशी वाटली ते नक्की कळवा. हा लेख जास्तीतजास्त शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवा.
कारले ही एक बहुवर्षायू वेलयुक्त वनस्पती आहे. हे भारत, पाकिस्तान, बांगलादेश, चीन, आफ्रिका, दक्षिण अमेरिका आणि मध्य पूर्वेतील उष्ण आणि उपोष्णकटिबंधीय प्रदेशात उगवले जाते. कारल्याच्या चवीमुळे बऱ्याच लोकांना ते आवडत नसले तरीही त्यात पोषण असल्याने लोकं ही भाजी खातात.
त्यात जीवनसत्त्वे A, C आणि K, तसेच फायबर आणि पोटॅशियम असते. हे रक्तातील साखरेची पातळी नियंत्रित करण्यास मदत करते. तसेच मधुमेह आणि हृदयरोग यांसारख्या रोगांपासून संरक्षण करण्यास मदत करते. हे एक शक्तिशाली अँटिऑक्सिडेंट आहे. कारले एक बहुगुणी भाजी आहे. ही एक औषधी वनस्पती असल्याने याला भरपूर मागणी आहे
हवामान
कारले लागवडीसाठी उष्ण आणि दमट हवामान आवश्यक आहे. तापमान 20 ते 35 अंश सेल्सिअसच्या दरम्यान असणे आवश्यक आहे. जास्त आर्द्रता आणि पाऊस कारले लागवडीसाठी फायदेशीर असतो. .
जमीन
कारले लागवडीसाठी चांगली निचरा होणारी, मध्यम खोलीची आणि सुपीक जमीन आवश्यक आहे. पीएच 6.5 ते 7.5 च्या दरम्यान असलेल्या जमिनीत कारले चांगले वाढते.
लागवड
कारल्याच्या लागवडीसाठी चांगल्या जातीची निवड करावी जसे की, पुसा दौ मोसमी, अर्का हरित आणि कोईमतुर लांब. कारल्याची लागवड बियाणे किंवा रोपे लावून केली जाते. बियाणे लावण्यासाठी, 60×60 सें. मी. आकाराचे खड्डे तयार करावेत आणि त्यात 10 ते 15 ग्रॅम बियाणे टाकावेत. रोपे लावण्यासाठी, 60 सें. मी. अंतरावर रोपे लावावीत.
जोपासणी
कारले लागवडीसाठी आवश्यक ती जोपासणी खालीलप्रमाणे आहे:
पाणी: कारले लागवडीसाठी नियमित पाणी देणे आवश्यक आहे. उन्हाळ्यात दररोज पाणी द्यावे आणि पावसाळ्यात पाण्याचा निचरा होण्याकडे लक्ष द्यावे.
खत: कारले लागवडीसाठी शेणखत, कंपोस्ट किंवा युरिया यासारखे खत देणे आवश्यक आहे.
तण नियंत्रण: कारले लागवडीत तण नियंत्रण करणे आवश्यक आहे. तण काढून टाकल्यास कारल्याची वाढ चांगली होते.
रोग आणि कीटक नियंत्रण: कारल्याला अनेक रोग आणि कीटकांचा प्रादुर्भाव होतो. रोग आणि कीटक नियंत्रणासाठी योग्य उपाययोजना करणे आवश्यक आहे.
उत्पन्न
योग्य निगा राखल्यास कारल्याचे एकरी 20 ते 25 टन उत्पादन मिळते.
जोपासणीतील काही टिप्स
कारल्याची लागवड करताना, एका ठिकाणी सलग दोन वर्षे लागवड करू नये.
कारल्यांची गळती होऊ नये यासाठी तोडताना काळजी घ्यावी.
कारले तोडताना, लांब काठीचा वापर करून तोडावीत, जेणेकरून वेलीला इजा होणार नाही.
अशा या कारले शेतीचीमाहिती तुम्हाला कशी वाटली ते नक्की कळवा. हा लेख जास्तीतजास्त शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवा आणि नवी अर्थक्रांतीच्या यू ट्यूब चॅनलला आत्ताच subscribe करा.
खरबूज हे एक उष्णकटिबंधीय फळ आहे जे उष्ण आणि कोरडे हवामानात चांगले येते. खरबूज शेतीसाठी आवश्यक हवामान खालीलप्रमाणे आहे:
तापमान: खरबूज शेतीसाठी सरासरी तापमान 25 ते 30 अंश सेल्सिअस असावे.
पाऊस: खरबूज शेतीसाठी दरवर्षी 50 ते 75 सेंटीमीटर पाऊस आवश्यक असतो.
आर्द्रता: खरबूज शेतीसाठी आर्द्रता 50 ते 60 टक्के असावी.
प्रकाश: खरबूज शेतीसाठी पुरेसा सूर्यप्रकाश आवश्यक असतो.
खरबूज शेतीसाठी आवश्यक जमीन खालीलप्रमाणे आहे:
जमीनीचा प्रकार: खरबूज शेतीसाठी हलकी, सुपीक आणि निचरा होणारी जमीन योग्य असते.
जमिनीचा pH: खरबूज शेतीसाठी जमिनीची pH 6.0 ते 7.0 असावी.
खरबूज शेतीची जोपासणी खालीलप्रमाणे केली जाते
आंतरपिके: खरबूज शेतीत आंतरपिके घेऊन उत्पादन वाढवता येते. खरबूजसोबत वाल, मका, मूग, उडीद इत्यादी पिके घेता येतात.
खत व्यवस्थापन: खरबूज शेतीसाठी चांगले कुजलेले शेणखत किंवा कंपोस्ट खताचा वापर केला जातो. खरबूजाच्या शेतात रोप लावण्यापूर्वी 15 ते 20 किलो शेणखत प्रति रोप या प्रमाणात देऊन जमिनीची चांगली मशागत केली जाते.
पाणी व्यवस्थापन: खरबूज शेतीसाठी नियमित पाणी देणे आवश्यक असते. खरबूजाच्या रोपट्याला लागवड केल्यानंतर 7 ते 10 दिवसांनी पहिल्यांदा पाणी दिले जाते. त्यानंतर 10 ते 15 दिवसांनी पुन्हा पाणी दिले जाते. फळधारणेच्या काळात पाण्याची आवश्यकता जास्त असते.
आंतरमशागत: खरबूजाच्या शेतात वेळोवेळी आंतरमशागत करून तण काढून टाकले जाते. तण काढल्याने जमिनीत हवा खेळती राहते आणि मुळांना ऑक्सिजन मिळतो.
कीड व रोग नियंत्रण: खरबूजाच्या शेतात कोळंबी, फळमाशी, फुलकिडे, पाने खाणारी अळी इत्यादी किडी आणि रोगांचा प्रादुर्भाव होतो. या किडी आणि रोगांचा नियंत्रण करण्यासाठी कीटकनाशके आणि बुरशीनाशके वापरली जातात.
खरबूज शेतीतून चांगले उत्पादन मिळवण्यासाठी वरील गोष्टींचे काळजीपूर्वक पालन करणे आवश्यक आहे.
अशा या खरबूज शेतीविषयी संपूर्ण माहिती तुम्हाला कशी वाटली ते नक्की कळवा. हा लेख जास्तीतजास्त शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवा आणि नवी अर्थक्रांतीच्या चॅनलला आत्ताच subscribe करा.
स्वीटकॉर्न हे एक तृणधान्य आहे जे आहारामध्ये वापरले जाते. हा एक पोषक तसेच चविष्ट पदार्थ आहे. हा पदार्थ लोक मिटक्या मारत खातात. स्वीटकॉर्न ‘क’ जीवनसत्त्व १ ग्नेशियम , बी 6 जीवनसत्त्व, कॅल्शियम आणि लोहाचा एक समृद्ध स्त्रोत आहे. वरचेवर स्वीटकॉर्न ची मागणी वाढतच आहे. हंगाम कोणताही असो पण स्वीटकॉर्न च्या मागणीचा आलेख नेहमी चढताच असतो.
जाणून घ्या स्वीटकॉर्न शेतीविषयी संपूर्ण माहिती
शेतकरी सातत्यान चांगलं पिक घेण्याचा प्रयत्न करतात परंतु कधीकधी त्यांना हवामानाचा आणि नैसर्गिक आपत्तींचा सामना करावा लागतो. अशा वेळी ते आपल्या शेतात हे पिक घेऊन भरघोस नफा कमवू शकतात. आज आपण या लेखाच्या माध्यमातून स्वीटकॉर्न ची शेती कशी करावी या विषयी माहिती घेऊयात.
आवश्यक हवामान आणि जमीन –
तसे तर स्वीटकॉर्न च्या शेतीसाठी कोणतीही जमीन चालते पण पाण्याचा चांगला निचरा होणारी जमीन जास्त फायदेशीर ठरते. ही एक उष्णकटिबंधीय वनस्पती आहे . या मक्यासाठी मातीची इष्टतम PH श्रेणी 6.5 -7.5 इतकी आहे . उगवणीसाठी तापमानाची कक्षा 21 ते 32 डिग्री सेल्शियस इतकी आहे . लागवड करण्याआधी मातीचे परीक्षण करून घ्यावे. स्वीटकॉर्न हे वाढीसाठी पोषकतत्त्वांची मागणी करणारे पिक आहे. या पिकाच्या वाढीसाठी नायट्रोजन , २ स्फरस, आणि शियमची गरज असते. हे पिक खरीप आणि रब्बी अशा दोन्ही हंगामात घेतले जाऊ शकते.
अशी करा लागवड –
स्वीटकॉर्न ची लागवड ही मक्यासारखीच असते. आणि विशेष म्हणजे यामध्ये मका पूर्ण परिपक्व होण्याआधीच तिची काढणी केली जाते त्यामुळे शेतकऱ्यांना झटपट नफा मिळवता येतो . चांगले पिक येण्यासाठी जमिनीमध्ये खाते आणि इतर पोषक तत्त्वांचा समावेश करणे गरजेचे आहे. लागवड करताना जमिनीत 20:20:20 हे खत हेक्टरी 100 किलो टाकावे आणि 10 किलो मायक्रोन्यू ३ टाकावेत.
उन्हाळी हंगामात २-३ उथळ मशागतीची कामे आवश्यक असतात. खोल नांगरणी तण नियंत्रित करण्यासाठी आणि प्रभावी ओलावा संवर्धनासाठी देखील उपयुक्त आहे.
बियाणे दर:
1. शुद्ध पिकासाठी: 20-25 किलो/हे
2. चारा मक्यासाठी: 40-50 किलो/हे
3. सोयाबीनसह आंतरपीक घेण्यासाठी: 10kg/हेक्टर (1:3) किंवा 15 kg/hector (1:2)
लागवड करताना अंतर 65X20 किंवा 75X20 इतके ठेवावे .
जोपासणी –
या पिकासाठी 75 ते 80% ओलावा असणारी जमीन उत्तम ठरते . मक्याची दोन वेळा आंतरमशागत आणि दोन वेळा हाताने खुरपणी केली जाते. पहिल्या वेळेस केलेली आंतरमशागत रोपांमधल्या अर्थिंग साठी फायदेशीर असते. तण काढून टाकण्यासाठी तणनाशके आणि आंतरमशागती यांचा एकत्र वापर महत्त्वाचे तंत्र ठरू शकते. पावसाच्या उपलब्धतेवर सिंचनाचा कालावधी 6 ते 10 दिवस इतका असतो .
परिपक्वतेची चाचणी अशी करा –
भुसाचे आवरण फिकट तपकिरी रंगाचे होते आणि दाणे बोटांच्या नखेने दाबणे खूप कठीण होते.
काढणी –
काढणीनंतर एक ते दोन दिवस रोपे शेतात सोडावीत. भुसा काढा आणि दाण्यांना 2-3 दिवस सूर्यप्रकाशात ठेवा. लाठी मारून किंवा हाताने किंवा शक्तीने चालवल्या जाणार्या मक्याच्या शेलर्सचा वापर करून शेलिंग करता येते.
स्वीटकॉर्न चा दर 140 – 200 रुपये प्रतिकिलो आहे.
अशा या स्वीटकॉर्न लागवडचीमाहिती तुम्हाला कशी वाटली ते नक्की कळवा. हा लेख जास्तीतजास्त शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवा आणि नवी अर्थक्रांतीच्या यू ट्यूब चॅनलला आत्ताच subscribe करा.
चंदन’ या वृक्षाचा वापर होम, हवन, तसेच आयुर्वेदिक औषधांमध्ये केला जातो. एवढंच काय तर सौंदर्य प्रसाधानांमध्ये देखील त्याचा वापर वाढला आहे; कारण चंदन चेहऱ्यावरील सुरकुत्या कमी करण्यास मदत करते. त्यामुळे चंदन शेतीतून चांगले उत्पन्न मिळवण्याकडे अनेकांचा कल वाढला आहे. चंदन शेतीविषयी आपल्या मनात अनेक समज, गैरसमज असतात ते कळण्यास या लेखाच्या माध्यमातून मदत होईल.
चंदन लागवड करत असताना सर्वप्रथम हे समजून घ्या की, यासाठी कोणतीही सरकारी परवानगी लागत नाही. पण काही कायदेशीर बाबी आहेत त्या मात्र वेळोवेळी पूर्ण करून घ्याव्या लागतील. चंदनाची लागवड केल्यावर पहिल्यांदा तलाठ्याकडून सात-बारा वर नोंद करून घ्यावी. जर तुम्ही चंदन लागवड करत असाल तर सरकारकडून तीन टप्प्यात हेक्टरी 45,000 इतके अनुदान मिळेल. शेवटी झाडे तोडताना फॉरेस्ट डिपार्टमेंटची परवानगी घ्यावी. अधिक माहिती हवी असल्यास तालुका कृषी अधिकाऱ्याला भेटावे.
चंदनाच्या झाडाची उंची 12 -15 मीटर असते आणि घेर 2-2.5 असतो. याची पाने सदाहरित असतात. त्यांचा आकार अंडाकार असतो आणि ते टोकाला निमुळते होत जातात. खोड सुरवातीला लहान असते, तेव्हा ते मऊ असते. जसजसे झाड मोठे होते तसे ते मजबूत आणि उभ्या चीरांचे बनते. चंदनाचे लाकूड कठीण असते. त्यामध्ये तेलाचे प्रमाण 1-6% असते. लाकडाचा बाहेरचा भाग कडक आणि सुगंध रहित असतो, तर आतला भाग पिवळस ते तपकिरी आणि सुगंधी असतो. चंदनाचे बी एकदल प्रकारातील असून ते पिवळसर असते. फळाचा वरचा भाग लुसलुशीत आणि गरयुक्त असून त्यामध्ये बी मिळते. हे बी काढून त्यापासून रोपे तयार केली जातात.
रोपे कशी तयार करावीत-
लहान रोपे अति सूर्यप्रकाशात किंवा कमी पाण्यामुळे सुकून जातात. त्यासाठी पाण्याची व्यवस्था करणे अत्यावश्यक आहे. पहिला एक महिना हे बी सुप्तअवस्थेत असल्याने त्यावर पाणी आणि सूर्यप्रकाशाचा परिणाम होत नाही. यासाठी 50 ml जर्मिनेटर, 50 ml प्रिझम, आणि एक लिटर पाण्यात बी भिजवून ठेवावे. असे केल्यास एक महिन्यातच अंकुर दिसायला लागतील.
गादी वाफ्यावर बी लागवड पद्धत
गादीवाफे 2 प्रकारचे केले जातात. ज्या भागात पाऊस जास्त पडतो तेथे उंच गादीवाफे, तर इतर भागात जमिनीला समांतर खणून वाफे बनविले जातात. साधारणपणे वाफे 10 मीटर x 1 मीटर आकाराचे करून 15 सेमी उंची ठेवावी. यामध्ये लाल माती व चाळलेली वाळू 2:1 प्रमाणात घेऊन वाफे बनवावेत. अशा वाफ्यात प्रक्रिया केलेले 4 किलो बी पसरून घेऊन त्यावर 2 सेमी जाडीचा वाळूचा थर देऊन त्यावर वाळलेले गवताचे अच्छादन करावे. वाफ्यास रोज झारीने अथवा स्प्रिंक्लरने पाणी द्यावे. वाफ्यांचा उन्हापासून बचाव करण्यासाठी सावलीची सोय (शेडनेट 50%) करावी. बी उगविल्यानंतर गवताचे आच्छादन अलगद काढून टाकवे. नर्सरीचे योग्य नियोजन होण्याच्या दृष्टीने बियाणे डिसेंबर-जानेवारीत पेरावे.
पिशवीत रोपे लावणे
बी गादीवाफ्यावर पेरल्यानंतर 25 ते 30 दिवसात रोपे उगवण्यास सुरुवात होते. रोपे लगेच पिशवीत लावावीत. अशी रोपे लवकर रूजतात. रोपांवर दर 15 दिवस ते 1 महिन्याच्या अंतराने सप्तामृत 250 मिली 100 लि. पाण्यातून फवारावे. म्हणजे रोपांची निरोगी व जोमाने वाढ होते. साधारणपणे 6 ते 8 आठवड्यानंतर रोपांची सावली काढून टाकावी व रोपांच्या पिशव्या अधूनमधून फिरवत रहाव्यात. जेणेकरून मुळे जमिनीत रूजणार नाहीत. 6 ते 8 महिन्यामध्ये रोपे 25 ते 30 सेमी उंचीची तपकिरी रंगाचे खोड झालेली लागवडी योग्य उपलब्ध होतात. 1 किलो बियांपासून साधारणपणे 2,000 रोपे तयार होतात.
कधी करावी लागवड
मान्सून सुरु होताच जुलै-ऑगस्ट महिन्यात या रोपांची लागवड करावी. त्यासाठी मार्च महिन्यात 16×12 अंतरावर 1.5×1.5×1.5 फुटाचे खड्डे खोडून घ्यावेत. या खड्ड्यांमध्ये निंबोळी खत किंवा सेंद्रिय खत टाकावे आणि पहिला पाऊस झाल्यावर रोपे लावावीत. चंदन हा एक अर्धपरजीवी वृक्ष आहे. त्यासाठी आधार म्हणून एक मजबूत झाड असावे.
आवश्यक हवामान आणि जमीन
चंदनाचे झाड 600 ते 1600 मिमी पर्जन्यमान असणाऱ्या क्षेत्रात येते. यासाठी 12-45 डिग्री सेल्शियस तापमान योग्य मानले जाते. थंड हवामान, मध्यम पर्जन्यमान आणि भरपूर सूर्यप्रकाश या वनस्पतीसाठी पोषक ठरतो. चंदनाच्या झाडासाठी लाल, काळी माती, चिकणमाती, लोहयुक्त वाळूमिश्रीत जमीन पोषक ठरते. जमिनीचा सामू 6.5- 8 च्या दरम्यान असावा.
जोपासणी
चंदनाच्या झाडाला पाहिल्या वर्षी आठवड्यातून 2 -3 वेळा पाणी द्यावे. दुसऱ्या आणि तिसऱ्या वर्षी आठवड्यातून दोन वेळा पाणी द्यावे. पावसाची कमतरता असल्यास झाडाला पाणी कमी पडणार नाही याची काळजी घ्यावी. सध्या चंदनाचा भाव 12000 ते 20,000 रुपये प्रतिकिलो असा आहे.
जसे माणसाला जगण्यासाठी अन्न, वस्त्र, निवारा या प्रमुख गोष्टींची गरज लागते, तसेच मातीला देखील अन्न पाणी हवा या गोष्टींची गरज लागते आणि यामध्ये मातीचे अन्न काय; तर तिला दिली जाणारी पोषक द्रव्य. आपण जरी आपल्या बाल्कनीमध्ये एखादं छोटं रोपटं लावलं, तरी त्यात काहीतरी खत हे टाकतोच. मग शेताचा विचार केला तर चांगलं पीक येण्यासाठी आणि जमीन चांगली राहण्यासाठी खत तर द्यावच लागणार ना. खतांसोबत जमिनीची योग्य मशागत, जमिनीला पोषक द्रव्य अशा सगळ्या गोष्टींचा विचार केला जातो.
शेती करीत असताना शेतीचे व्यवस्थापन ही महत्त्वपूर्ण बाब आहे. केवळ फक्त राबराब राबणे म्हणजे शेती नव्हे, तर तुमच्या कष्टाचे चीज होणे म्हणजे खरी शेती. कोणतेही पीक घेत असताना काही गोष्टींचा प्रकर्षाने अभ्यास केला पहिजे. कमी खर्चात पाण्याचा वापर, कमी खर्चात कीड नियंत्रण, खत व्यवस्थापन व पीक विक्रीचाही शेतकऱ्यांनी अभ्यास केला पाहिजे. चला तर पाहूया उत्तम शेती करण्यासाठी कोणत्या महत्त्वाच्या बाबींकडे लक्ष दिले पाहिजे.
पाणी व्यवस्थापन –
पाणी हा शेतीसाठीचा सगळ्यात महत्त्वाचा मुद्दा आहे. प्रत्येक जमिनीची पाणी साठवून ठेवण्याची क्षमता कमी असते. त्यामुळे पाणी व्यवस्थापन आवश्यक तेथे मुळांच्या कक्षेला दिले जावे. रेताड जमिनीची जलधारण क्षमता कमी असते. त्यामुळे त्यांची पाण्याची गरज अधिक असते. तर खोल काळ्या जमिनीची जलधारण क्षमता जास्त असते. अशा जमिनीत तुलनेने पिकांना पाण्याची गरज कमी असते. अतिरिक्त पाणी दिल्याने उत्पादन वाढत नाही तर जमिनीचे आरोग्य बिघडते. त्यामुळे पिकांना गरजेप्रमाणेच पाणी द्यावे.
जमिनीची निवड –
फुलशेती, फळशेती किंवा कोणतेही अन्नधान्य पिकविताना सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे जमिनीची निवड. जर डोंगराळ भागात तुमची जमीन असेल, तर चांगले पीक येण्यास खूप वर्ष लागू शकता. जमिनी ह्या पिकांनुसार विविध अन्नद्रव्यांचा पुरवठा करणाऱ्या व पिकांनुसार आवश्यक ओल टिकवून ठेवणाऱ्या असाव्यात. लागवड पूर्व जमिनीची निवड हा पीक व्यवस्थापनातील महत्त्वाचा घटक आहे. त्यामुळेच शेतकऱ्यांनी विविध कृषी विद्यापीठं अथवा खासगी संस्थांकडून मातीपरीक्षण करून त्यातील बारकावे शास्त्रज्ञांकडून समजून घ्यावेत.
जमिनीची मशागत –
जमिनीच्या मशागतीमुळे आपोआपच जमिनीची उत्पादकता वाढते. सूर्य प्रकाशाची गरज जशी प्राणी, वनस्पती, मानव यांना असते तशीच ती जमिनीला सुद्धा असते. पिकाच्या वाढीसाठी माती भुसभुशीत असणे आवश्यक असते, त्याशिवाय मुळांची वाढ उत्तम होत नाही. मशागतीमुळे जमिनीची घनता, रंग, पोकळी, भौतिक गुणधर्म ह्यावर परिणाम होत असतो.
पिकांची निवड –
पिकांची निवड करताना घेणारे पीक हे किडीस कमी बळी पडणारे गुणवत्तापूर्वक पीक असावे. यामध्ये फळे आणि फुले देणारे वाण हे अधिक उपयुक्त ठरते. यासाठी शेतकऱ्यांनी नेहमीच चौकस बुद्धीने, बियाण्यांची निवड करावी, बियाणे, रोपे खात्रीशीर ठिकाणांहून घ्यावीत. तसेच फळबागा किंवा इतर रोपे खरेदी वेळी रोपांच्या मातृवृक्षाची माहिती घ्यावी, रोपांचा दर्जा, वय इत्यादी गोष्टी जाणून घ्याव्यात.
अशा पद्धतीने जर जमिनीची योग्य काळजी घेऊन शेती केली, तर नक्कीच तुम्ही शेतीत चांगले उत्पन्न घेऊ शकता.
