नवी अर्थक्रांती

Tag: naviarthkranti

  • Who is Ram Sutar? | जगातील सर्वात मोठा पुतळा उभारणारे महाराष्ट्र भूषण राम सुतार नेमके आहेत तरी कोण?

    Who is Ram Sutar? | जगातील सर्वात मोठा पुतळा उभारणारे महाराष्ट्र भूषण राम सुतार नेमके आहेत तरी कोण?

    मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी नुकताच महाराष्ट्र शासनाचा सर्वोच्च नागरी सन्मान ‘महाराष्ट्र भूषण पुरस्कार २०२५’ Maharashtra Bhushan Puraskar जाहीर केला आहे. यंदाचा हा पुरस्कार जागतिक कीर्तीचे ज्येष्ठ मूर्तिकार डॉ. राम वनजी सुतार यांना प्रदान करण्यात येणार आहे. १९९५ पासून दिला जाणारा हा मानाचा पुरस्कार आतापर्यंत पु. ल. देशपांडे, लता मंगेशकर, सुनील गावसकर, बाबासाहेब पुरंदरे, रतन टाटा, डॉ. रघुनाथ माशेलकर,  आशा भोसले, अशोक सराफ यांसारख्या २० दिग्गजांना प्रदान करण्यात आला आहे.

    डॉ. सुतार यांचा या यादीत समावेश होणे, ही केवळ महाराष्ट्रासाठीच नव्हे, तर संपूर्ण भारतासाठी अभिमानाची बाब आहे. या लेखात आपण त्यांच्या जागतिक शिल्पकलेतील महत्त्वपूर्ण योगदानावर सविस्तर नजर टाकूया.

    शिल्पकलेचा जन्मजात वारसा

    डॉ. राम सुतार (Ram Sutar) यांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १९२५ रोजी महाराष्ट्राच्या धुळे जिल्ह्यातील गोंदूर या छोट्या गावात एका सर्वसाधारण कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील लोहारकाम आणि सुतारकाम करत असत, त्यामुळे लहानपणापासूनच राम सुतार यांना हस्तकलेची गोडी लागली. वडिलांसोबत शेतीची अवजारे तयार करणं, बैलगाड्या बनवणं, भिंतींवर चित्रं काढणं आणि मातीच्या वस्तूंना आकार देणं यामध्ये त्यांची कलात्मकता विकसित होत गेली.

    गावात शिक्षणाची नीट सोय नसल्यामुळे त्यांनी मॅट्रिकपर्यंतचं शिक्षण नातेवाईकांकडे राहून पूर्ण केलं. लहानपणापासूनच कलेची आवड असल्याने पुढील शिक्षणासाठी त्यांनी मुंबईतील प्रसिद्ध सर जे. जे. स्कूल ऑफ आर्टमध्ये प्रवेश घेण्याचा निर्णय घेतला आणि मुंबई गाठली. तिथे शिकताना त्यांची शिल्पकलेची प्रतिभा अधिक खुलत गेली. १९५२ साली पदवी संपादन करताना त्यांनी मेयो सुवर्णपदक मिळवलं. याच संस्थेतील शिक्षणाने त्यांचं कौशल्य अधिक विकसित झालं आणि त्यांच्या कारकिर्दीला नवा आयाम मिळाला.

    शिल्पकलेचा वैश्विक प्रवास

    १९५४ मध्ये डॉ. राम सुतार (Ram Sutar) यांनी छत्रपती संभाजीनगर नगर (औरंगाबाद) येथे भारतीय पुरातत्त्व खात्यात नोकरीला सुरुवात केली. त्यांच्याकडे अजिंठा-वेरूळ येथील प्राचीन शिल्पांची देखभाल आणि पुनर्बांधणी करण्याची जबाबदारी होती. या काळात त्यांनी प्राचीन भारतीय शिल्पकलेचा सखोल अभ्यास केला, जो त्यांच्या पुढील कारकीर्दीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरला.

    १९६० मध्ये त्यांनी चंबळ नदीवरील गांधीसागर धरणाजवळ चंबळ देवीचे भव्य शिल्प साकारलं. या कलाकृतीमुळे त्यांना संपूर्ण देशभरात ओळख मिळाली आणि एक कुशल मूर्तिकार म्हणून त्यांची प्रतिष्ठा वाढली. यानंतर त्यांच्या कलाकृतींना राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मागणी वाढू लागली.

    डॉ. सुतार यांनी केवळ भारतातच नव्हे, तर जगभरात आपल्या प्रतिभेची छाप सोडली आहे. त्यांनी तयार केलेले पुतळे संसद भवन, राष्ट्रपती भवन, विविध राज्यांच्या विधानसभांमध्ये तसेच अनेक आंतरराष्ट्रीय स्थळी प्रतिष्ठित आहेत. असंख्य मूर्ती आणि पुतळे  घडवून त्यांनी भारतीय शिल्पकलेला जागतिक स्तरावर पोहचवलं आहे.

    स्टॅच्यू ऑफ युनिटी – एक स्वप्नपूर्ती

    डॉ. राम सुतार (Ram Sutar) यांनी साकारलेली स्टॅच्यू ऑफ युनिटी ही त्यांच्या शिल्पकलेतील सर्वात मोठी आणि प्रसिद्ध कलाकृती आहे. हा सरदार वल्लभभाई पटेल यांचा १८२ मीटर उंच पुतळा आहे, जो जगातील सर्वात उंच पुतळा म्हणून ओळखला जातो. या भव्य शिल्पामुळे त्यांच्या कलेला जागतिक स्तरावर ओळख मिळाली आणि भारताच्या शिल्पकलेचा गौरव वाढला. हे शिल्प देशाच्या एकतेचं प्रतीक आहे आणि आपल्या ऐतिहासिक वारशाची आठवण करून देतं.

    लहानपणी स्टॅच्यू ऑफ लिबर्टीची चित्रं पाहून त्यांच्या मनात अशीच भव्य मूर्ती घडवण्याचं स्वप्न निर्माण झालं होतं. स्टॅच्यू ऑफ युनिटी तयार करून त्यांनी हे स्वप्न साकार केलं. या पुतळ्यातील हावभाव आणि बारकावे अत्यंत काळजीपूर्वक घडवले गेले आहेत, ज्यामुळे सरदार पटेल यांचा व्यक्तिमत्त्वाचा भव्यपणा अधिक ठळक झाला. त्यांच्या या अद्वितीय कामगिरीमुळे भारताच्या शिल्पकलेचा नवा अध्याय लिहिला गेला आहे.

    महत्त्वाची शिल्पकृती आणि कारकीर्द

    डॉ. राम सुतार हे प्रसिद्ध शिल्पकार असून, त्यांनी आपल्या कलेत नेहमीच गुणवत्ता आणि नावीन्य जपले आहे. त्यांनी कधीही आपल्या कामाशी तडजोड केली नाही. त्यांचा स्टुडिओ आजही अनेक कलाकार, विद्यार्थी आणि अभ्यासकांसाठी प्रेरणास्थान आहे. त्यांची प्रतिभा इतकी अद्वितीय आहे की, त्यांची तुलना जगप्रसिद्ध शिल्पकार मायकेल एंजेलो आणि रोडिन यांच्यासोबत केली जाते.

    त्यांनी ७५ वर्षांच्या कारकीर्दीत जगभर २०० हून अधिक व वेगवेगळ्या शिल्पकृती तयार केल्या आहेत. भारताच्या संसद भवन परिसरात त्यांनी शिवाजी महाराज, महात्मा गांधी, सरदार पटेल, पं. नेहरू, इंदिरा गांधी, भगतसिंग आणि महात्मा फुले यांचे १६ भव्य पुतळे साकारले आहेत.

    डॉ. सुतार यांनी केवळ भारतातच नव्हे, तर परदेशातही आपली कला पोहोचवली आहे. त्यांनी टोकियो येथे रवींद्रनाथ टागोर यांचा पुतळा साकारला. तसेच, फ्रान्स, इटली, इंग्लंड, रशिया, अर्जेंटिना आणि अमेरिका यांसारख्या देशांमध्येही त्यांच्या शिल्पकृती पहायला मिळतात. विशेष म्हणजे, त्यांनी महात्मा गांधींच्या ४५० हून अधिक मूर्ती जगभर उभारल्या आहेत.

    पुरस्कार आणि सन्मान

    डॉ. राम सुतार यांच्या अद्वितीय शिल्पकलेसाठी त्यांना १९९९ मध्ये पद्मश्री, २०१६ मध्ये पद्मभूषण आणि २०१८ मध्ये टागोर सांस्कृतिक सौहार्द पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आलं. त्यांच्या कलेची दखल संपूर्ण जगाने घेतली असून, त्यांनी आपल्या शिल्पकृतींनी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अमिट छाप उमटवली आहे.

    याशिवाय, फ्रान्समधील इकोले सुपीरियर रॉबर्ट डी सोरबोन विद्यापीठाने त्यांना डॉक्टरेट पदवी प्रदान केली आहे. त्यांच्या अथक परिश्रमाची आणि कलासाधनेची आणखी एक मोठी पावती म्हणजे महाराष्ट्र भूषण पुरस्कार. 

    व्यक्तिगत आयुष्य 

    राम सुतार यांचे पुत्र अनिल सुतार हे देखील प्रसिद्ध मूर्तिकार आणि वास्तुविशारद आहेत. वडिलांच्या मार्गावर चालत त्यांनीही अनेक आंतरराष्ट्रीय प्रकल्प पूर्ण केले आहेत. राम सुतार आर्ट क्रिएशन्स प्रा. लि. आणि राम सुतार फाइन आर्ट्स प्रा. लि. या त्यांच्या कंपन्या आज जगातील सर्वात मोठ्या शिल्पनिर्मिती फर्म्सपैकी एक मानल्या जातात.

    नोएडा आणि गाझियाबाद येथील त्यांच्या अत्याधुनिक स्टुडिओ आणि फाउंड्रीमध्ये जर्मनीतील यांत्रिक रोबोट्स, सीएनसी मशीन यांसारखी आधुनिक साधने वापरून भव्य शिल्पं घडवली जातात. अनिल सुतार यांनी वडिलांसोबत अनेक महत्त्वाचे प्रकल्प पूर्ण करून भारतीय शिल्पकलेचा ठसा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर उमटवला आहे.

    मित्रांनो, डॉ. राम सुतार यांचा जीवनप्रवास हा सातत्य, मेहनत आणि कलेसाठी समर्पणाचा उत्तम आदर्श आहे. वयाच्या शंभराव्या वर्षातही ते आपल्या कार्यात सक्रिय आहेत, हे त्यांच्या जिद्दीचं आणि कलेवरील प्रेमाचं उत्तम उदाहरण आहे. महाराष्ट्र भूषण पुरस्काराने त्यांचा सन्मान होणं, ही केवळ महाराष्ट्रासाठी नाही, तर संपूर्ण देशासाठी अभिमानाची गोष्ट आहे. त्यांना खऱ्या अर्थाने “भारताचे सच्चे शिल्पकार” म्हणता येईल.

    आणखी वाचा:

  • जाणून घ्या, व्यवसाय वाढीसाठी परिणामकारक मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी आणि यशस्वी उदाहरणे

    जाणून घ्या, व्यवसाय वाढीसाठी परिणामकारक मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी आणि यशस्वी उदाहरणे

    व्यवसाय यशस्वी करण्यासाठी प्रभावी मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी महत्त्वाची असते. मात्र, अनेक नव्याने सुरू झालेल्या व्यवसायांना योग्य मार्केटिंग कसं करावं याची स्पष्ट माहिती नसते. त्यामुळे त्यांना ग्राहक मिळण्यात अडचणी येतात आणि हळूहळू व्यवसाय वाढण्याऐवजी तो थांबण्याची शक्यता निर्माण होते. प्रत्येक मार्केटिंग स्ट्रॅटेजीचे उद्दिष्ट आणि कार्यपद्धती वेगळी असते, त्यामुळे आपल्या व्यवसायासाठी योग्य रणनीती निवडणे गरजेचे असते.

    या लेखात आपण विविध प्रकारच्या मार्केटिंग स्ट्रॅटेजीज आणि  त्यांची उदाहरणे पाहणार आहोत. यामुळे तुम्हाला मार्केटिंगच्या संकल्पना समजून घेण्यास आणि आपल्या व्यवसायासाठी योग्य धोरण ठरवण्यास मदत होईल.

    1. मार्केट पेनिट्रेशन स्ट्रॅटेजी

    या स्ट्रॅटेजी मध्ये सध्याच्या बाजारपेठेत आपल्या उत्पादनांचा किंवा सेवांचा वाटा वाढवला जातो. यासाठी ग्राहकांना आकर्षित करण्याचे विविध उपाय केले जातात.

    कशा प्रकारे करता येते?

    • सवलती आणि खास ऑफर्स देणे . 
    • प्रभावी जाहिराती करून उत्पादनाची प्रसिद्धी करणे . 
    • अधिक वितरक आणि विक्री केंद्रे उघडणे . 

    उदाहरण: Reliance Jio
    Jio ने बाजारात येताना सुरुवातीला मोफत डेटा आणि कॉलिंग सेवा दिली. यामुळे ग्राहक मोठ्या प्रमाणात आकर्षित झाले आणि Jio चे नेटवर्क झपाट्याने वाढले. या धोरणामुळे Jio ला बाजारात मजबूत स्थान मिळाले आणि इतर टेलिकॉम कंपन्यांना मोठ्या स्पर्धेला सामोरे जावे लागले.

    2. डिफरेंशिएशन मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी

    4

    या  स्ट्रॅटेजीमध्ये उत्पादन किंवा सेवा इतरांपेक्षा वेगळी आणि खास बनवली जाते, जेणेकरून ग्राहकांमध्ये  त्याची वेगळी ओळख निर्माण होईल. यामुळे स्पर्धेत टिकून राहण्यास आणि ब्रँडला मजबूत करण्यास मदत होते.

    कशा प्रकारे करता येते?

    • प्रीमियम गुणवत्ता आणि खास वैशिष्ट्ये जोडणे.  
    • विविध ग्राहकवर्गासाठी वेगवेगळे डिझाइन किंवा पॅकेजिंग वापरणे. 
    • प्रभावी ब्रँडिंग आणि इमेज बिल्डिंग करणे.  

    उदाहरण: Cadbury 5 Star
    Cadbury 5 Star चॉकलेटने इतर चॉकलेट्सपेक्षा वेगळा फ्लेवर दिला, जो ग्राहकांनी मोठ्या प्रमाणावर स्वीकारला. तसेच, “Jo Khaye Kho Jaye” ही मजेशीर टॅगलाइन आणि विनोदी जाहिरातींमुळे ब्रँडने वेगळी ओळख निर्माण केली आणि बाजारात आपले खास स्थान मिळवले.

    3. कॉस्ट लीडरशिप मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी

    6 1

    यात उत्पादनाचा खर्च कमी ठेवून ग्राहकांना स्वस्त दरात वस्तू किंवा सेवा दिली जाते. यामुळे मोठ्या प्रमाणावर विक्री होते आणि स्पर्धात्मक किंमत ठेवून बाजारात मजबूत स्थान मिळवता येते.

    कशा प्रकारे करता येते?

    • उत्पादन प्रक्रियेत अनावश्यक खर्च कमी करणे
    • मोठ्या प्रमाणात उत्पादन (Mass Production) करून प्रति युनिट खर्च घटवणे
    • लॉजिस्टिक्स आणि वितरण व्यवस्थापन अधिक प्रभावी बनवणे

    उदाहरण: Parle-G बिस्किट्स
    Parle-G बिस्किटे किफायतशीर किंमतीत आणि सातत्यपूर्ण गुणवत्तेसह बाजारात उपलब्ध आहेत. त्यामुळे ते प्रत्येक घरात सहज पोहोचले. महागाई वाढली तरीही त्याची किंमत तुलनेने कमी ठेवण्यात आली, ज्यामुळे सर्व स्तरातील ग्राहकांनी हे बिस्किट मोठ्या प्रमाणावर स्वीकारले आहेत.

    4. मार्केट डेव्हलपमेंट स्ट्रॅटेजी

    7 1

    या स्ट्रॅटेजीत नवीन बाजारपेठांमध्ये उत्पादनाची विक्री वाढवली जाते. यासाठी नवीन ग्राहक शोधणे, भौगोलिक विस्तार करणे आणि उत्पादनाचा वेगळ्या प्रकारे प्रचार करणे महत्त्वाचे ठरते.

    कशा प्रकारे करता येते?

    • नवीन ग्राहक वर्ग आणि भौगोलिक विस्तार करणे
    • नवीन वितरण वाहिन्या तयार करून उत्पादन सहज उपलब्ध करणे
    • उत्पादनाच्या नवीन उपयोगांसाठी जाहिरात आणि प्रचार करणे

    उदाहरण: McDonald’s India
    McDonald’s ने भारतीय ग्राहकांची आवड लक्षात घेऊन खास ‘McAloo Tikki’ आणि ‘Paneer Wrap’ सारखे शाकाहारी पर्याय आणले. यामुळे त्यांनी भारतीय बाजारपेठेत आपली पकड मजबूत केली आणि अधिक ग्राहकांना आकर्षित करून विक्री वाढवली.

    5. प्रॉडक्ट डेव्हलपमेंट स्ट्रॅटेजी

    8 1

    या स्ट्रॅटेजीत सध्याच्या ग्राहकांसाठी नवीन उत्पादने किंवा सेवांची निर्मिती केली जाते. जुन्या उत्पादनांना परत अपडेट करून सादर केले जाते. यामुळे ग्राहकांचा ब्रँडवर विश्वास वाढतो आणि बाजारातील स्पर्धेत टिकून राहता येते.

    कशा प्रकारे करता येते?

    • नवीन तंत्रज्ञानाचा वापर करून सुधारित उत्पादने आणणे
    • ग्राहकांच्या गरजेनुसार नवीन व्हेरिएंट सादर करणे
    • उत्पादनाच्या गुणवत्तेत सातत्य ठेवणे आणि नाविन्यपूर्ण बदल करणे

    उदाहरण: Apple iPhone Series
    Apple दरवर्षी नवीन iPhone मॉडेल्स आणि सुधारित फीचर्स सादर करून ग्राहकांना नवा अनुभव देते. यामुळे ब्रँड लॉयल्टी वाढते आणि ग्राहकांकडून सातत्याने चांगला प्रतिसाद मिळतो, ज्यामुळे कंपनीची बाजारपेठेतील पकड कायम राहते.

    6. रिलेशनशिप मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी

    9 1

    या  स्ट्रॅटेजीमध्ये ग्राहकांसोबत दीर्घकालीन नाते निर्माण करून ब्रँडप्रती विश्वास आणि निष्ठा वाढवली जाते. यामुळे ग्राहक सतत त्या ब्रँडशी जोडलेले राहतात आणि नियमित खरेदी करतात.

    कशा प्रकारे करता येते?

    • उत्कृष्ट ग्राहक सेवा देऊन समाधान वाढवणे
    • वैयक्तिकृत ऑफर्स, कॅशबॅक आणि सवलती देणे
    • लॉयल्टी प्रोग्रॅम आणि सबस्क्रिप्शन मॉडेलद्वारे ग्राहकांना ब्रँडशी जोडून ठेवणे

    उदाहरण: Amazon Prime
    Amazon Prime सदस्यत्व घेतल्यास ग्राहकांना फास्ट डिलिव्हरी, एक्सक्लुसिव्ह डील्स आणि Prime Video सारख्या सेवा मिळतात. यामुळे ग्राहक दीर्घकाळ Amazon सोबत जोडले जातात आणि वारंवार खरेदी करतात.

    7. सोशल मीडिया मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी

    10

    या मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी मध्ये सोशल मीडियाचा प्रभावी वापर करून ग्राहकांपर्यंत पोहोचले जाते आणि त्यांना ब्रँडशी जोडले जाते. यामुळे ब्रँडची लोकप्रियता वाढते आणि ग्राहक ब्रँडसोबत जोडलेले राहतात.

    कशा प्रकारे करता येते?

    • फेसबुक, इंस्टाग्राम, ट्विटर यासारख्या प्लॅटफॉर्म्सवर सक्रिय राहणे
    • प्रभावशाली व्यक्ती (इन्फ्लुएन्सर्स) मार्फत उत्पादनाचा प्रचार करणे
    • व्हायरल कंटेंट तयार करून ब्रँडबद्दल चर्चा निर्माण करणे

    उदाहरण: Zomato & Swiggy
    Zomato आणि Swiggy सोशल मीडियावर मजेशीर आणि क्रिएटिव्ह पोस्ट्स शेअर करून आपली वेगळी ओळख निर्माण करतात. ग्राहकांच्या कमेंट्सला त्वरित प्रतिसाद देऊन आणि फीडबॅक लक्षात घेऊन त्यांनी ग्राहकांसोबत उत्तम नाते निर्माण केले आहे.

    8.  गुरिल्ला मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी

    11

    या रणनीतीत कमी बजेटमध्ये क्रिएटिव्ह आणि अनपेक्षित जाहिरातींचा वापर करून ग्राहकांचे लक्ष वेधले जाते. हे मार्केटिंग सामान्य जाहिरातींपेक्षा वेगळे आणि आश्चर्यकारक असते, ज्यामुळे लोकांमध्ये ती लवकर पसरते.

    कशा प्रकारे करता येते?

    • अनपेक्षित ठिकाणी जाहिरात लावून ग्राहकांना आश्चर्यचकित करणे
    • स्ट्रीट कॅम्पेन्स किंवा इव्हेंट्सद्वारे ब्रँडचा प्रचार करणे
    • सोशल मीडियावर अनोख्या आणि मजेशीर मोहिमा चालवणे

    उदाहरण: Coca-Cola Happiness Machine
    Coca-Cola ने काही वेंडिंग मशीनमध्ये आश्चर्यकारक भेटी ठेवून ग्राहकांना आनंदाचा अनुभव दिला. या अनपेक्षित मोहिमेचा व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाला आणि ब्रँडची ओळख अधिक वाढली.

    9. इनबाउंड मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी

    12

    या मार्केटिंग स्ट्रॅटेजीमध्ये ग्राहकांना जाहिरातीद्वारे न आकर्षित करता, त्यांना उपयुक्त आणि माहितीपूर्ण कंटेंटद्वारे आपल्याकडे येण्यास प्रवृत्त केले जाते. यामुळे ग्राहकांचा ब्रँडवरील विश्वास वाढतो आणि दीर्घकालीन संबंध तयार होतात.

    कशा प्रकारे करता येते?

    • ब्लॉग्स, व्हिडिओ, आणि पॉडकास्ट्सद्वारे उपयुक्त माहिती देणे
    • SEO आणि ईमेल मार्केटिंगचा वापर करून योग्य ग्राहकांपर्यंत पोहोचणे
    • मोफत ई-बुक्स, वेबिनार्स आणि टूल्सद्वारे ग्राहकांना आकर्षित करणे

    उदाहरण: HubSpot
    HubSpot ने व्यवसायांसाठी मोफत साधने, गाईड्स आणि ब्लॉग्स उपलब्ध करून दिले, ज्यामुळे ग्राहकांना विपणन आणि CRM सोल्यूशन्सबद्दल माहिती मिळाली आणि त्यांची उत्पादने विक्रीसाठी आकर्षित झाली.

    10. परफॉर्मन्स मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी

    13

    या स्ट्रॅटेजीत फक्त चांगला ठोस निकाल मिळाल्यास जाहिरातींवर खर्च केला जातो. यामध्ये जाहिरातींच्या प्रभावावर आधारित पेमेंट केली जाते, त्यामुळे बजेटचा योग्य वापर होतो आणि परतावा (ROI) वाढतो.

    कशा प्रकारे करता येते?

    • PPC (Pay-Per-Click) जाहिरातींमधून ठराविक क्लिक किंवा विक्रीनुसार पैसे देणे
    • एफिलिएट मार्केटिंगद्वारे इन्फ्ल्यूअन्सर्स किंवा वेबसाइट्सच्या मदतीने उत्पादनांचा प्रचार करणे
    • सोशल मीडिया प्रमोशन्स आणि स्पॉन्सर्ड पोस्ट्सद्वारे लक्ष्यित ग्राहकांपर्यंत पोहोचणे

    उदाहरण: Meesho
    Meesho ने एफिलिएट आणि रेफरल मार्केटिंगचा प्रभावी वापर करून भारतभर लघु उद्योजकांना जोडले. कमी गुंतवणुकीत मोठ्या प्रमाणावर व्यवसाय वाढवण्यासाठी त्यांनी सोशल मीडिया आणि प्रभावशाली व्यक्तींना (Influencers) प्रभावीपणे वापरले. 

    मित्रांनो, यशस्वी व्यवसायासाठी योग्य मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी निवडणे गरजेचे असते. काही ब्रँड्स मार्केट पेनिट्रेशनवर भर देतात, काहींना डिफरेंशिएशन फायदेशीर ठरते, तर काही सोशल मीडिया किंवा इनबाउंड मार्केटिंगला प्राधान्य देतात. योग्य मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी निवडून व्यवसाय वाढीस चालना दिली जाऊ शकते. तुम्ही सुद्धा अशा वेगवेगळ्या मार्केटिंग स्ट्रॅटेजी वापरून आपल्या व्यवसायाला एका वेगळ्या उंचीवर नेऊ शकता.

  • Sunita Williams | गगनचुंबी स्वप्नांची यशस्वी भरारी : जाणून घ्या अंतराळ साम्राज्ञी सुनीता विल्यम्स यांचा प्रेरणादायी जीवनप्रवास

    Sunita Williams | गगनचुंबी स्वप्नांची यशस्वी भरारी : जाणून घ्या अंतराळ साम्राज्ञी सुनीता विल्यम्स यांचा प्रेरणादायी जीवनप्रवास

    १९ मार्च २०२५ हा दिवस संपूर्ण जगासाठी ऐतिहासिक ठरला. नासाचे अनुभवी अंतराळवीर बुच विल्मोर (Butch Wilmore) आणि भारतीय वंशाच्या सुनीता विल्यम्स (Sunita Williams) जवळपास नऊ महिने अंतराळात अडकल्यानंतर सुखरूपपणे पृथ्वीवर परतले. अमेरिकेतील फ्लोरिडा समुद्र किनाऱ्यावर स्पेसएक्सच्या कॅप्सूलच्या यशस्वी लँडिंगनंतर, या दोघांचं जगभरातून जल्लोषात स्वागत झालं. विशेष म्हणजे, ही मोहीम केवळ आठ दिवसांसाठी नियोजित होती, पण तांत्रिक अडचणींमुळे ती ९ महिन्यांची दीर्घ अंतराळयात्रा ठरली.

    या मोहिमेत सुनीता विल्यम्स यांचं योगदान अतिशय महत्त्वाचं ठरलं. त्यांनी अंतराळात आपल्या कर्तृत्वाने केवळ नवे विक्रम प्रस्थापित केले नाहीत, तर तरुणांसाठी एक प्रेरणादायी उदाहरण निर्माण केलं. एका सामान्य कुटुंबातून येऊन अंतराळवीर बनण्यापर्यंतचा त्यांचा प्रवास खरोखर कौतुकास्पद आहे. या लेखात आपण  त्यांच्या यशस्वी कारकिर्दीवर एक नजर टाकूया.

    बालपण आणि शिक्षण

    सुनीता विल्यम्स यांचा जन्म १९ सप्टेंबर १९६५ रोजी अमेरिकेतील ओहायोमधील युक्लिड येथे झाला. त्यांचे वडील डॉ. दीपक पंड्या हे मूळचे गुजरातमधील झुलासन गावचे होते आणि अमेरिकेत न्यूरोअ‍ॅनाटॉमिस्ट म्हणून कार्यरत होते. त्यांच्या आई उर्सुलाइन बोनी पंड्या या स्लोव्हेनियन वंशाच्या अमेरिकन होत्या. सुनीता आपल्या तिघा भावंडांमध्ये सर्वात धाकटी होती आणि त्यामुळे त्यांना लहानपणापासूनच  घरातून खूप प्रेम आणि प्रोत्साहन मिळालं .

    लहानपणापासूनच सुनीता यांना विज्ञान आणि प्राण्यांची विशेष आवड होती. त्यामुळे त्या व्हेटरनरी डॉक्टर (प्राणीचिकित्सक) बनण्याचं स्वप्न पाहत होत्या. मात्र, त्यांच्या भावाने त्यांना संयुक्त राज्य नौदल अकादमीत (United States Naval Academy) प्रवेश घेण्याची प्रेरणा दिली आणि यामुळे त्यांच्या आयुष्याची दिशा पूर्णपणे बदलली.

    सुनीता यांनी १९८७ मध्ये भौतिकशास्त्रात विज्ञान पदवी (B.Sc.) पूर्ण केली. त्यानंतर, १९९५ मध्ये फ्लोरिडा इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीमधून अभियांत्रिकी व्यवस्थापन (Engineering Management) या विषयात पदव्युत्तर शिक्षण (M.Sc.) मिळवलं. शिक्षण घेत असताना त्यांची अंतराळ आणि ॲस्ट्रोनॉट या विषयात  आवड वाढू लागली. याच शिक्षणामुळे त्यांना अंतराळवीर बनण्याचा मार्ग मिळाला आणि पुढे त्यांची अंतराळ क्षेत्रात वाटचाल सुरू झाली.

    सैन्य सेवा आणि नासामधील प्रवेश

    सुनीता विल्यम्स यांनी १९८७ मध्ये अमेरिकन नौदलात आपल्या कारकिर्दीला सुरुवात केली. प्रारंभी, त्यांनी बेसिक डायव्हिंग ऑफिसर म्हणून काम केलं, त्यानंतर त्या नौदल विमानचालक (Naval Aviator) म्हणून प्रशिक्षित झाल्या. नौदलातील सेवेदरम्यान त्यांनी अनेक महत्त्वाच्या मोहिमांमध्ये सहभाग घेतला. विशेषतः, १९९२ मध्ये आलेल्या अँड्रयू चक्रीवादळाच्या वेळी त्यांनी फ्लोरिडामध्ये बचाव कार्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली.

    त्यांच्या उल्लेखनीय कामगिरीमुळे १९९८ मध्ये नासाने त्यांची अंतराळवीर म्हणून निवड केली. त्यानंतर, जॉन्सन स्पेस सेंटरमध्ये (Johnson Space Center) त्यांनी कठोर प्रशिक्षण पूर्ण केलं आणि नासाच्या विविध अवकाश मोहिमांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावली. 

    अंतराळातील ऐतिहासिक कामगिरी

    सुनीता विल्यम्स (Sunita Williams) यांनी ९ डिसेंबर २००६ रोजी आपल्या पहिल्या अंतराळ प्रवासाला सुरुवात केली. त्या स्पेस शटल डिस्कव्हरी (Space Shuttle Discovery) च्या माध्यमातून अंतराळात पोहोचल्या आणि एकूण १९५ दिवस आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर (ISS) राहिल्या. या मोहिमेत त्यांनी विविध वैज्ञानिक प्रयोग केले आणि अंतराळ स्थानकाच्या देखभालीत महत्त्वाची भूमिका बजावली.

    Sunita Williams

    यानंतर, २०१२ मध्ये सुनीता यांनी पुन्हा एकदा अंतराळ यात्रा केली. Expedition 32 मध्ये फ्लाइट इंजिनिअर आणि Expedition 33 मध्ये कमांडर म्हणून जबाबदारी सांभाळली. या वेळीही त्यांनी ISS वर प्रयोगशाळांमध्ये संशोधन केलं आणि अवकाश स्थानकाच्या कार्यक्षमतेसाठी महत्त्वाची कामं पार पाडली.

    सुनीता यांनी एकूण ९ वेळा स्पेसवॉक  केला, ज्यामध्ये ६२ तास ९ मिनिटे त्या अंतराळात चालल्या. ही कामगिरी महिलांसाठी एक मोठा विक्रम मानला जातो. तसेच, १६ एप्रिल २००७ रोजी ISS वरून “बॉस्टन मॅरेथॉन” पूर्ण करून अंतराळातून मॅरेथॉन धावणाऱ्या पहिल्या व्यक्ती ठरण्याचा अनोखा इतिहासही त्यांनी रचला.

    अंतराळातील नवे प्रयोग आणि अनुभव

    सुनीता विल्यम्स (Sunita Williams) यांनी मायक्रोग्रॅव्हिटी, जैवशास्त्र, वैद्यकीय प्रयोग, तेजस किरणांचे परिणाम आणि मानव शरीरावर अंतराळ प्रवासाच्या प्रभावांवर महत्त्वपूर्ण संशोधन केलं आहे. त्यांनी आपल्या टीमसोबत १५० हून अधिक वैज्ञानिक प्रयोग यशस्वीपणे पूर्ण केले आणि तब्बल ९०० तास संशोधनासाठी दिले. त्यांच्या या अभ्यासामुळे भविष्यातील अंतराळ मोहिमा अधिक सुरक्षित आणि प्रभावी होण्यास मदत होईल. तसेच, अंतराळात मानवी वास्तव्य शक्य करण्याच्या दृष्टीने हे संशोधन महत्वाचं ठरलं आहे.

    आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (ISS) हे फुटबॉल मैदानाइतकं मोठं आहे, आणि त्याची देखभाल करणं हे एक मोठं आव्हान असतं. सुनीता यांनी प्राचीन उपकरणांचे आधुनिकीकरण करून, नवीन प्रणाली कार्यान्वित केल्या, ज्यामुळे ISS अधिक कार्यक्षम बनलं. त्यांच्या तांत्रिक कौशल्यामुळे अंतराळ स्थानकाच्या दैनंदिन कार्यप्रणालींमध्ये सुधारणा झाली.

    भारतीय नातं आणि खासगी आयुष्य

    सुनीता विल्यम्स (Sunita Williams) यांचं भारताशी विशेष जिव्हाळ्याचं नातं आहे. त्यांचे वडील गुजरातमधील झुलासन गावचे असल्यामुळे त्या वेळोवेळी भारताला भेट देतात. २००७ आणि २०१३ मध्ये त्यांनी भारतात येऊन विविध कार्यक्रमांना हजेरी लावली. त्यांच्या कर्तृत्वासाठी भारत सरकारने २००८ मध्ये पद्मभूषण पुरस्काराने त्यांचा सन्मान केला. अनेक मुलाखतींमध्ये त्या  भारतीय संस्कृती, कुटुंबातील मूल्ये आणि भारताने दिलेल्या प्रेरणेचा आपल्या यशात मोठा वाटा असल्याचे सांगत असतात.

    त्यांचे पती मायकल जे. विल्यम्स हे Federal Marshal म्हणून कार्यरत आहेत, तसेच त्यांना हेलिकॉप्टर उडवण्याचा अनुभव आहे. आपल्या व्यस्त कारकिर्दींमुळे सुनीता आणि मायकल यांनी बराच काळ एकमेकांपासून दूर घालवला, तरीही त्यांचे परस्परांवरील प्रेम आणि आदर कायम आहे. त्यांच्या नात्याला समजूतदारपणा आणि परस्पर समर्थनाचा मजबूत आधार आहे, ज्यामुळे त्यांनी आपल्या वैयक्तिक आणि व्यावसायिक आयुष्यात यशस्वी समतोल राखला आहे.

    २०२५ ची यशस्वी मोहीम आणि जागतिक गौरव

    बोईंग स्टारलायनर यान मोहिमेसाठी उत्कृष्ट असले तरीही, २०२४ मध्ये तांत्रिक अडचणींमुळे यानाच्या परतीच्या प्रवासात विलंब झाला. यामुळे अंतराळवीरांना आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर (ISS) अतिरिक्त नऊ महिने थांबावे लागले. या अनपेक्षित परिस्थितीतही सुनीता विल्यम्स यांनी मोठ्या संयमाने आणि कौशल्याने परिस्थिती हाताळली, ज्यामुळे त्यांची ही मोहीम संपूर्ण जगासाठी प्रेरणादायी ठरली.

    Astronauts Sunita Williams Butch Wilmore return to Earth after nine months

    सुनीता विल्यम्स (Sunita Williams) या केवळ एक अंतराळवीर नाहीत, तर जिद्द, चिकाटी, शिस्त आणि विज्ञानावर दृढ विश्वास ठेवणाऱ्या एका प्रेरणादायी व्यक्तीमत्त्वाचे प्रतीक आहेत. भारतीय मुळांपासून अमेरिकेच्या आकाशात झेपावणारी ही लेक आजच्या पिढीला आणि भविष्यातील प्रत्येक स्वप्न पाहणाऱ्या प्रत्येकासाठी प्रेरणास्थान आहे.

    आणखी वाचा

  • Kisan Card: काय आहे किसान क्रेडिट कार्ड योजना? कसा कराल अर्ज? जाणून घ्या संपूर्ण माहिती

    Kisan Card: काय आहे किसान क्रेडिट कार्ड योजना? कसा कराल अर्ज? जाणून घ्या संपूर्ण माहिती

    सरकारने शेतकऱ्यांच्या आर्थिक गरजा पूर्ण करण्यासाठी विविध योजना सुरू केल्या आहेत. त्यापैकीच एक महत्त्वाची योजना म्हणजे किसान क्रेडिट कार्ड (KCC), जी शेतकऱ्यांना शेतीसाठी आवश्यक भांडवल उपलब्ध करून देते. या योजनेद्वारे शेतकरी कमी व्याजदरात कर्ज घेऊ शकतात आणि त्याचा उपयोग बियाणे, खते, कीडनाशके, शेती उपकरणे आणि इतर कृषी संबंधी गरजांसाठी करू शकतात. अलीकडेच अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी २०२५-२६ च्या अर्थसंकल्पात किसान क्रेडिट कार्डची मर्यादा ३ लाखांवरून ५ लाखांपर्यंत वाढवली, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना अतिरिक्त २ लाख रुपयांचा लाभ मिळणार आहे.

    या योजनेचे विविध फायदे असून, अल्प व्याजदर, परतफेडीवर सवलत आणि त्वरित निधी उपलब्ध होणे हे योजनेचे मुख्य आकर्षण आहेत. मात्र, अनेकांना या योजनेसाठी अर्ज कसा करायचा, पात्रता निकष कोणते आहेत याची पुरेशी माहिती नसते. या लेखात किसान क्रेडिट कार्ड योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया, पात्रता निकष आणि योजनेचे संपूर्ण फायदे समजून घेऊया.

    काय आहे किसान क्रेडिट कार्ड योजना ?

    शेतीसाठी आवश्यक भांडवल मिळावे आणि पेरणीपूर्व अडचणींवर मात करता यावी, यासाठी भारत सरकारने १९९८ मध्ये किसान क्रेडिट कार्ड (KCC) योजना सुरू केली. या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना बँकांकडून कमी व्याजदरात कर्ज मिळते, जे खते, बियाणे, कीटकनाशके तसेच शेतीच्या इतर गरजांसाठी वापरता येते. गरज पडल्यास शेतकरी या कार्डद्वारे रोख रक्कमही काढू शकतात, ज्यामुळे शेतीचा खर्च सहज भागवता येतो.

    ही योजना वेळोवेळी सुधारली गेली आहे. २००४ मध्ये यामध्ये गुंतवणूक कर्ज, दुग्धव्यवसाय, मत्स्यपालन आणि पशुपालन यांसारख्या उपक्रमांचा समावेश करण्यात आला.२००६-०७ मध्ये व्याज अनुदान योजना (ISS) सुरू करण्यात आली, ज्यामुळे अल्पकालीन कृषी कर्ज शेतकऱ्यांना केवळ ७% व्याजदराने मिळू लागले आणि आर्थिक ओझे कमी झाले. २०१२ मध्ये डिजिटल युगाची कास धरत इलेक्ट्रॉनिक किसान क्रेडिट कार्ड (e-KCC) सुरू करण्यात आले, ज्यामुळे व्यवहार अधिक सोपे, वेगवान आणि पारदर्शक झाले. तसेच आता योजेनची मर्यादा वाढवली गेली, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना अतिरिक्त २ लाख रुपयांचा लाभ मिळणार आहे. 

    अर्ज करण्याची प्रक्रिया आणि फायदे 

    किसान क्रेडिट कार्ड योजना सरकारी आणि खासगी बँकांमार्फत राबवली जाते. राष्ट्रीयीकृत बँका, खाजगी बँका, प्रादेशिक ग्रामीण बँका (RRBs), सहकारी बँका आणि प्राथमिक कृषी पतसंस्था (PACS) यांच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना हे कार्ड मिळू शकते. अर्ज करण्यासाठी शेतकऱ्यांनी आपल्या जवळच्या अधिकृत बँकेत जाऊन आवश्यक कागदपत्रांसह अर्ज भरावा लागतो. अर्ज मंजूर झाल्यानंतर किसान क्रेडिट कार्ड दिले जाते, ज्यामुळे शेतकरी आपल्या गरजेनुसार ठराविक मर्यादेत कर्ज घेऊ शकतात.

    किसान क्रेडिट कार्डमुळे शेतकऱ्यांना सहज आणि कमी व्याजदरात कर्ज मिळते. हे कर्ज खते, बियाणे, कीटकनाशके आणि शेतीसाठी आवश्यक साहित्य खरेदी करण्यासाठी वापरता येते. गरज भासल्यास शेतकरी या कार्डद्वारे रोख रक्कम काढू शकतात, त्यामुळे तातडीच्या खर्चासाठी मदत होते. व्याज अनुदान योजनेमुळे कर्जाचा आर्थिक बोजा कमी होतो, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना आर्थिक स्थैर्य मिळते आणि शेतीची उत्पादकता वाढते.

    Navi Blogs Size 10

    निकष आणि आवश्यक कागदपत्रे 

    या योजनेत अर्जदाराचे वय किमान 18 वर्षे असावे लागते , मात्र कमाल वयाची कोणतीही मर्यादा नाही. या योजनेत 5 लाख रुपयांपर्यंत कर्ज मिळू शकते, आणि हे कर्ज पाच वर्षांच्या आत परतफेड करता येते. किसान क्रेडिट कार्डाची वैधता देखील पाच वर्षे असते.

    किसान क्रेडिट कार्ड मिळवण्यासाठी शेतकऱ्यांकडे काही आवश्यक कागदपत्रे असावी लागतात. ओळखीचा पुरावा म्हणून आधार कार्ड, पॅन कार्ड, मतदार ओळखपत्र, ड्रायव्हिंग लायसन्स, रेशन कार्ड, वीज बिल किंवा पाणी बिल यापैकी कोणतेही एक कागदपत्र लागते. तसेच, शेतकऱ्याने जमिनीचा मालकी हक्क किंवा भाडेकराराचे दस्तऐवज सादर करणे आवश्यक आहे. जर जमीन स्वतःच्या नावावर असेल, तर खतौनी, जमाबंदी किंवा पट्टा यासारखे कागदपत्र चालतात. जर शेतकरी भाडेकरू असेल, तर वैध भाडेकराराची कागदपत्रे द्यावी लागतात.

    मित्रांनो, किसान क्रेडिट कार्ड योजना ही शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत उपयुक्त आर्थिक मदत योजना आहे. या जर तुम्ही सुद्धा शेतकरी असाल आणि या योजनेचा लाभ घ्यायचा असेल, तर आपल्या जवळच्या बँकेत जाऊन आवश्यक कागदपत्रांसह अर्ज करा आणि कमी व्याजदरात कर्ज मिळवण्याची ही संधी गमावू नका. 

    आणखी वाचा:

  • उद्योगविश्वात नवे मापदंड प्रस्थापित करणाऱ्या यशस्वी भारतीय महिला उद्योजिका.

    उद्योगविश्वात नवे मापदंड प्रस्थापित करणाऱ्या यशस्वी भारतीय महिला उद्योजिका.

    आज प्रत्येक क्षेत्रात महिलांनी आपल्या कर्तृत्वाचा ठसा उमटवला आहे आणि उद्योगविश्वही त्याला अपवाद नाही. पूर्वी व्यवसाय किंवा उद्योजकता हे फक्त पुरुषप्रधान क्षेत्र म्हणून पाहिलं जात होतं, मात्र ही संकल्पना आता बदलली आहे. महिलांनी आपल्या मेहनत, कौशल्य आणि आत्मविश्वासाच्या जोरावर उद्योगजगतात भक्कम पाय रोवले आहेत. त्यांच्या वाढत्या सहभागामुळे देशात नवनव्या संधी निर्माण होत असून, त्यांचं नेतृत्व रोजगार आणि अर्थव्यवस्था वाढवण्यात मोलाचा वाटा उचलत आहे. तसेच, नव्या पिढीतील उद्योजिकांसाठी त्या प्रेरणादायी ठरत आहेत.

    सध्या भारतात सुमारे १४% व्यवसाय महिलांच्या मालकीचे किंवा त्यांच्या नेतृत्वाखाली चालवले जात आहेत, आणि हा आकडा झपाट्याने वाढत आहे. कल्पकता, दूरदृष्टी आणि चिकाटीच्या जोरावर अनेक महिला उद्योजिकांनी यशाच्या नव्या वाटा शोधल्या आहेत. केवळ स्वतःपुरते मर्यादित न राहता, त्या इतरांसाठीही रोजगार आणि संधी निर्माण करत आहेत. त्यामुळे महिलांच्या नेतृत्वाखालील व्यवसाय देशाच्या आर्थिक वाढीत महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहेत.

    नुकताच जागतिक महिला दिन झाला. त्या निमित्ताने, आज आम्ही तुम्हाला अशाच यशस्वी भारतीय महिला उद्योजिकांबद्दल सांगणार आहोत, ज्यांनी आपल्या धैर्य, मेहनत आणि आत्मविश्वासाच्या जोरावर उद्योगविश्वात नवे मापदंड प्रस्थापित केले आहेत.

    सबीना चोप्रा – यात्रा.कॉमच्या सह-संस्थापक

    5

    सबीना चोपड़ा या ‘यात्रा.कॉम’ च्या सह-संस्थापक असून, त्यांनी दिल्ली विद्यापीठातून शिक्षण घेतलं आहे. २००६ मध्ये त्यांनी यात्रा.कॉमची स्थापना केली. ट्रॅव्हल आणि बीपीओ क्षेत्रात २५ वर्षांहून अधिक अनुभव असलेल्या सबीना यांनी आरसीआय इंडिया मध्येही महत्त्वाची भूमिका बजावली. यात्रा.कॉममध्ये कार्यकारी उपाध्यक्ष आणि मुख्य ऑपरेटिंग अधिकारी (COO) म्हणून काम करताना त्यांनी कंपनीच्या वाढीत विशेष भूमिका बजावली.

    व्यवसायासोबतच त्या समाजसेवेतही सक्रिय आहेत आणि मुलींच्या शिक्षण व सशक्तीकरणासाठी एनजीओच्या माध्यमातून मदत करतात. त्यांचं ट्रॅव्हल इंडस्ट्रीतील मजबूत नेटवर्क आणि व्यावसायिक कौशल्यामुळे यात्रा.कॉमला मोठं यश मिळालं. भारतीय पर्यटन क्षेत्राला नवीन दिशा देणाऱ्या प्रेरणादायी उद्योजिका म्हणून त्यांची ओळख आहे.

    विनीता सिंग – ‘शुगर कॉस्मेटिक्स’ च्या सह-संस्थापक 

    6

    विनीता सिंग या ‘शुगर कॉस्मेटिक्स’ च्या सह-संस्थापक आणि सीईओ आहेत. त्यांनी IIT मद्रास आणि IIM अहमदाबादमधून शिक्षण पूर्ण केलं आहे. २०१५ मध्ये त्यांनी पती कौशिक मुखर्जी यांच्यासोबत ‘शुगर कॉस्मेटिक्स’ची स्थापना केली. हा ब्रँड विशेषतः तरुण महिलांमध्ये लोकप्रिय असून, भारताच्या सौंदर्यप्रसाधन क्षेत्रात त्याने नवी क्रांती घडवली आहे.

    विनीता सिंग या भारताच्या आघाडीच्या महिला उद्योजकांपैकी एक मानल्या जातात. त्यांचा ब्रँड ‘शुगर कॉस्मेटिक्स’ दर्जेदार आणि ट्रेंडी उत्पादनांसाठी प्रसिद्ध आहे. त्या ‘शार्क टँक इंडिया’ या बिझनेस रियालिटी शोमध्येही शार्क म्हणून सहभागी झाल्या असून, नवउद्योजकांना मार्गदर्शन करत आहेत. त्यांच्या कष्ट, मेहनत आणि दूरदृष्टीमुळे त्या आजच्या तरुणींना प्रेरणा देणाऱ्या उद्योजिका ठरल्या आहेत.

    फाल्गुनी नायर – ‘नायका’च्या संस्थापिका 

    7

    फाल्गुनी नायर या ‘नायका’ (Nykaa) या ब्युटी अँड लाईफस्टाईल उत्पादने विकणाऱ्या मोठ्या ऑनलाइन कंपनीच्या संस्थापक आणि सीईओ आहेत. त्यांनी IIM अहमदाबादमधून शिक्षण घेतलं आणि नंतर कोटक महिंद्रा कॅपिटलमध्ये १८ वर्षे मोठ्या पदावर काम केलं. २०१२ मध्ये त्यांनी आपला व्यवसाय सुरू करण्यासाठी नोकरी सोडली आणि ‘नायका’ ची स्थापना केली. आज नायका हा भारताचा सर्वात प्रसिद्ध सौंदर्यप्रसाधन ब्रँड आहे.

    फाल्गुनी नायर या स्वतःच्या मेहनतीवर अब्जाधीश झालेल्या भारतातील मोजक्या महिलांपैकी एक आहेत. त्यांना २६ वर्षांचा व्यवसायाचा अनुभव आहे. नायका आज केवळ ऑनलाइनच नाही, तर भारतभर अनेक दुकानांतूनही उपलब्ध आहे. त्यांनी महिलांसाठी उच्च दर्जाची सौंदर्य उत्पादने सहज उपलब्ध करून दिली, त्यामुळे नायका हा लोकांचा आवडता ब्रँड बनला आहे.   

    राधिका घई अग्रवाल – शॉपक्लूझच्या सह-संस्थापक

    8

    राधिका घई अग्रवाल या ‘शॉपक्लूझ’ (ShopClues) या लोकप्रिय ई-कॉमर्स कंपनीच्या सह-संस्थापक आहेत. २०११ मध्ये सिलिकॉन व्हॅलीत त्यांनी ही कंपनी सुरू केली आणि काही वर्षांतच शॉपक्लूझ युनिकॉर्न क्लबमध्ये पोहोचले. 

    त्यांनी वॉशिंग्टन विद्यापीठातून व्यवस्थापन शिक्षण घेतलं, तसेच स्टॅनफोर्ड विद्यापीठात वेब २.० आणि क्रिएटिव्ह रायटिंगचा अभ्यास केला. त्यांच्या दूरदृष्टी आणि कष्टामुळे शॉपक्लूझ भारतातील मोठ्या ऑनलाइन बाजारपेठांपैकी एक बनले. राधिका भारताच्या पहिल्या महिला उद्योजिकांपैकी एक आहेत, ज्यांची कंपनी युनिकॉर्न बनली आहे.

    नमिता थापर – एमक्योर फार्मास्युटिकल्स

    9

    नमिता थापर या एमक्योर फार्मास्युटिकल्स (Emcure Pharmaceuticals) या प्रसिद्ध औषध कंपनीच्या कार्यकारी संचालक आहेत. त्या ‘शार्क टँक इंडिया’ या व्यवसायविषयक कार्यक्रमात ‘शार्क’ म्हणून ओळखल्या जातात. त्यांनी फुकुआ स्कूल ऑफ बिझनेसमधून एमबीए केलं असून, त्या चार्टर्ड अकाउंटंट देखील आहेत. २००७ मध्ये सीएफओ म्हणून एमक्योरमध्ये प्रवेश केल्यानंतर, त्यांनी कंपनीच्या भारतीय व्यवसाय विभागाची जबाबदारी यशस्वीपणे पार पाडली.

    त्या इनक्रेडिबल व्हेंचर्स लिमिटेड आणि थापर उद्योजक अकादमीच्या संस्थापक आहेत आणि त्यांनी १०० हून अधिक स्टार्टअप्समध्ये गुंतवणूक केली आहे. त्यांना द इकॉनॉमिक टाइम्स ‘40 अंडर 40’, वर्ल्ड वुमन लीडरशिप काँग्रेस सुपर अचिव्हर अवॉर्ड यांसारखे अनेक प्रतिष्ठित पुरस्कार मिळाले आहेत. 

    श्रद्धा शर्मा – युवरस्टोरीच्या संस्थापक 

    श्रद्धा शर्मा या ‘युअरस्टोरी’ मीडियाच्या संस्थापक आणि सीईओ आहेत. २००८ मध्ये सुरू केलेलं हे व्यासपीठ नव्या स्टार्टअप्स आणि उद्योजकांसाठी एक महत्त्वाचं माध्यम आहे. या माध्यमातून ७०,००० हून अधिक उद्योजकांच्या यशोगाथा लोकांपर्यंत पोहोचवल्या आहेत. गेल्या १६ वर्षांपासून स्टार्टअप्स आणि उद्योजकांना मार्गदर्शन करून त्यांना पुढे जाण्यासाठी मदत केली आहे.

    २०२३ मध्ये भारताने G20 अध्यक्षपद स्वीकारल्यावर, ५२० उपक्रमांच्या सह-अध्यक्ष म्हणून त्यांनी नेतृत्व केलं. त्यांच्या उत्कृष्ट कामगिरीमुळे फॉर्च्यून मासिकाच्या ‘40 अंडर 40’ प्रभावी व्यक्तींच्या यादीत तीन वेळा त्यांचं नाव झळकलं. तसेच, त्यांना  २०१८ मध्ये फोर्ब्स पॉवर ट्रेलब्लेझर्स पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आलं. भारतीय स्टार्टअप्सच्या वाढीसाठी त्यांचं योगदान खूप महत्त्वाचं ठरलं आहे.

    उपासना टाकू – मोबिक्विकच्या सह-संस्थापक

    उपासना टाकू या ‘मोबिक्विक’ या डिजिटल पेमेंट कंपनीच्या सह-संस्थापक आहेत. २००९ मध्ये त्यांनी मोबिक्विकची स्थापना केली. भारतात डिजिटल पेमेंट क्रांतीत त्यांचं मोठं योगदान आहे. मोबिक्विकने ई-वॉलेटच्या माध्यमातून ऑनलाइन व्यवहार सोपे आणि सुलभ केले आहेत. त्यांच्या दूरदृष्टीमुळे मोबिक्विक भारतातील प्रमुख फिनटेक युनिकॉर्न कंपन्यांपैकी एक बनली आहे. डिसेंबर २०२४ मध्ये, कंपनीने IPO आणत सार्वजनिक लिस्टिंग केली, ज्यामुळे ती आणखी मजबूत झाली. 

    वंदना लुथरा – VLCC हेल्थकेअरच्या संस्थापिका

    वंदना लुथरा या सौंदर्य आणि आरोग्य क्षेत्रातील प्रसिद्ध उद्योजिका आहेत. १९८९ मध्ये त्यांनी ‘VLCC हेल्थकेअर’ची स्थापना केली, जी आज आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळखली जाते आणि त्यांची ही कंपनी  १३ हून अधिक देशांमध्ये कार्यरत आहे. VLCC केवळ सौंदर्य उत्पादनांसाठीच नव्हे, तर आरोग्य सेवांसाठीही प्रसिद्ध आहे.

    वंदना लुथरा या  प्रधानमंत्री कौशल्य विकास योजनेअंतर्गत प्रशिक्षण देणाऱ्या संस्थेशी जोडलेल्या आहेत. त्या सौंदर्य आणि निरोगीपणा सेक्टर स्किल कौन्सिलच्या (B&WSSC) अध्यक्ष आहेत. २०१४ मध्ये भारत सरकारच्या पाठिंब्याने त्यांची पहिली अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती झाली. त्यांनी सौंदर्य आणि आरोग्य उद्योगात कौशल्य प्रशिक्षणाला चालना दिली असून, त्यांचं योगदान या क्षेत्रात खूप महत्त्वाचं आणि अतुलनीय आहे.

    मित्रांनो, वरील सर्व महिला उद्योजिकांनी आपल्या मेहनतीने आणि जिद्दीने उद्योग क्षेत्रात आपलं स्थान निर्माण केलं आहे. संधी शोधून त्यांचा योग्य उपयोग करत त्यांनी अनेकांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या. त्यांचा आत्मविश्वास आणि दूरदृष्टी आजच्या तरुण पिढीला प्रेरणा देत आहे.

  • अर्थसंकल्प २०२५-२६: महाराष्ट्राच्या प्रगतीला दिशा देणारे १० महत्त्वाचे निर्णय

    अर्थसंकल्प २०२५-२६: महाराष्ट्राच्या प्रगतीला दिशा देणारे १० महत्त्वाचे निर्णय

    महाराष्ट्र राज्याचे उपमुख्यमंत्री आणि अर्थमंत्री अजित पवार यांनी नुकताच २०२५-२६ या आर्थिक वर्षाचा अर्थसंकल्प सादर केला. हे त्यांचे ११ वे अर्थसंकल्पीय सादरीकरण असून, ते माजी अर्थमंत्री शेषराव वानखेडे यांच्या विक्रमाच्या जवळ पोहोचले आहेत. शेषराव वानखेडे यांनी आपल्या कार्यकाळात 13 वेळा अर्थसंकल्प सादर केला होता.

    या अर्थसंकल्पात अर्थमंत्री अजित पवार यांनी राज्याच्या विकासाला गती देण्यासाठी अनेक महत्त्वाच्या घोषणा केल्या आहेत. शहरी आणि ग्रामीण भागाचा समतोल विकास साधण्यासोबतच अर्थव्यवस्थेचा पाया मजबूत करण्यावर भर देण्यात आला आहे. विविध क्षेत्रांसाठी विशेष तरतुदी करण्यात आल्या असून, राज्याच्या प्रगतीला चालना देणारे महत्त्वाचे निर्णय घेतले आहेत.

    या अर्थसंकल्पातील 10 महत्त्वाचे निर्णय कोणते आहेत, यावर या लेखात सविस्तर नजर टाकूया.

    १. राजकोषीय तूट आणि राज्याची आर्थिक स्थिती

    अर्थमंत्री अजित पवार यांनी राज्याची राजकोषीय तूट कमी करण्यावर विशेष भर दिला आहे. २०२५-२६ या आर्थिक वर्षासाठी राज्याची तूट 1 लाख 36 हजार 235 कोटी रुपये असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. ही तूट नियंत्रित ठेवण्यासाठी आणि राज्याची आर्थिक स्थिती मजबूत करण्यासाठी सरकारने विविध उपाययोजना सुचवल्या आहेत.

    राज्याचा आर्थिक वाढीचा दर अंदाजे ९.७% राहू शकतो. त्यामुळे सरकारने खर्च नियंत्रणासोबतच विकास प्रकल्पांसाठी योग्य निधी वाटप करण्यावर भर दिला आहे. आर्थिक शिस्त पाळत राज्याच्या प्रगतीला गती देण्याचं सरकारचं उद्दिष्ट आहे.

    २. औद्योगिक विकास आणि गुंतवणूक

    महाराष्ट्र सरकारने राज्यातील उद्योगांना गती देण्यासाठी महत्त्वाच्या योजनांची घोषणा केली आहे. दावोस येथे झालेल्या वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरममध्ये ६३ कंपन्यांसोबत सामंजस्य करार केल्याची माहिती अजित पवार यांनी दिली. या करारांमुळे राज्यात मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक होणार असून, उद्योग क्षेत्राचा अधिक विस्तार होईल.

    भारताच्या एकूण निर्यातीत महाराष्ट्राचा १५.४% वाटा असून, राज्याच्या निर्यात क्षेत्रात मोठी वाढ झाली आहे. नव्या धोरणांमुळे निर्यात आणखी वाढण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे महाराष्ट्र देशाच्या आर्थिक विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावेल. तसेच, या करारांमुळे विविध उद्योगांत मोठ्या प्रमाणात रोजगार निर्माण होणार असून, राज्याची अर्थव्यवस्था अधिक मजबूत होईल असा विश्वास पवार यांनी व्यक्त केला आहे.

    ३. महिला सक्षमीकरण

    महिला सक्षमीकरण हे सरकारच्या महत्त्वाच्या उद्दिष्टांपैकी एक आहे. मुख्यमंत्री लाडकी बहिण योजना अंतर्गत ३३,२३२ कोटी रुपये खर्च करण्यात आल्याची माहिती अर्थमंत्र्यांनी दिली. या योजनेमुळे महिलांना आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी करण्यासाठी विविध उपक्रम राबवले जातील, ज्यामुळे त्यांचे आर्थिक स्थैर्य वाढेल.

    यासोबतच, महिलांच्या सुरक्षा, आरोग्य आणि रोजगाराच्या संधी वाढवण्यासाठी सरकार विशेष धोरणे राबवणार आहे. यामुळे महिलांच्या जीवनमानात सुधारणा होईल आणि त्यांना उद्योग, व्यवसाय आणि इतर क्षेत्रांमध्ये अधिक संधी मिळतील, ज्यामुळे समाजात त्यांची भूमिका अधिक बळकट होईल.

    ४. कृषी क्षेत्रातील नवकल्पना आणि सुधारणा

    महाराष्ट्र सरकारने कृषी क्षेत्रात नवे तंत्रज्ञान आणण्याचा निर्णय घेतला आहे. यासाठी राज्यभर कृषी तंत्रज्ञान केंद्रे उभारली जाणार असून, त्याद्वारे शेतकऱ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाची माहिती दिली जाईल. यामुळे शेतकऱ्यांना अधिक उत्पादन मिळवणं सोपं होईल आणि त्यांचं उत्पन्न वाढण्यास मदत होईल.

    तसेच, राज्य सरकारने जलयुक्त शिवार अभियान २.० सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या योजनेअंतर्गत ५,८१८ गावांमध्ये जलसंधारण प्रकल्प राबवले जातील, ज्यामुळे शेतीसाठी पाणी उपलब्ध होईल. हे उपक्रम राज्यातील कृषी क्षेत्राच्या प्रगतीसाठी महत्त्वाचे ठरणार आहेत.

    ५. पायाभूत सुविधा आणि लॉजिस्टिक क्षेत्र

    महाराष्ट्र सरकारने लॉजिस्टिक धोरण २०२४ लागू केले असून, त्याअंतर्गत १०,००० एकर क्षेत्रावर लॉजिस्टिक पायाभूत सुविधा विकसित केल्या जातील. यामुळे राज्यातील मालवाहतुकीची कार्यक्षमता वाढेल आणि ५ लाखांहून अधिक रोजगाराच्या संधी निर्माण होतील. तसेच, रस्ते, बंदरे, विमानतळ आणि रेल्वे यांसारख्या पायाभूत सुविधांच्या सुधारणा केल्या जातील, ज्यामुळे वाहतूक आणि व्यापार अधिक सुलभ व वेगवान होईल.

    ६. शहरी विकास आणि स्मार्ट सिटी योजना

    महाराष्ट्रातील शहरांच्या विकासासाठी स्मार्ट सिटी योजनेत मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक केली जात आहे, असे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी सांगितले. या योजनेत पाणीपुरवठा सुधारणा, रस्त्यांचे काँक्रीटीकरण, जलसंधारण आणि अन्य पायाभूत सुविधा विकसित केल्या जातील. यामुळे शहरातील नागरिकांना उत्तम सुविधा मिळतील आणि त्यांचं जीवनमान अधिक चांगलं होईल.

    शहरी भागांचा वेगाने होणारा विस्तार लक्षात घेऊन ३ लाख कोटी रुपये खर्च करण्याची योजना आखण्यात आली आहे. यामुळे नव्या निवासी आणि व्यावसायिक प्रकल्पांना चालना मिळेल, स्थानिक अर्थव्यवस्था मजबूत होईल आणि शहरांचा सर्वांगीण विकास साधता येईल.

    ७. समुद्रकिनारा विकास आणि आपत्ती व्यवस्थापन

    समुद्राच्या पातळीतील वाढता धोका लक्षात घेऊन महाराष्ट्र सरकारने किनारी विकास योजना हाती घेतली आहे. या योजनेअंतर्गत ८,४०० कोटी रुपये खर्च करून किनारी भागांचे संरक्षण आणि आपत्ती व्यवस्थापनाच्या उपाययोजना राबवल्या जातील. यामुळे पूर, चक्रीवादळ आणि इतर नैसर्गिक आपत्तींचा सामना करण्यासाठी किनारी भाग अधिक सुरक्षित होईल आणि स्थानिक नागरिकांचे जीवनमान सुधारेल.

    Navi Blogs Size 9

    ८. ऊर्जा क्षेत्रात सुधारणा

    महाराष्ट्र सरकारने ऊर्जा क्षेत्र मजबूत करण्यासाठी सौर ऊर्जा प्रकल्प वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. यासाठी २१,५३४ कोटी रुपये खर्च केले जाणार असून, पर्यावरणपूरक ऊर्जा निर्मितीला चालना दिली जाईल. तसेच, राज्यातील वीज पुरवठा व्यवस्था अधिक सक्षम करण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात येणार आहे, ज्यामुळे नागरिकांना अखंड आणि विश्वासार्ह वीज सेवा मिळू शकेल.

    ९. सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारशाचे जतन

    महाराष्ट्र सरकारने सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारसा जपण्यासाठी महत्त्वाची योजना सुरू केली आहे. याअंतर्गत छत्रपती संभाजी महाराज आणि बाळासाहेब ठाकरे यांच्या स्मारकांसाठी २२० कोटी रुपयांचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे. या उपक्रमामुळे राज्यातील ऐतिहासिक स्थळांचे संरक्षण होईल आणि महाराष्ट्राची समृद्ध सांस्कृतिक ओळख अधिक भक्कम होईल, असा विश्वास उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी व्यक्त केला आहे.

    १०. शेती सुधारणा आणि सिंचन धोरण

    महाराष्ट्र सरकारने शेतीसाठी सिंचन योजनेचा विस्तार करण्यासाठी ४,५०० कोटी रुपये खर्च करण्याचा निर्णय घेतला आहे. याअंतर्गत शेतकऱ्यांना सोयीस्कर आणि योग्य पाणीपुरवठा तसेच आधुनिक सिंचन साधने उपलब्ध करून दिली जातील. या उपाययोजनांमुळे शेतीचे उत्पादन वाढेल आणि शेतकऱ्यांचे आर्थिक सक्षमीकरण होण्यास मदत होईल .

    सरकारने शहरी आणि ग्रामीण विकास, महिला सक्षमीकरण, कृषी सुधारणा आणि पायाभूत सुविधांच्या विकासावर विशेष भर दिला आहे. या उपाययोजनांमुळे राज्याच्या अर्थव्यवस्थेत सुधारणा होईल आणि नागरिकांचे जीवनमान उंचावेल. तसेच, उद्योग, रोजगार आणि शेती क्षेत्राला गती मिळेल, ज्यामुळे राज्याच्या सर्वांगीण प्रगतीला चालना मिळेल. या योजनांच्या यशस्वी अंमलबजावणीमुळे महाराष्ट्र अधिक समृद्ध आणि विकसित राज्य बनेल, अशी आशा व्यक्त करूया.

  • १३ व्यवसायांत अपयश, डोक्यावर ८७ लाखांचे कर्ज, पण जिद्दीने उभारला कोट्यवधींचा व्यवसाय!

    १३ व्यवसायांत अपयश, डोक्यावर ८७ लाखांचे कर्ज, पण जिद्दीने उभारला कोट्यवधींचा व्यवसाय!

    यश मिळवण्यासाठी कठोर परिश्रम जितके महत्त्वाचे असतात, तितकंच महत्त्वाचं असतं संकटांचा जिद्दीने सामना करणं. कोणत्याही व्यवसायात अपयश हे अपरिहार्य असतं, पण जो अपयशाने खचून जात नाही आणि त्याचा धैर्याने सामना करतो तो एक दिवस नक्कीच यश प्राप्त करतो. व्यवसायाच्या वाटचालीत अनेक अडथळे येतात, अनेकदा सर्व काही नियोजनानुसार होत नाही, पण खचून जाण्याऐवजी उभं राहून संघर्ष करणं हेच यशाचं खरं गमक असतं.

    “डोसा क्रश” या फूड स्टार्टअपचे संस्थापक अंचल कुमार चौरसिया हे या गोष्टीचं उत्तम उदाहरण आहेत. विशेष म्हणजे, त्यांनी व्यवसायात एक-दोन नव्हे, तर तब्बल १३ वेळा अपयश अनुभवलं. त्यांच्या प्रत्येक प्रयत्नाच्या सुरुवातीला अपेक्षित यश मिळाल नाही. पण त्यांचा आत्मविश्वास डगमगला नाही. अपयशाने खचण्याऐवजी त्यांनी त्यातून शिकण्याचा आणि अधिक जोमाने पुढे जाण्याचा निर्णय घेतला.

    आजच्या लेखात आपण अंचल कुमार चौरसिया यांचा हा प्रेरणादायी प्रवास जाणून घेणार आहोत. 

    प्रारंभिक जीवन 

    अंचल कुमार चौरसिया यांचा जन्म ११ मे १९९३ रोजी मध्यप्रदेशमधील जबलपूर येथे झाला. त्यांचं बालपण अत्यंत साध्या आणि संस्कारक्षम वातावरणात गेलं. लहानपणापासूनच ते अभ्यासू आणि कुशाग्र बुद्धीचे होते. त्यांच्या कुटुंबात आई-वडील आणि दोन बहिणी होत्या. घरातील सर्वांनी शिक्षणाला महत्त्व दिलं, त्यामुळे अंचल यांनीही शिक्षणात चांगली प्रगती केली.

    त्यांनी वाणिज्य शाखेतून पदवीपर्यंतचं शिक्षण पूर्ण केलं. मात्र, त्यांना सुरुवातीपासूनच नोकरी करण्याची इच्छा नव्हती. स्वतःचा व्यवसाय सुरू करून यश मिळवायचं, हे त्यांचे ध्येय होतं. मोठ्या उद्योगपतींच्या यशोगाथांनी त्यांना नेहमीच प्रेरित केलं. त्यामुळे पदवी शिक्षण पूर्ण होताच त्यांनी स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याचा निर्णय घेतला. 

    अपयशाची कहाणी

    अंचल कुमार यांचा जन्म एका मध्यमवर्गीय कुटुंबात झाला. त्यांनी २००९ मध्ये आपला पहिला व्यवसाय सुरू केला. मात्र त्यात अपयश आलं. त्यानंतर मोबाईल शॉप्स, पोल्ट्री फार्म यांसारखे अनेक व्यवसाय उभारले. मात्र, प्रत्येक वेळी काही काळाने व्यवसाय अडचणीत येत होत्या आणि त्यांना तो व्यवसाय बंद करावा लागायचा. सतत अपयश पदरी पडत असतानाही त्यांनी धीर सोडला नाही, पण आर्थिक नुकसान वाढत गेलं. अखेर, १३ व्यवसाय अपयशी ठरल्यानंतर त्यांच्यावर ८७ लाख रुपयांचं कर्ज झालं आणि त्यांची संपूर्ण आर्थिक घडी विस्कटली.

    या संघर्षमय काळात त्यांच्या कुटुंबावर आणखी मोठं संकट कोसळलं. ते म्हणजे त्यांच्या बहिणीच्या लग्नाच्या अवघ्या दोन दिवसांनी त्यांच्या वडिलांचं हृदयविकाराच्या झटक्याने निधन झालं. या धक्क्याने अंचल कुमार पूर्णतः खचले, पण त्यांच्या आईने त्यांना आधार दिला. आईच्या विश्वासामुळे त्यांनी पुन्हा प्रयत्न सुरू ठेवले आणि अपयशावर मात करण्याचा निर्धार केला. मात्र, दुर्दैवाने वडिलांच्या निधनानंतर अवघ्या सहा महिन्यांत त्यांच्या आईचंही निधन झालं. एकाच वर्षात दोन्ही पालकांना गमावल्यामुळे त्यांचं मानसिक आणि आर्थिक संतुलन पूर्णतः ढासळलं होतं.

    पुन्हा उभारणी आणि मोठे यश

    आधीच कर्जात बुडालेल्या अंचल यांना आता कोणीही कर्ज देण्यास तयार नव्हतं. त्यांनी इंदोर येथे एक कॅफे सुरू केला. पण तिथेही त्यांना यश मिळालं नाही. याआधी १३ व्यवसाय अपयशी ठरले होते, त्यामुळे त्यांच्याकडे गमावण्यास काहीच उरलं नव्हतं.  त्यांनी पुन्हा एकदा मेहनतीने फंड गोळा करण्यास सुरुवात केली. आर्थिक अडचणी, सामाजिक दबाव आणि स्वतःच्या अपयशांचा सामना करताना त्यांच्यातील जिद्द मात्र कायम राहिली. हळूहळू त्यांच्या प्रयत्नांना यश मिळायला लागलं. 

    शेवटी, २३ जुलै २०१९ रोजी त्यांनी जबलपूर येथे “डोसा क्रश” या ब्रँडचं पहिलं आउटलेट सुरू केलं. अपेक्षेपेक्षा जास्त प्रतिसाद मिळाल्याने त्यांचा हा प्रयत्न अत्यंत यशस्वी ठरला. त्यांच्या स्वादिष्ट आणि आरोग्यदायी पदार्थांनी ग्राहकांना आकर्षित केलं आणि अल्पावधीतच त्यांचा ब्रँड लोकप्रिय होऊ लागला. केवळ तीन महिन्यांत त्यांनी दुसरं आउटलेट सुरू केलं, आणि त्यानंतर परिस्थिती सुधारत गेली. वाढती मागणी लक्षात घेऊन त्यांनी ३ लाख रुपये प्रति फ्रँचायझी दराने नवीन शाखा सुरू करण्याचा निर्णय घेतला. अशा प्रकारे, त्यांनी “डोसा क्रश” या ब्रँडला नव्या जोमाने बाजारात विस्तारायला सुरुवात केली आणि त्याच्या यशस्वी प्रवासाची सुरुवात झाली.

    डोसा क्रश: एक लोकप्रिय फास्ट फूड ब्रँड

    “डोसा क्रश” ही एक फास्ट फूड फ्रँचायझी आहे, जी पारंपरिक दक्षिण भारतीय पदार्थांना आधुनिक ट्विस्ट देऊन ग्राहकांसमोर सादर करते. या ब्रँडची खासियत म्हणजे दर्जेदार आणि स्वादिष्ट पदार्थ परवडणाऱ्या किंमतीत उपलब्ध करून देणं. त्यामुळे ग्राहकांना उत्तम चव आणि उत्कृष्ट गुणवत्ता एकाच ठिकाणी मिळते. आज “डोसा क्रश” केवळ दक्षिण भारतीय पदार्थांपुरता मर्यादित न राहता, चायनीज, कॉन्टिनेंटल आणि फास्ट फूडमध्येही विस्तारली आहे. 

    नवीन उत्पादने आणि आव्हाने

    डोसा क्रश नेहमीच नाविन्यपूर्ण पदार्थ ग्राहकांसमोर आणत आहे. त्यांनी जैन अमेरिकन डोसा, चीज डोसा, पिझ्झा उत्तप्पम आणि स्प्रिंग रोल डोसा यांसारखे नवे आणि आकर्षक पदार्थ सादर केले आहेत, जे ग्राहकांमध्ये प्रचंड लोकप्रिय झाले आहेत.

    Navi Blogs Size 8

    कोविड महामारीच्या काळात “डोसा क्रश” च्या अनेक शाखांना स्थलांतर करावं लागलं. मात्र, आधीच अनेक अपयशांचा सामना केलेल्या अंचल कुमार यांच्यासाठी ही परिस्थिती नवीन नव्हती. त्यांनी पुन्हा नव्याने उभारी घेतली आणि व्यवसाय वाढवला. आज छिंदवाडा, सागर, डिंडोरी यांसारख्या मध्य प्रदेशातील शहरांसह त्यांच्या अनेक  ठिकाणी शाखा सुरू आहेत. त्यांच्या मेहनतीमुळे आणि ग्राहकांच्या प्रतिसादामुळे आज “डोसा क्रश” चा वार्षिक व्यवसाय १.५ ते २ कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचला आहे.

    मित्रांनो, अंचल कुमार चौरसिया यांचा प्रवास सोपा नव्हता. सततच्या अपयशांमुळे आर्थिक अडचणी वाढल्या, मानसिक ताण वाढला, पण त्यांनी परिस्थितीसमोर हार मानण्यापेक्षा आपल्या चुका सुधारण्यावर भर दिला. प्रत्येक अपयशातून शिकत राहिले, नव्या संकल्पना मांडत राहिले आणि अखेर यश संपादित केले. 

    त्यांचा हा प्रवास प्रत्येक तरुण उद्योजकासाठी प्रेरणादायी आहे. त्यांनी सिद्ध करून दाखवलं की अपयश म्हणजे अंत नसतो, तर तो नव्या संधीचा आरंभ असतो. योग्य दिशा, सातत्यपूर्ण प्रयत्न आणि कठोर परिश्रम यांच्या जोरावर कोणताही स्वप्नवत वाटणारा प्रवास यशस्वी होऊ शकतो. 

    आणखी वाचा:

  • महिलांना ५ लाखांपर्यंत बिनव्याजी कर्ज देणारी ‘लखपती दीदी’ योजना काय आहे?

    महिलांना ५ लाखांपर्यंत बिनव्याजी कर्ज देणारी ‘लखपती दीदी’ योजना काय आहे? 

    महिलांनी आज प्रत्येक क्षेत्रात आपली ओळख निर्माण केली आहे. शिक्षण, नोकरी, व्यवसाय अशा सगळ्या क्षेत्रांत त्यांनी उल्लेखनीय यश मिळवलं आहे. मात्र, आजही अनेक महिला आर्थिक मदतीअभावी आपल्या स्वप्नांपर्यंत पोहोचू शकत नाहीत. काहींना स्वतःचा छोटा व्यवसाय सुरू करायचा असतो, तर काहींना कौशल्य विकसित करून स्वावलंबी व्हायचं असतं. पण यासाठी लागणाऱ्या भांडवलाचा अभाव अनेक महिलांसाठी मोठी अडचण ठरतो.

    याच गोष्टीची दखल घेत केंद्र सरकारने ‘लखपती दीदी’ योजना सुरू केली आहे. या योजनेअंतर्गत महिलांना पाच लाख रुपयांपर्यंत आर्थिक मदत दिली जाते. त्यामुळे त्या आपल्या कौशल्यांचा विकास करून अर्थपूर्ण उपजीविकेच्या संधी निर्माण करू शकतात. 

    एकीकडे राज्यात ‘लाडकी बहीण’ योजनेचं कौतुक होत असताना, महिलांना आर्थिक स्वावलंबन देणारी ‘लखपती दीदी’ योजना सुद्धा त्यांच्यासाठी उपयुक्त ठरणार आहे. पण ही योजना नेमकी काय आहे? तिचा लाभ कोण आणि कसा घेऊ शकतो? योजनेचे स्वरूप काय आहे? या सर्व प्रश्नांची उत्तरं आपण या लेखात जाणून घेऊया…

    ही योजना नेमकी आहे तरी काय?

    ‘लखपती दीदी’ योजना म्हणजे महिलांसाठी स्वावलंबनाची नवी संधी आहे. ही योजना विशेषतः महिला बचत गटांशी जोडलेल्या महिलांसाठी आहे. सुरुवातीला त्यांना विविध कौशल्य विकास प्रशिक्षण दिलं जातं, जसं की व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आवश्यक तयारी, व्यवस्थापन आणि बाजारपेठेतील संधी कशा ओळखायच्या. यामुळे महिलांना स्वतःचा उद्योग सुरू करण्याचं मार्गदर्शन मिळतं.

    प्रशिक्षणानंतर, या महिलांना १ लाख ते ५ लाख रुपयांपर्यंतचं बिनव्याजी कर्ज दिलं जातं. याचा उपयोग त्या टेलरिंग, डबे बनवणे, किराणा दुकान, शेतीपूरक उद्योग किंवा इतर व्यवसाय सुरू करण्यासाठी करू शकतात. या कर्जावर कोणतंही व्याज नसल्यामुळे महिलांना कोणत्याही प्रकारचा आर्थिक ताण न येता  स्वतःचा व्यवसाय उभा करता येतो.

    या योजनेचा उद्देश काय आहे?

    ‘लखपती दीदी’ योजनेचा मुख्य उद्देश महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवणं हा आहे. केवळ घराची जबाबदारी न निभावता, महिलांनी स्वतःचा व्यवसाय सुरू करावा, उत्पन्न वाढवावं आणि आत्मनिर्भर बनावं, असा या योजनेचा हेतू आहे. महिलांनी समाजात आत्मविश्वासाने उभं राहावं आणि आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र व्हावं, हा या योजनेमागील सरकारचा मुख्य उद्देश आहे.

    या योजनेद्वारे सरकारने तीन कोटी महिलांना संधी देण्याचा निर्धार केला आहे. व्यवसायाच्या माध्यमातून या महिलांनी दरवर्षी किमान एक लाख किंवा त्याहून अधिक उत्पन्न मिळवून यशस्वी उद्योजिका बनावं,असा प्रयत्न आहे. यामुळे महिलांचे आर्थिक सक्षमीकरण होईल आणि त्या आपल्या कुटुंबाच्या तसेच देशाच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतील.

    या योजनेत सहभागी होण्यासाठी काय करावं लागतं?

    जर तुम्ही महिला बचत गटाची सदस्य असाल आणि स्वतःचा उद्योग सुरू करण्याची इच्छा असेल, तर ‘लखपती दीदी’ योजना तुमच्यासाठी आहे. या योजनेत सहभागी होण्यासाठी सरकारकडून प्रथम कौशल्य विकास प्रशिक्षण दिलं जातं. या प्रशिक्षणात व्यवसाय सुरू करताना कोणत्या गोष्टी महत्त्वाच्या असतात, बाजारपेठेची समज कशी वाढवावी, आणि यशस्वी व्यवसाय कसा चालवावा याबाबत मार्गदर्शन केलं जातं.

    प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर, महिलांना आपला उद्योग सुरू करण्यासाठी एक आराखडा (बिझनेस प्लान) तयार करून सरकारकडे अर्ज करावा लागतो. अर्जाची तपासणी झाल्यानंतर, सर्व अटी पूर्ण करणाऱ्या महिलांना ५ लाख रुपयांपर्यंतचं बिनव्याजी कर्ज दिलं जातं. यासाठी अर्जदार महिला वय १८ ते ५० वर्षांच्या दरम्यान असावी, तिच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ३ लाखांपेक्षा कमी असावं, आणि घरातील कोणताही सदस्य सरकारी नोकरीत नसावा. तसेच, अर्जदार महिला बचत गटाशी जोडलेली असणं आवश्यक आहे.

    Navi Blogs Size 7 1

    अर्ज करताना काय कागदपत्रं लागतात?

    • आधार कार्ड
    • पॅन कार्ड
    • बँक पासबुक
    • उत्पन्नाचा दाखला
    • पासपोर्ट साइज फोटो
    • मोबाईल नंबर

    या योजनेत महिलांना कोणतेही व्याज न लागणारं कर्ज मिळतं आणि त्यासोबत मोफत कौशल्य प्रशिक्षणही दिलं जातं. त्यामुळे महिलांसाठी ही एक मोठी संधी आहे. सरकारची थेट मदत मिळत असल्यामुळे उद्योजिका होण्याचं त्यांचं स्वप्न आता सहज पूर्ण होऊ शकतं.

    आणखी वाचा :

  • ATM कार्डशिवाय ATM मधून पैसे कसे काढायचे? जाणून घ्या!

    ATM कार्डशिवाय ATM मधून पैसे कसे काढायचे? जाणून घ्या!

    आजच्या डिजिटल युगात प्रत्येक क्षेत्रात अनेक गोष्टी बदलल्या आहेत. बँकिंग प्रणालीही याला अपवाद नाही. बँकेत जाण्याची गरज न पडता, मोबाईलद्वारे अगदी सहज बँकिंग करता येते. इंटरनेटच्या मदतीने आपण बिले भरू शकतो, ऑनलाइन शॉपिंग करू शकतो आणि एका क्लिकवर पैसे ट्रान्सफरही करू शकतो. पण, तुम्ही बाहेर असाल आणि अचानक रोख रकमेची गरज भासली, पण तुमच्याकडे ATM कार्ड नसेल, तर काय कराल?

    काळजी करू नका! आता नवीन तंत्रज्ञानामुळे UPI-आधारित कार्डलेस कॅश विथड्रॉल ही सुविधा काही प्रमुख बँकांच्या ATM मध्ये सुरू करण्यात आली आहे. SBI, HDFC, आणि PNB यांसारख्या प्रमुख बँका ही सेवा पुरवत आहेत. या सुविधेच्या मदतीने तुम्ही BHIM, Google Pay, PhonePe, Amazon Pay, Paytm यांसारख्या UPI ॲप्सचा वापर करून सहज पैसे काढू शकता.

    आजच्या लेखात आपण या सुविधेचा वापर कसा करायचा ते सविस्तर समजून घेऊया!

    UPI द्वारे ATM मधून पैसे कसे काढायचे?

    जर तुमच्याकडे ATM कार्ड नसेल आणि तुम्हाला अर्जंट पैसे काढायचे असतील, तर घाबरू नका! UPI-सक्षम ATM चा वापर करून तुम्ही सहज पैसे काढू शकता. फक्त खालील स्टेप्स फॉलो करा. 

    Navi Blogs Size 6

    UPI वापरून ATM मधून पैसे काढण्याची प्रक्रिया

    १. जवळच्या UPI सुविधा असलेल्या ATM मध्ये जा.
    २. ATM स्क्रीनवर “UPI Cash Withdrawal” हा पर्याय निवडा.
    ३. काढायची रक्कम टाका (कमाल ₹ ५००० पर्यंत).
    ४. स्क्रीनवर QR कोड दिसेल.
    ५. तुमच्या मोबाईलमधील UPI ॲप उघडा आणि QR कोड स्कॅन करा.
    ६. UPI पिन टाका आणि “Proceed” वर टॅप करा.
    ७. ATM मधून पैसे मिळतील!

    ही प्रक्रिया पूर्णतः सुरक्षित आहे कारण यामध्ये कार्डशिवाय व्यवहार केला जातो, म्हणजेच कोणतेही ATM कार्ड वापरण्याची गरज नाही. तसेच, OTP शिवाय ट्रान्झॅक्शन होत असल्याने फसवणुकीचा धोका कमी होतो. ही पद्धत वेगवान आणि सोपी असल्यामुळे काही सेकंदांतच तुम्हाला हवी ती रक्कम मिळते. त्यामुळे ATM कार्ड हरवले तरी चिंता नाही, UPI ATM द्वारे पैसे काढणे सोपे, सुरक्षित आणि जलद झाले आहे. 

    UPI म्हणजे काय?

    UPI (Unified Payments Interface) म्हणजे डिजिटल पेमेंट करण्याची एक सोपी आणि वेगवान प्रणाली आहे. याच्या मदतीने तुम्ही एका बँक खात्यातून दुसऱ्या बँकेत क्षणात पैसे ट्रान्सफर करू शकता. खास गोष्ट म्हणजे, UPI वापरून तुम्ही QR कोड, मोबाईल नंबर किंवा UPI ID द्वारे सहज व्यवहार करू शकता.

    UPI मुळे पैसे पाठवणे, ऑनलाइन खरेदी करणे आणि कार्डशिवाय ATM मधून पैसे काढणे अगदी सोपे झाले आहे. तुम्ही कुठूनही आणि केव्हाही पेमेंट करू शकता, त्यामुळे रोख पैशांची गरज कमी होते आणि व्यवहार अधिक सुरक्षित आणि सोपे होतात.

    UPI-आधारित कार्डलेस व्यवहाराचे फायदे

    UPI-आधारित कार्डलेस कॅश विथड्रॉल ही डिजिटल बँकिंगमधील मोठी क्रांती आहे. ही सेवा सुरक्षित, सुलभ आणि वेगवान आहे. कार्ड चोरी किंवा फ्रॉडचा कोणताही धोका नाही, कारण यात कोणतेही ATM कार्ड वापरण्याची आवश्यकता नसते. तसेच, OTP शिवाय ट्रान्झॅक्शन पूर्ण करता येत असल्यामुळे प्रक्रिया अधिक सुरक्षित होते. काही सेकंदांत पैसे काढण्याची सुविधा मिळते आणि २४ तास केव्हाही व्यवहार करता येतो, त्यामुळे रोख पैशांची गरज भासली, तरी कोणतीही अडचण येत नाही.

    ही सुविधा वापरून तुम्ही स्मार्ट आणि सुरक्षित बँकिंगचा अनुभव घेऊ शकता. त्यामुळे पुढच्या वेळी ATM कार्ड विसरले तरी काळजी करू नका, तुमच्या मोबाईलमधील UPI ॲप तुमच्या मदतीला येईल!

    आणखी वाचा:

  • Pulse Candy: कोणतीही जाहिरात न करता ३५० कोटींचा टप्पा गाठलेला यशस्वी ब्रँड!

    Pulse Candy: कोणतीही जाहिरात न करता ३५० कोटींचा टप्पा गाठलेला यशस्वी ब्रँड!

    आजच्या काळात कोणताही नवीन ब्रँड मोठा करण्यासाठी जाहिरातींवर कोट्यवधी रुपये खर्च होतात. मोठमोठे सेलिब्रिटी, आकर्षक टीव्ही ऍड्स आणि सोशल मीडियावर महागड्या मार्केटिंग मोहिमांचा वापर केला जातो. मात्र, Pulse कँडीने हे सर्व नियम मोडून एक नवा इतिहास रचला. कोणतीही जाहिरात न करता, केवळ आपल्या अनोख्या चवीच्या जोरावर या ब्रँडने ३५० कोटींचा टप्पा ओलांडला.

    ही कँडी २०१५ मध्ये बाजारात आली आणि काही महिन्यांतच ती सर्वाधिक विक्री होणाऱ्या कँडींपैकी एक बनली. तिच्या यशामागे प्रचंड मेहनत, एक अनोखी रणनीती होती, ज्यामुळे या साध्या वाटणाऱ्या कँडीला FMCG (Fast-moving consumer goods) क्षेत्रात सर्वात मोठा ब्रँड बनवलं. चला तर मग, या लेखात आपण Pulse च्या या अद्भुत यशामागची कारणे जाणून घेऊया!

    बाजारातील संधी ओळखून नवा प्रयोग

    २०१५ मध्ये भारताच्या ₹ ८,००० कोटींच्या कँडी मार्केटमध्ये प्रामुख्याने गोडसर कँडीजचा दबदबा होता. मात्र, भारतीय चविष्ट खाद्यसंस्कृती पाहता, आंबट-तिखट चव असलेल्या कँडीची मागणी असू शकते, हे DS ग्रुपने (Rajnigandha आणि Pass Pass फेम) अचूक ओळखलं. लोकांना लहानपणीची आठवण करून देणारी, कैरीवर मीठ-मिरची लावून खाल्ल्याचा स्वाद देणारी कँडी बाजारात नव्हती. याच संधीचा फायदा घेत त्यांनी Pulse कँडी तयार केली. ही कॅंडी चॉकलेट किंवा गोडसर मिठाईसारखी नव्हती, तर भारतीय चवीशी एकरूप झालेली होती. Pulse लाँच होताच ग्राहकांनी ती उचलून धरली. चटकदार चव आणि योग्य किंमत यामुळे लोक स्वतःच या कँडीची जाहिरात करू लागले.

    शून्य जाहिरात खर्च, तरीही अफाट लोकप्रियता!

    Pulse च्या चटपटीत आणि वेगळ्या चवीनं लोकांना लगेचच आकर्षित केलं. एकाने खाल्ल्यानंतर दुसऱ्यालाही खायला दिली, मित्रांनी एकमेकांना सांगितलं, कुटुंबात आणि नातेवाईकांमध्येही चर्चा सुरू झाली. हळूहळू “वर्ड ऑफ माऊथ” हेच Pulse चं सर्वात प्रभावी मार्केटिंग ठरलं. केवळ चवीच्या जोरावर ही कँडी घराघरात पोहोचली आणि भारतीय कँडी मार्केटमध्ये नवा ट्रेंड निर्माण केला.

    टीव्ही ऍड्स, सोशल मीडिया मार्केटिंग, सेलिब्रिटी प्रमोशन यांसारख्या विविध मार्गांचा वापर करून कंपन्या आपली उत्पादने लोकप्रिय करतात. मात्र, Pulse कँडीसाठी कंपनीने जाहिरातीवर एकही रुपया खर्च केला नाही. ना कोणतीही जाहिरात मोहीम राबवली, ना मोठ्या ब्रँड्सप्रमाणे सेलिब्रिटींच्या मदतीनं प्रमोशन केलं. तरीही ही कँडी तुफान गाजली आणि संपूर्ण भारतभर पोहोचली.

    DS ग्रुपची अनोखी मार्केटिंग युक्ती

    DS ग्रुपला मार्केटिंगचं तंत्र चांगलंच ठाऊक होतं. रजनीगंधा आणि पास पाससारख्या यशस्वी उत्पादनांचा अनुभव त्यांच्याकडे होता. त्यांनी ओळखलं की लोकांना Pulse कँडीची चव आवडतेय आणि तिची मागणी वाढतेय. ही उत्सुकता टिकून राहावी आणि कँडीला अधिक महत्त्व मिळावं, म्हणून त्यांनी सुरुवातीला Pulse मर्यादित प्रमाणातच बाजारात आणली.

    Pulse प्रथम केवळ गुजरात आणि राजस्थानमध्ये लाँच करण्यात आली. लोकांनी ही कँडी शोधायला सुरुवात केली. विक्रेत्यांनी स्टॉक मर्यादित ठेवल्यामुळे ती मिळवण्यासाठी स्पर्धा वाढली. त्यामुळे Pulse ही सामान्य कँडी न राहता, एक एक्सक्लुझिव्ह प्रॉडक्ट वाटू लागली. या रणनीतीमुळे कँडीची लोकप्रियता झपाट्याने वाढली आणि Pulse एक मोठा ब्रँड बनला.

    ८ महिन्यांत १०० कोटींची विक्रमी विक्री

    Pulse हा केवळ ८ महिन्यांत १०० कोटींची विक्री करणारा भारतातील सर्वात वेगाने वाढणारा FMCG ब्रँड ठरला. यामागे काही महत्त्वाची कारणे होती. कँडीची किंमत फक्त १ रु. असल्यामुळे कोणालाही सहज खरेदी करता येत होती. हिरवट-पिवळ्या आकर्षक पॅकेजिंगमुळे ती लगेचच लक्ष वेधून घेत होती. 

    Pulse ची मागणी इतकी वाढली की दुकानांमध्ये ती मिळवण्यासाठी रांगा लागत होत्या. काही किरकोळ विक्रेत्यांनी तर Pulse मिळवण्यासाठी वेटलिस्ट तयार केली होती, तर काहींनी जास्त किमतीला विकायला सुरुवात केली. लोकांमध्ये निर्माण झालेल्या या क्रेझमुळे Pulse कँडीच्या लोकप्रियतेला अधिकच गती मिळाली आणि ती भारतभर गाजली.

    भारतातून परदेशापर्यंत पोहोचलेली Pulse!

    २०१८ पर्यंत Pulse भारतातील २० लाखांहून अधिक दुकानांमध्ये उपलब्ध झाली. प्रवासी भारतीय ही कँडी परदेशात घेऊन जाऊ लागले आणि हळूहळू ती अमेरिका आणि दुबईतही प्रसिद्ध झाली. या लोकप्रियतेला आणखी चालना देण्यासाठी DS ग्रुपने संत्री, अननस आणि पेरू असे नवीन फ्लेवर्स सादर केले. मात्र, कच्चा आंबा हा मूळ फ्लेवर सर्वाधिक विकला गेला.

    २०१९ मध्ये कंपनीने  बाजारात फॅमिली पॅक्स आणि गिफ्ट पॅक्स आणले, ज्यामुळे विक्रीत मोठी वाढ झाली आणि Pulse ने तब्बल ३५० कोटींचा टप्पा पार केला. इतकंच नाही तर, कँडी मार्केटमध्ये ४८% मार्केट शेअर मिळवत Pulse ने नवा विक्रम प्रस्थापित केला. हे यश केवळ उत्कृष्ट चवीमुळे नव्हतं, तर त्यामागे बाजारपेठेचा सखोल अभ्यास आणि योग्य व्यूहरचना होती. ग्राहकांच्या आवडी समजून DS ग्रुपने नेमकी त्याच चवीची कँडी बाजारात आणली आणि इतिहास घडवला. 

    pulse candy

    मित्रांनो, Pulse कँडीचे यश हे उत्तम मार्केटिंग आणि ब्रँडिंगचं उदाहरण आहे. योग्य नियोजन, उत्कृष्ट चव आणि प्रभावी वितरण यांच्या जोरावर जाहिरात न करता देखील एखादं उत्पादन मोठं होऊ शकतं, हे Pulse ने सिद्ध केलं आहे. आजही ती बाजारात तितकीच लोकप्रिय असून, नव्या ब्रँड्सच्या स्पर्धेत टिकून आहे.