नवी अर्थक्रांती

Category: स्टार्टअप विश्व

  • स्टार्टअपसाठी फंडिंग मिळवण्यासाठी Pitch Deck कसा तयार करावा?

    स्टार्टअपसाठी फंडिंग मिळवण्यासाठी Pitch Deck कसा तयार करावा?

    Pitch Deck – मित्रांनो आजपर्यंत आपण स्टार्टअप विश्वाच्या भागात वेगवेगळ्या terms पाहिल्या. यातल्या बराचशा गोष्टी तुमच्यासाठी नवीन असतील किंवा काही आधीपासून माहितीही असतील. जर तुम्ही सुरुवातीपासून ही series पाहत असाल, तर नक्कीच तुमच्या डोक्यात स्टार्टअपची एखादी तरी कल्पना शिजली असेल. काही जणांनी ती प्रत्येक्षात उतरवलीसुद्धा असेल. पण कसंय, कल्पना वगैरे सगळं ठीके ओ! ती कल्पना सत्यात उतरवायला किती पैसे लागतात याचा एकदा हिशोब काढला ना की, वाटतं जाऊ दे… कोणी सांगितलेत एवढे पैसे घालायला? त्यापेक्षा आपलं रोजचं कामच बरंय! पण सगळेच काही असा विचार करत नाहीत बरं का! काहीजण असतात खतरों के खिलाड़ी; रिस्क घ्यायला तयार असतात.

    सुरुवातीला स्वतःचे पैसे घालवून, family कडून, मित्रांकडून पैसे घेऊन ते एकदाचा स्टार्टअप सुरु करतात, पण अजून growth करण्यासाठी अजून पैसे हवे असतात; सगळी गडबड होते ती इथं! डायरेक्ट एखाद्याकडे पैसे मागायला गेलं, तर कोणी पैसे देत नाही… तोंडी व्यवहाराला काही व्हॅल्यू नसते. Pitch Deck बद्दल त्यांनी कधी ऐकलेलंच नसतं; ऐकलं असेल तरी त्यात करायचंय काय हे त्यांना माहिती नसतं. तुम्हाला माहितीये का? असेल तर चांगलंच आहे आणि नसेल तर त्याहून चांगलंय; कारण आजचा हा लेख तुमच्यासाठीच आहे. चला मग करूया सुरुवात.

    Pitch deck / startup deck / slide deck म्हणजे काय तर तुमच्या कंपनीबद्दलचं असं एक presentation जे तुम्ही investors ला दाखवता. त्या presentation च्या आधारावरच investors  ठरवतात की तुमच्या कंपनीत investment करायची का नाही ते. हे ऐकून तुमच्या डोक्यात काही तरी आलं असेल; आलं ना? बरोबर Shark Tank. आपल्या सर्वांनाच माहिती आहे की या show मध्ये वेगवेगळे founders यायचे आणि तिथल्या Sharks ना त्यांच्या कंपनीबाबत pitch करायचे. मग Sharks ना जर ते सगळे मुद्दे पटले, काही तरी interesting वाटलं तरंच ते त्यात investment करायचे. यासाठी एक साधं, सरळ, Concise Pitch Deck बनवणं हे खूप गरजेचं असतं, कारण याचाच फायदा तुम्हाला Funding raise करण्यासाठी होतो.

    जर तुम्हाला तुमच्या स्टार्टअपचं एक जबरदस्त Pitch Deck बनवायचं असेल, तर त्यात कोणकोणत्या गोष्टी आल्या पाहिजे हे आता आपण पाहूया…

    Slide 1: Problem

    कोणत्याही स्टार्टअपची सुरुवात होते एका problem पासून. म्हणजे लोक त्यांच्या रोजच्या जीवनात काय problems face करतायेत आणि तुम्ही त्या problem कडे कसं पाहताय हे येणार first slide मध्ये. उदाहरणार्थ, लोकांना जेव्हा एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जायचं असायचं, तेव्हा त्यांना कधी कधी वेळेवर रिक्षा मिळायच्या तर कधी कधी तासनतास थांबून सुद्धा एकही रिक्षा मिळत नसायची. हा झाला Problem जो लोक face करत होते.

    Slide 2: Solution

    आता तुम्ही त्या problem वर काय solution देताय हे येणार second slide वर. पहिल्या उदाहरणाला जर continue करायचं ठरवलं, तर यावरचं solution काढलं Ola ने. 

    Slide 3: Market

    तुमच्या या solution ला market मध्ये किती value आहे हे येणार third slide वर. तुमचं जे market आहे त्याची size किती आहे, तुमचा target audience कोणता आहे? या सगळ्या गोष्टी इथं येतील.

    Slide 4: Business model

    तुमच्या business चं model कसं असणार आहे ते सगळं fourth slide वर येईल. आता Business model म्हणजे काय? त्याचे प्रकार कोणकोणते आहेत? हे सगळं आम्ही आधीच एका लेखा मध्ये cover केलेलं आहे. वेळ काढून तो लेख नक्की पहा. अगदी थोडक्यात सांगायचं तर, बिझनेसमध्ये तुम्ही काय विकणार आणि त्यातून पैसे कसे येणार आहेत ते इथं सांगायचं आहे. 

    Slide 5: Competitive Advantage किंवा USP

    आता, तुम्हाला सुचलेली Business Idea ही कदाचित आधीही कोणाला तरी सुचलीच असेल, तशीच सर्व्हिस देणारे किंवा सेम प्रोडक्ट विकणारे हजारो जण मार्केट मध्ये असतील, पण त्यातही ती idea तुम्ही कशा वेगळ्या पद्धतीने मांडणार आहात आणि बाकीच्यांपेक्षा तुम्ही कसे  वेगळे आहात हे इथं explain करायचं आहे.

    Slide 6: Marketing and sales strategy

    कोणत्याही product ला जर मार्केटमध्ये आणायचं असेल, तर त्यासाठी काहीतरी strategy plan करावी लागेल आणि याबद्दल In detail माहिती हवी असेल, तर तुम्हाला आधी Go-to-market strategy चा लेख बघावा लागेल. बघा मग लवकर कशाला वेळ घालवताय?

    Slide 7: Team

    प्रत्येक startup ला grow करण्यासाठी सगळ्यात महत्त्वाची असते ती team. तुमच्या team मध्ये कोण कोण आहे, त्यांच्या expertise काय आहेत, त्यांचे key roles काय आहेत. हे सगळं येणार या slide मध्ये.

    Slide 8: Financials

    यामध्ये तुम्हाला तुमच्या startup चा revenue, expenses आणि cash flow असं सगळं explain करायचं आहे. त्याचसोबत तुम्ही याआधी काही fundraising केली आहे का? किंवा त्याबाबत तुमचे future मध्ये काही plans आहेत का? हेसुद्धा सगळं सांगायचं आहे.

    Slide 9: Milestones and timeline

    याआधी तुमच्या Startup ने काही milestones achieve केले आहेत का? म्हणजे पहिले १०००, १० हजार किंवा लाख product कधी sale झाले, नवीन ऑफिस कधी सुरु झालं वगैरे त्याची timeline काय आहे? हे सगळं येईल या slide वर.

    Slide 10 Ask

    Finally आता सांगायचं आहे की तुम्हाला किती रुपयांची गरज आहे? ते पैसे कुठे, किती, कसे खर्च होणार आहेत आणि या पैशांच्या बदल्यात तुम्ही इन्व्हेस्टरला किती percent equity देणार आहात.

    आपण ज्याप्रमाणे या slides पाहिल्या अगदी त्याचप्रमाणे त्यांचा sequence असावा असा काहीही नियम नाहीये. तुम्हाला वाटलं तर तुम्ही याचा sequence change करू शकता किंवा काही points सुद्धा बदलू शकता. बाकी तुम्हाला आजचा आमचा हा प्रयत्न आवडला असेल तर लेख like आणि share करा.

    हाच लेख युट्युबवर पाहण्यासाठी
  • Minimal Viable Product तुमच्या व्यवसायाला यशस्वी होण्यास मदत करणारा एक शक्तिशाली साधन

    Minimal Viable Product तुमच्या व्यवसायाला यशस्वी होण्यास मदत करणारा एक शक्तिशाली साधन

    नमस्कार मित्रांनो, स्टार्टअप विश्वाच्या नव्या कोऱ्या भागात आपलं पुन्हा एकदा स्वागत आहे. मित्रांनो मला सांगा समजा तुम्हाला Market मध्ये एक Product launch करायचं आहे. असं Product की जे लोकांसाठी खूप उपयोगी असेल, असं Product की ज्यामुळे लोकांचं आयुष्य बदलून जाईल,या Product चा Sale इतका जास्त होईल की तुम्ही मालामाल व्हाल! एक मिनिट… पण असेल, जाईल, होईल या सगळ्या भविष्यातल्या गोष्टी झाल्या ना; यापैकी अजून एकही गोष्ट झालेली नाही, हे सगळं तुम्हाला सध्या फक्त वाटतंय. यातल्या गोष्टी खऱ्या ठरण्यासाठी तुम्हाला वर्तमानात यावं लागेल, म्हणजे आधी तुम्हाला तुमचं Product Launch करावं लागेल. तर आजच्या लेखामध्ये आपण जाणून घेणार आहोत. याच Product बद्दल म्हणजेच Minimal Viable Product बद्दल. चला मग करूया सुरुवात.

    What is MVP (Minimal Viable Product)?

    MVP किंवा Minimal Viable Product म्हणजे असं एक Basic Product की ज्यामध्ये तुमच्या Final Product मध्ये असणारे सगळे Main Features आहेत, पण ते इतकंही परफेक्ट नाहीये की, ते तुमच्या Final Product शी Compete करू शकेल बर हे समजून घेण्यासाठी तुमच्या आवडत्या App चं उदाहरण पाहूया WhatsApp चं! तुम्हाला आठवतंय का जेव्हा WhatsApp launch झालं होतं, तेव्हा त्यात फक्त दोनच Features होते. Text Messaging आणि Voice Messaging. हे ते Features होते जे की Normal Users पर्यंत वापरण्यासाठी आले होते. पण त्याहीआधी WhatsApp ने त्यांचं Minimal Viable Product बनवलं होतं जे की काही लोकांनाच वापरण्यासाठी मिळालं होतं आणि त्या Version मध्ये फक्त एक महत्वाचं feature होतं ते म्हणजे Text Messaging चं! जेव्हा WhatsApp ला समजलं की आपलं हे MVP लोकांना आवडतंय, तेव्हाच त्यांनी यावर आणखी काम करायला सुरुवात केली.

    MVP launch करण्यामागची कारणं

    Eric Ries या अमेरिकन उद्योजकाने MVP या concept चा शोध लावला. MVP का launch केलं पाहिजे हे सांगण्यासाठी त्यांनी तीन महत्त्वाची कारणं सांगितली.

    १. पहिलं कारण म्हणजे MVP मुळे तुमचं जे Dream Product आहे, ते लवकरात लवकर Market मध्ये उतरवता येतं.

    २. दुसरं कारण म्हणजे तुम्हाला हे समजतं की Customer तुमच्या Product ला कसं React करतायेत. तुम्हाला जसं वाटलं होतं, तसं ते Actually काही Value Generate करतंय का? हे समजायला मदत होते.

    ३. तिसरं आणि महत्त्वाचं कारण म्हणजे तुमच्या वेळेचा आणि पैशाचा खर्च कमी होतो. आता MVP असल्यामुळं साहजिक आहे Final Product च्या Comparison मध्ये याला बनवायला कमी वेळ आणि पैसा खर्च होणार आहे. ही झाली एक बाजू. दुसरी बाजू म्हणजे जर तुम्ही एखादं Product मोठ्या Scale वर Launch केलं, पण ते लोकांना आवडलंच नाही तर यात नुकसान कोणाचं आहे? तुमचं! पण जर हेच Product तुम्ही MVP च्या रुपात Launch केलं आणि लोकांना ते नाही आवडलं, तर आधीच्या तुलनेत इथं होणार नुकसान हे खूप कमी  आहे. बघा आहे का नाही Double फायदा?

    तर मित्रांनो तुम्हाला आजचा स्टार्टअप विश्वाचा लेख कसा वाटला आम्हाला Comment मध्ये नक्की सांगा. MVP प्रमाणेच अनेक Interesting Startup Terms आम्ही याआधीच्या लेखामध्ये सोप्या भाषेत Explain केल्या आहेत. जर खरंच तुम्हाला Startup सुरु करायचा असेल तर या Terms चा फायदा नक्कीच तुम्हाला होईल याची आम्हाला खात्री आहे. बाकी आजचा लेख तुम्हाला आवडला असेल तर आत्ताच Like करा आणि जास्तीत तुमच्या उद्योजक मित्रांपर्यंत नक्की पोहोचवा. भेटूया पुढच्या भागात अशाच एका Interesting Term सोबत. तोपर्यंत राम राम.

    हा लेख विडीयो मध्ये पहा

  • IPO म्हणजे काय? | IPO कसे काम करते?

    IPO म्हणजे काय? | IPO कसे काम करते?

    IPO. या टर्मबाबत तुम्ही याआधीही खूप वेळा ऐकलं असेल. लवकरच या कंपनीचा IPO येणार आहे, प्रत्येक share ची price एवढी असणार आहे, IPO या तारखेपासून सुरु होऊन या तारखेला संपणार आहे अशा काही चर्चा तुमच्या मार्केट किंग मित्रांमध्ये रंगत असतील. पण तुम्हाला कधी वाटलं का की आपल्यालाही या सगळ्या गोष्टींबद्दल माहिती हवी? जर तुमचं उत्तर हो असेल तर आजचा हा व्हिडिओ खास तुमच्यासाठी आहे. चला तर मग सुरुवात करूया!

    IPO म्हणजे काय

    IPO चा full form होतो initial public offering. नाव ऐकूनच तुम्हाला याबाबत थोडीफार कल्पना आली असेलच. तर initial public offering ही एक अशी process आहे ज्यामध्ये एखादी मोठी कंपनी शेअर market मध्ये पहिल्यांदाच त्यांचे शेअर विक्रीसाठी काढते. अजून थोडं सोप्या पद्धतीने बघायचं झालं, तर कंपनी त्यांच्या बिझनेसचा विस्तार करण्यासाठी shares च्या माध्यमातून funding गोळा करते. यामध्ये फायदा दोघांचाही होतो म्हणजे कंपनीला पैसे मिळतातच, पण त्यासोबत तुम्हालाही त्या कंपनीचे shares मिळतात म्हणजे तुम्हीसुद्धा काही टक्के का होईना त्या कंपनीचे मालक झालेले असता.

    कोणत्याही यशस्वी उद्योजकाला त्याचा व्यवसाय पुढे नेण्यासाठी भांडवलाची गरज असते आणि म्हणून तो वेळोवेळी कर्ज काढून, भागीदार जोडून किंवा मार्केट मध्ये शेअर्स विकून व्यवसायासाठी भांडवल उभे करत असतो. आज जगातील कोणतीही मोठी कंपनी बघा, त्यांच्या उत्पादन आणि सेवांच्या बळावर जगावर अधिराज्य गाजवत असतील; पण यामध्ये सर्वात मोठा वाटा अशा असंख्य हातांचा आहे, ज्यांनी या कंपन्या लहान होत्या तेव्हा त्यांच्यावर विश्वास दाखवून त्याच्या शेअर्समध्ये गुंतवणूक केली. उदाहरणच घ्यायचं झालं तर, १९९३ साली इन्फोसिसमध्ये

    केलेल्या १०००० रुपयांच्या गुंतवणुकीचे आज करोडो रुपये झाले, पण जेव्हा इन्फोसिस लहान कंपनी होती तेव्हा त्या कंपनीवर विश्वास ठेवून पैसे गुंतवणारे तुमच्या माझ्यासारखे छोटे-मोठे गुंतवणूकदारच.

    IPO लॉन्च करण्याची कारणं :-

    – एखाद्या कंपनीला आपलं काम वाढवायचं असेल तर त्यासाठी पैसे गोळा करण्यासाठी ते आयपीओ लॉन्च करतात.

    – एखाद्या कंपनीने जर आधी Debt म्हणजे कर्ज घेतलेले असेल तर त्यांना ते कर्ज फेडण्यासाठी आयपीओ लॉन्च करतात.

    – काही जुन्या गुंतवणूकदारांना कंपनीतून बाहेर पडायचं असेल तर मग त्यासाठी कंपनी आयपीओ लॉन्च करते.

    IPO कशा पद्धतीने काम करतो?

    कोणतीही कंपनी तिचा IPO मार्केटमध्ये आणण्यापूर्वी private असते. या कंपनीमध्ये मग काही early investors असतात जसं की; founders, family, मित्र परिवार किंवा angel investors वगैरे. आपल्या कंपनीचा IPO मार्केटमध्ये आणणं ही खरं तर एक खूप मोठी गोष्ट असते. IPO मुळं कंपनीला जास्तीत जास्त पैसे उभारण्याची संधी मिळते. Private कंपनीपासून ती एक public कंपनी बनते. आयपीओचा कालावधी साधारणत: ४ दिवसांचा असतो. म्हणजे या ४ दिवसात या कंपनीचे शेअर्स विकत घेता येतात. त्यानंतर आयपीओ बंद होतो. मग गुंतवणूकदारांना शेअर्सचं वाटप केलं जातं. ह्या वाटप केलेल्या शेअर्सची, कंपनीची मार्केटमध्ये नोंदणी होते. त्याला ‘लिस्टिंग’ असं म्हणतात. या सर्व प्रक्रियेनंतर हे शेअर्स, गुंतवणूकदार मार्केटमध्ये हवे तेव्हा विकू शकतात.

    आयपीओशी संबंधित महत्त्वाचे दिवस कोणते आहेत. 

    Opening Date: खऱ्या गुंतवणुकदारांसाठी आयपीओ विक्रीसाठी खुला करण्यात येतो.

    Closing Date : त्या दिवसापर्यंत गुंतवणुकदार आयपीओसाठी अर्ज करु शकतात.

    Allotment Date : जेव्हा शेअर वाटपाची माहिती मिळते.

    Refund Date : जर तुम्हाला आयपीओमध्ये शेअर्सचे वाटप झाले नसेल, तर तुम्हाला तुमचे पैसे परत मिळल्यानंतर खात्यात अनब्लॉक केले जाते.

    Credit of Shares Date : जेव्हा तुम्हाला वाटप झालेले शेअर्स तुमच्या डिमॅट खात्यात जमा होतात.

    Listing Date : जेव्हा एखादी कंपनी स्टॉक एक्सचेंजमध्ये लिस्ट होते आणि इतर गुंतवणूकदारांप्रमाणे शेअर्समध्ये गुंतवणूक करण्यास सुरु करतात

    आयपीओची किंमत दोन पद्धतीने ठरवली जाते. एक फिक्स्ड प्राइस म्हणजेच निश्चित किंमत. आणि दुसरी म्हणजे बुक बिल्डिंग पद्धत. पहिल्या पद्धतीत कंपनी selling साठी काढलेल्या शेअरची किंमत आधीच ठरवते. त्यामुळे शेअर किती रुपयांना मिळणार आहे हे गुंतवणूकदारांना समजतं. त्यानंतर गुंतवणूकदार या शेअर्समध्ये गुंतवणूक करायची की नाही याचा निर्णय घेऊ शकतात. दुसऱ्या म्हणजे बुक बिल्डिंग पद्धतीत शेअर्सचा price band ठरवला जातो.  या price band मध्ये गुंतवणूकदारांना बोली लावावी लागते. म्हणजे कंपनीने जर ३०० ते ३५० रुपये असा price band ठरवला असेल, तर गुंतवणूकदारांना या किमती दरम्यान बोली लावता येते. इश्यू उघडताना कंपनी शेअरची किंमत fix करते म्हणजे त्या भावाने शेअर्सची विक्री करते. आता IPO चा main मुद्दा म्हणजे यात तुम्हाला एक, दोन shares घेता येत नाहीत. तुम्हाला shares हे लॉटमध्येच घ्यावे लागतात. उदा. जर एखाद्या आयपीओच्या एका लाॅटमध्ये १५ शेअर्स आहेत, तर गुंतवणूकदाराला कमीत कमी १५ शेअर्ससाठी बोली लावावीच लागते म्हणजे १ लाॅट खरेदी करणं compulsory आहे. त्यानंतर मग तुम्हाला १५ च्या पटीतच बोली लावावी लागते. 

    तर मित्रांनो अशा पद्धतीने आपण IPO म्हणजे काय तो कशा पद्धतीने काम करतो, IPO लॉन्च करण्यामागची कारणं हे सगळं पाहिलं hope so तुम्हाला या लेखातून काहीतरी मदत नक्कीच झाली असेल. बाकी लेख आवडला तर आत्ताच त्याला like करा आणि जास्तीत लोकांपर्यंत शेअर करा.

    हा लेख विडीयो मध्ये पहा
  • Incubator तुमच्या व्यवसायाला वाढण्यास कशी मदत करू शकतात

    Incubator तुमच्या व्यवसायाला वाढण्यास कशी मदत करू शकतात

    Incubator ही term समजून घेण्यासाठी आपण आपल्या घरातलं उदाहरण पाहूया. आता तुम्हीच पहा ना आपल्याला चांगलं शिक्षण देण्यासाठी, मोठं करण्यासाठी, निरोगी ठेवण्यासाठी आपले आई वडील किती काळजी घेतात; आपल्याला पाहिजे असलेल्या सगळ्या गोष्टी ते वेळच्या वेळी आपल्याला पुरवतात. हे सगळं कशासाठी? तर आपण मोठ्ठ होऊन काहीतरी चांगलं काम करण्यासाठी.

    सुरुवातीच्या काळात आपली काळजी आपले आई वडील जशी घेतात अगदी त्याचप्रमाणे सुरुवातीच्या काळात तुमच्या स्टार्टअपची काळजी हे या incubator firms घेतात. Incubator म्हणजे काय तर एक अशी firm जी तुमच्या early stage स्टार्टअपला grow करायला मदत करते कुठपर्यंत तर जोपर्यंत तुमच्याकडे sufficient financial, human, आणि physical resources तयार होत नाहीत तोपर्यंत. भारतात असे अनेक incubators आहेत जे छोट्या छोट्या startups ना अशा प्रकारे मदत करतात. काही महिन्यांपूर्वीच म्हणजे 5 November 2022 ला भारतातल्या सर्वात मोठ्या incubator चं inauguration झालं भारतातल्या सर्वात मोठ्या businessman म्हणजेच रतन टाटांच्या हस्ते. हे incubator open करण्यात आलं Telangana च्या राजधानी हैदराबादमध्ये ज्याचं नाव होतं T-Hub.

    Incubator मध्ये include होणाऱ्या गोष्टी

    तर Incubator म्हणजे काय हे आत्तापर्यंत तुम्हाला कळलंच असेल. पण यात नक्की काय काय include केलं जातं हे आता आपण पाहूया.  

    Mentorship – कोणतीही incubator firm तुमच्या स्टार्टअपला एखाद्या experienced mentor सोबत connect करून देते. ज्यामुळं तुम्हाला वेगवेगळ्या topics वर guidance, support, आणि advice मिळायला मदत होते. हे topics सुद्धा वेगवेगळे असू शकतात जसं की business strategy, product development, किंवा fundraising.

    Networking opportunities – बऱ्याचवेळा Incubators वेगवेगळे events, workshops arrange करतात यामुळे तुम्हाला entrepreneurs, industry experts, किंवा investors सोबत Networking करायच्या संधी मिळतात.

    Workspace – कोणताही business सुरु करण्यासाठी काही basic गोष्टी लागतात. ज्या असल्याशिवाय तुमचा business सुरूच होऊ शकत नाही. आणि अशीच एक basic पण तेवढीच महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे business साठी लागणारी जागा. बऱ्याच startup founders कडं manpower, resources सगळं असतं प्रश्न असतो तो फक्त जागेचा. पण तुम्ही काळजी कशाला करताय? हे Incubators तुम्हाला workspace सुद्धा provide करतील.

    Funding – आता पार workspace देतायेत म्हटल्यावर funding तर देणारंच ना! तर हे incubators तुम्हाला grants, loans, किंवा investments च्या रुपात funding सुद्धा provide करतात.

    Incubator vs Accelerator

    आता तुम्ही म्हणाल या Incubator मध्ये आणि Accelerator मध्ये बरेचसे points same आहेत; यात फरक काय आहे? हा वर वर पाहायला गेलं तर हे दोन्ही same वाटू शकतात. पण या दोन्हीमधला सर्वात मोठा फरक काय तर Accelerator मध्ये त्या startup ला मदत केली जाते जे already well- established आहेत आणि incubator मध्ये तुमच्या स्टार्टअपला मदत मिळते early stage ला. 

    बऱ्याचवेळा incubator firms तुमच्याकडून काहीही पैसे घेत नाही किंवा तुमच्या स्टार्टअपमध्ये काही equity सुद्धा घेत नाही. तर याउलट Accelerator मध्ये तुम्हाला काही पैसे मोजावे लागतात किंवा काही equity तरी द्यावी लागते.

    यातला आणखी एक महत्त्वाचा फरक म्हणजे duration चा. आता जर well- established startups असतील तर साहजिक आहे त्यांना properly grow व्हायला कमी वेळ लागेल त्यामुळं accelerator program हे साधारण १ महिना किंवा फार फार तर ६ महिने चालतात पण incubator हे ६ महिन्यांपासून २ वर्षांपर्यंत चालू शकतात.

     तर मित्रांनो तुम्हाला आजचा आमचा हा प्रयत्न कसा वाटला हे आम्हाला comment करून नक्की सांगा.

    जर तुम्हाला तो आवडला असेल तर या लेख ला like आणि share करायचं विसरू नका. तर भेटूया स्टार्टअप विश्वाच्या पुढच्या episode मध्ये.

  • Equity म्हणजे काय? 10 मिनिटात समजून घ्या

    Equity म्हणजे काय? 10 मिनिटात समजून घ्या

    मित्रांनो Equity हा शब्द अनेकवेळा ऐकला असेल कारण Business मध्ये या Equity भोवती बऱ्याच गोष्टी फिरत असतात. आपण सुद्धा या इक्विटी बद्दल अनेकवेळा ऐकत असतो, पण इक्विटी म्हणजे नेमकं काय हे खूप कमी जणांना माहीत असतं. तर आजच्या लेखामध्ये जाणून घेऊया या Equity बद्दल.

    Equity म्हणजे काय?

    आपल्या मराठी भाषेत Equity ला एक सुंदर शब्द आहे तो म्हणजे ‘समभाग’. बघा या एका शब्दावरूनच लगेच समजतं की याचा अर्थ काय असू शकतो ते. आता ज्यांना ज्यांना या शब्दावरूनच समजलं असेल की Equity म्हणजे काय त्यांच्यासाठी टाळ्या! पण ज्यांना समजलं नाही त्यांच्यासाठी हा लेख.

    Equity

    तर एकदम साध्या सोप्या भाषेत सांगायचं झालं तर इक्विटी म्हणजे भागीदारी किंवा तुमचा हिस्सा. जर तुम्ही एखाद्या कंपनीत पैसे गुंतवले असतील आणि तुम्ही त्या कंपनीचे काही शेअर्स खरेदी केले असतील तर याचा अर्थ असा की त्या कंपनीमध्ये तुमची हिस्सेदारी किंवा मालकी आहे म्हणजेच इक्विटी आहे. Owner Point Of View ने बघायचं झाल्यास जेव्हा तुम्ही एखादा Business चालू करता तेव्हा त्यात तुमची 100% इक्विटी असते. कारण तेव्हा त्याची नुकतीच सुरुवात झालेली असते. पण जस जसा हा Business Grow करायला लागतो तस तसा तुम्हाला यात जास्त पैसा Invest करावा लागतो. जेव्हा तुमच्याकडे असलेला सर्व पैसा संपतो तेव्हा तुम्ही बँकेतून किंवा इतर कोणाकडून तो घेता आणि इतरांकडून घेतलेल्या याच पैशाला डेबिट(Debt) असं म्हणतात.

    Equity आणि Debt मधला फरक

    Equity आणि Debt ची Defination आत्तापर्यंत तुमच्या लक्षात आली असेलच. आता आपण त्याचं उदाहरण पाहूया. समजा तुम्हाला हॉटेल Business सुरू करायचा आहे. Business सुरु करण्यासाठी तुम्हाला 10 लाख रुपयांची आवश्यकता आहे पण तुमच्याकडे फक्त 6 लाख रुपये आहेत. त्यामुळे अशा स्थितीत तुम्ही विचार केला की, उरलेल्या ४ लाख रुपयांसाठी एखाद्या Investor कडून पैसे घ्यावेत. अशा प्रकारे तुम्ही स्वतः ६ लाख रुपये गुंतवले आणि Investor कडून ४ लाख घेतले. तर आता तुम्हाला एकूण 10 लाख रुपये मिळाले आहेत, ज्याद्वारे तुम्ही तुमचा हॉटेल Business सुरू करू शकता.

    Differences between Debt & Equity

    या उदाहरणात तुम्ही पाहिलं की तुमच्या Business ला सुरु करण्यासाठी एकूण 10 लाख रुपये लागले पण यात तुम्ही फक्त 6 लाख रुपये गुंतवले. या ६ लाख रुपयांना आपण Equity म्हणतो. याचा अर्थ तुम्ही एकूण पैशाच्या 60 टक्के (10 लाखाचे 60% = 6 लाख) पैसे गुंतवले आहेत. त्यामुळं असं म्हणता येईल की तुम्ही या हॉटेलचे 60% मालक आहात म्हणजेच Business मधील तुमची इक्विटी 60% आहे आणि 40% इक्विटी ही त्या investor ची आहे. याचाच अर्थ तुमच्यावर 40% Liability आहे.  जेव्हा आपण  Equity आणि Liability दोन्ही जोडतो तेव्हा त्याला Assets म्हणतात. थोडक्यात काय तर जे आपल्या मालकीचं ते म्हणजे Assets आणि जे दुसऱ्याला द्यावं लागतं ते Liability.  आपण पाहिलेल्या उदाहरणात 10 लाख रुपये ही तुमची एकूण मालमत्ता आहे म्हणजेच Equity + Liability = Assets  मग  Equity = काय होईल तर Assets – Liability.

    Equity चे प्रकार :-

    1.Normal Equity Shares

    समजा एक कंपनी आहे चंगू मंगू Limited. समजायला काय जातंय! हा तर या कंपनीचे संपूर्ण Shares आहेत 10 लाखाचे. जर तुम्ही चंगू मंगू Limited या कंपनीचे एक लाख Shares विकत घेतले तर या चंगू मंगू Limited कंपनीमध्ये तुमची Equity ही दहा टक्के असेल. म्हणजे तुम्ही या कंपनीचे दहा टक्के हिस्सेदार किंवा मालक असाल. याचप्रमाणे तुम्ही जर का चंगू मंगू Limited या कंपनीचे 10,000 Shares विकत घेत असाल तर या कंपनीमध्ये तुमची मालकी फक्त एक टक्का असेल. अशाच प्रकारे तुम्ही कोणत्याही एखाद्या कंपनीचे जेवढे जास्त किंवा जेवढे कमी Share घेतात त्या प्रमाणे तुमचा मालकी हक्क जास्त किंवा कमी होतो. आता या प्रकारात जर तुम्ही Invest केलेली कंपनी Profit मध्ये असेल तर तुम्हाला सुद्धा Profit होईल आणि जर कंपनी Loss मध्ये गेली तर तुम्हाला सुद्धा Loss च होईल.

    Types Of Equity

    आता वळूया दुसऱ्या प्रकाराकडे तर दुसरा प्रकार आहे

    2. Preference Equity Shares

    समजा जेव्हा मी एखादा Business सुरु केला होता तेव्हा असे काही लोक होते ज्यांनी माझ्या या Business मध्ये पैसे Invest केले होते. तर याच लोकांना मी एक Preference देतो म्हणजे जरी मला या Business मधून Profit झाला किंवा Loss झाला तरी मी त्यांना त्यांचे पैसे Return देणारच म्हणजे इतर लोकांपेक्षा मी या लोकांना एक प्रकारचा Preference दिलेला आहे.

    तर तुम्हाला आजचा लेख कसा वाटला हे आम्हाला Comment करून नक्की सांगा…

    हा लेख विडीयो मध्ये पहा

    आणखी वाचा

  • Conversion Funnel: 4 स्टेजेसने कसे कराल ग्राहकांना आकर्षित?

    Conversion Funnel: 4 स्टेजेसने कसे कराल ग्राहकांना आकर्षित?

    Conversion Funnel

    (रविवार सकाळची वेळ आहे. समोर दरवाजा आणि दरवाज्याची बेल दिसत आहे. सुरुवातीला एक माणूस बेल वाजवतो पण कोणीच दरवाजा उघडत नाही. पुन्हा बेल वाजवतो तरीही कोणीही दरवाजा उघडत नाही. मग दरवाजा knock करतो आणि पुन्हा जोर जोरात बेल वाजवतो. दरवाजा उघडतो आणि समोर एक अर्धवट झोपेतून उठलेला माणूस येतो.)   

    Salesman:- Good Morning Sir!

    माणूस :- (जांभई देत) काय रे, रविवारीसुद्धा सुखानी झोपलेलं बघवत नाही का तुम्हाला? 

    Salesman :- Sorry Sir! तुम्हाला disturb केलं असेल तर…

    माणूस:- (वैतागून) हा ठीके ठीके! (दार लावायचा प्रयत्न करतो)   

    Salesman :- सर, सर, सर! पण माझं जरा महत्वाचं काम होतं.

    माणूस :- (दरवाज्याला टेकून उभा) अच्छा… महत्वाचं काम होतं का? बोल बोल!

    Salesman :- (जोशात) नमस्कार सर मी ‘खेळ खल्लास’ या कंपनीतून आलोय. आमची कंपनी washing powder बनवते सर! ही washing powder इतकी भारी आहे सर की तुमच्या कपड्यांवर असलेल्या micro-organisms चा सुद्धा ही ‘खेळ खल्लास’ करते,”

    माणूस – काय कपड्यांवर microorganism???

    Salesman :- हो सर!

    माणूस:- सकाळी सकाळी कोणी भेटलं नाही वाटतं! लोकांच्या कपड्यांवरच्या microorganism ची कशाला काळजी करता रे तुम्ही? कंपनीचे product कसे विकायचे याची अक्कल नाही. अशी मार्केटिंग तुझ्या कुणी केलती? लाव तुझ्या साहेबाला फोन. त्याच्याशी बोलतो मी. त्याला जरा शिकवतो कसं product सेल करतात ते. लवकर इथनं निघ नाही, उगाच माझं डोकं खराब करू नको!

    कोणतंही product जर अनोळखी व्यक्तीला direct विकायला गेलं की हे असे हाल होतात. तुमचं product विकण्याआधी किंवा कोणतीही service देण्याआधी तुम्हाला त्याची सर्व माहिती असणं गरजेचं आहे. मग ते समोरच्याला कसं विकता येईल हे तुम्ही बघितलं पाहिजे. म्हणजे एखाद्या सर्वसामान् व्यक्तीला तुमच्या customer मध्ये कसं convert करायचं याचा तुम्ही विचार केला पाहिजे. पण तुम्हाला माहितीये का यासाठी एक process असते, ज्याला स्टार्टअपच्या विश्वात Conversion Funnel  किंवा Sales Funnel असं म्हणतात. कोणत्याही कंपनीला आपले customer वाढवण्यासाठी Conversion Funnel तयार करणं गरजेचं आहे.

    तर आता Conversion Funnel म्हणजे नक्की काय हे आपण पाहूया. Conversion Funnel म्हणजे एखाद्या random व्यक्तीचं conversion तुम्ही तुमच्या customer मध्ये कोण कोणत्या stages ने करता याचं representation. अर्थात या random व्यक्तीला तुम्ही देत असलेल्या services किंवा products मध्ये interest आहे म्हणून, तर तुमच्यापर्यंत आलाय किंवा तुम्ही त्याच्यापर्यंत गेलाय. म्हणजे ती तुमच्यासाठी लीड आहे. तर प्रत्येक कंपनीचं Conversion Funnel त्यांच्या त्यांच्या products आणि service नुसार vary करतं. पण आपण आता एका basic Conversion Funnel मध्ये काय काय stages असतात ते पाहूया.

    १. Awareness Stage

    जर एखाद्या व्यक्तीने, समजा गणेशने तुमच्या product किंवा service बद्दल कुठं वाचलं, पाहिलं; म्हणजे सोशल मिडियावर असेल किंवा तुम्ही जर एखादी outdoor ad वगैरे केली असेल त्यावर… तर गणेश तुमच्या product बाबत सध्या aware झाला आहे म्हणजे त्याला आता कळलंय की तुमचं असं काही product आहे वगैरे. Aware झाला याचा अर्थ तो ते product खरेदी करेलच असं नाही. पण आधी त्याच्यापर्यंत प्रॉडक्टची माहिती पोहोचणं हे जास्त महत्त्वाचं…

    २. Discovery Stage

    आता येऊया discovery stage कडे. यात काय होतं तर जो गणेश आहे, तो तुमच्या कंपनीविषयी searching करायला सुरुवात करतो. तो तुमच्याशी contact करतो. यामुळं तुम्हाला समजतं की या गणेशला तुमच्या product मध्ये interest आहे आणि तो तुमचा customer बनवण्यासाठी qualified आहे. एकदा तो qualify झाला की तुम्ही त्याला तुमच्या product बद्दल माहिती द्यायला सुरुवात करू शकता. म्हणजेच हा गणेश आता एका random व्यक्तीपासून हळू हळू तुमचा customer बनण्याच्या मार्गावर चालू लागतो.

    ३. Decision Stage

    Conversion Funnel ची पुढची stage म्हणजे Decision Stage. या stage मध्ये गणेशला तुमचं product किंवा service खरेदी करण्याचा final decision घ्यायला लावायचा आहे. पण तुम्हाला महितीच आहे की आपण जसं कोणतीही गोष्ट खरेदी करण्याअगोदर ती गोष्ट इतर गोष्टींशी compare करून बघतो, तसंच तो सुद्धा तुमचं product इतरांशी compare करून बघेल.

    त्यामुळ या stage मध्ये तुम्ही गणेशला बेस्ट ऑफर देणं गरजेचं आहे, जसं की तुमचं product खरेदी केल्यावर त्याला  free shipping, discount code किंवा bonus product यापैकी काहीतरी देऊ शकता. थोडक्यात काय तर या ऑफर्समुळे गणेशने तुमचं product खरेदी केलंच पाहिजे.

    ४. Action Stage

    Conversion Funnel ची final stage म्हणजे Action Stage. गणेशने जर तुमचं product खरेदी केलं असेल तर congratulations तो आता तुमच्या कंपनीचा भाग झाला आहे. जरी तुमचं product आता sale झालं असेल तरी तुमचं काम अजून संपलेलं नाही. मिळवलेला customer टिकवायला हवा आणि त्यासाठी तुम्हाला सतत त्याच्या contact मध्ये राहणं गरजेचं आहे. तुम्ही त्याला व्यवस्थित after-purchase support provide करायला पाहिजे.

    तर या चार stage वरून Conversion Funnel म्हणजे काय हे तुमच्या लक्षात आलं असेलच.

    ही माहिती तुम्हाला कशी वाटली हे comment मध्ये नक्की सांगा आणि जर या लेखा मुळे तुमच्या ज्ञानात भर पडली असेल तर याला like आणि share जरूर करा आणि हो नवी अर्थक्रांतीच्या channel ला subscribe करा.

    हा लेख विडीयो मध्ये पहा
  • LTV म्हणजे काय? आणि ती कशी calculate करावी?

    LTV म्हणजे काय? आणि ती कशी calculate करावी?

    जेव्हा एखादा नवीन Customer तुमच्याकडे येतो, तेव्हा तो किती दिवस टिकेल, तो किती value generate करून देणार आहे, हे तुम्हाला माहितेय का? नाही ना? हा लेख वाचल्यावर सांगता येईल. चला सुरुवात करूया. तर आजची आपली टर्म आहे LTV. 

    LTV म्हणजे काय?

    LTV चा full form आहे Life Time Value. काहीजण याला CLTV सुद्धा म्हणतात म्हणजेच Customer LifeTime Value, तर आधी म्हटल्याप्रमाणे एखादा नवीन Customer तुम्हाला किती value generate करून देणार आहे; हे जर तुम्हाला जाणून घ्यायचं असेल, तर तुम्हाला त्या customer ची LTV calculate करणं गरजेचं आहे.

    LTV का calculate केली पाहिजे?

    तुमचा Business कितीही मोठा असो किंवा कितीही लहान असो त्यासाठी LTV काढणं हे खूप खूप गरजेचं असतं. कारण एखादा customer तुमच्यासाठी किती revenue generate करतो हे जर तुम्हाला समजलं, तर तुम्ही तुमच्या next business strategies व्यवस्थित implement करू शकता. भविष्यात कमीत कमी पैशांत तुम्ही customer acquire करु शकता, म्हणजे तुमची Customer Acquisition Cost सुद्धा कमी होईल. आता Customer Acquisition Cost म्हणजे काय? हे माहिती आहे का…? विसरलात ना! आम्ही आधीच त्यावर detail मध्ये लेख बनवलेला आहे, तर इन-शॉर्ट Customer Acquisition Cost आणि Customer LifeTime Value ह्या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत म्हणा हवं तर. म्हणजे एक जर कमी-जास्त झाली, तर तिचा दुसऱ्यावर परिणाम होतो. त्यामुळं तुमची LTV ही नेहमी CAC पेक्षा जास्त हवी.

    Life Time Value कशी calculate केली जाते?

    LTV का calculate केली पाहिजे हे तुम्हाला समजलं असेलंच. आता ती कशी calculate केली जाते हे समजून घेण्यासाठी आपण Netflix चं उदाहारण पाहूया. तर Netflix चा जो Monthly Plan आहे तो २०० रुपयांचा आहे असं आपण समजू आणि एखादा customer Netflix चं subscription साधारण १२ महिन्यांसाठी घेत असेल.

    तर LTV = Total Amount Customer Pays X Average Customer Life म्हणजे 200 X 12 = Rs. 2400/-

    तर Netflix ची LTV आली Rs. 2400/-. म्हणजे एक customer त्याच्या life time मध्ये Neflix ला Rs. 2400/ मिळवून देतो.

    LTV वाढवण्यासाठी काय केलं पाहिजे?

    Quality Service द्या –

    तुम्ही तुमच्या customer ला जेवढी चांगली service द्याल तेवढे दिवस तो तुमच्याकडे टिकेल.

    Average Order Value वाढवा

    एखाद्या customer ला तुमच्याकडे रोजच्यापेक्षा जास्त खर्च करायला लावा. जसं की जर तुमचं छोटं हॉटेल असेल आणि एखादा customer तुमच्याकडे नाष्टा करण्यासाठी आला, तर तुम्ही त्याला चहा पिण्यासाठीसुद्धा convince केलं पाहिजे. कारण तुमच्या प्रॉडक्टवर जेवढा त्याचा खर्च वाढेल, तेवढी तुमची LTV वाढेल.

    Subscription based service द्या –

    तुमच्या बिझनेसमध्ये subscription based service model आणता येतंय का ते पहा. कारण यामध्ये फायदा दोघांचाही होतो. एक म्हणजे तुम्हाला एकदम महिन्याभराचे, वर्षभराचे पैसे मिळतात. दुसरं म्हणजे जर एखादा customer तुमच्याकडे वर्षभरासाठी आहे हे तुम्हाला माहिती असेल, तर तुम्ही त्याला discount सुद्धा देऊ शकता. ज्याचा फायदा त्या customer ला सुद्धा होतो. Amazon, Netflix यांसारखे OTT platforms तेच तर करतात.

    Customer Retention वर भर द्या –

    Customer Retention म्हणजे काय तर एखाद्या customer ला तुम्ही तुमच्याकडे किती काळ टिकवून ठेवता याचा rate. वेगवेगळ्या offers, discounts, rewards देऊन तुम्ही हा rate वाढवू शकता.

    तर मित्रांनो आजच्या लेखामध्ये आपण LTV म्हणजे काय? LTV का calculate केली पाहिजे? ती कशी calculate केली जाते? ती वाढवण्यासाठी काय केलं पाहिजे? या सगळ्या गोष्टी आपण पाहिल्या. जर तुम्हाला हा लेख आवडला असेल, तर आत्ताच like करा आणि तुमच्या बिझनेस करणाऱ्या मित्रांना शेअर करा.

    हा लेख विडीयो मध्ये पहा
  • Customer Segmentation: काय आहे आणि कसे कराल?

    Customer Segmentation: काय आहे आणि कसे कराल?

    मागच्या दोन लेखांमध्ये आपण Conversion Funnel, Customer Acquisition Cost या स्टार्टअप विश्वातील दोन terms विषयी बोललो. या दोन्ही terms एकमेकांशी related होत्या. आजची जी term आहे, तीसुद्धा या दोन्हीशी संबंधितच आहे. त्यामुळे तुम्ही जर आधीचे लेख पाहिले नसतील, तर ते लेख पाहून घ्या. आजच्या लेखा मध्ये आपण बघणार आहोत customer segmentation बाबत.

    Customer segmentation म्हणजे काय?

    एक अशी process की ज्यामध्ये तुम्ही तुमच्या customer च्या एका मोठ्या group ला छोट्या छोट्या segments मध्ये divide करता. यालाच Market segmentation असंही म्हंटल जातं.

    Customer segmentation का महत्वाचं आहे?

    कंपनीला आपल्या customer ला effectively target करणं सोपं जातं. समजा तुमच्या customer base मध्ये 15 वर्षाचे आणि 50 वर्षाचे दोन्ही customer आहेत, तर त्यांच्यासाठी तुम्ही same marketing strategy वापरू शकता का? तर नाही. पण तुमच्या customer base मध्ये या दोन्ही age group चे customer आहेत हे कळणं आधी जास्त महत्त्वाचं आहे आणि हे कळण्यासाठी तुम्हाला फायदा होतो तो Customer segmentation चा.

    यामुळे कंपनीला personalized marketing करायला सोप्पं जातं, जे की impersonal marketing च्या तुलनेत जास्त effective असतं. समजा तुम्हाला smartwatch खरेदी करायचं आहे आणि तुम्ही ते flipkart, amazon सारख्या site वर search केलं, तर दुसऱ्या मिनिटापासून लगेचच तुम्हाला instagram, facebook सारख्या social media platforms वर smartwatches च्या ads दिसायला लागतात. जेणेकरून तुम्ही ते लगेच खरेदी केलं पाहिजे तर हे झालं personalized marketing. हे शक्य झालं कारण flipkart, amazon या कंपन्यांचं segmentation इतकं strong आहे की तुमच्या साध्या search वरून सुद्धा ते लगेचच तुमचं segmentation करतात.

    Customer segmentation कसं करावं?

    तुमच्या customer चं segmentation करण्याआधी तुमच्याकडे customer चा data असणं  गरजेचं आहे. हा डेटा तुम्हाला वेगवेगळ्या surveys, customer च्या purchase history मधून किंवा अशाच आणखी काही गोष्टींमधून मिळू शकतो.

    Customer segmentation च्या चार main categories आहेत.

    Geographical Segmentation:-

    सर्वात basic category म्हणजे Geographical Customer segmentation. या category मध्ये तुम्ही तुमच्या customer चं त्याच्या भौगोलिक म्हणजेच geography नुसार segmentation करता. तुम्ही निवडलेली geographical category ही एखाद्या गल्ली, colony पासून ते थेट एखाद्या देशापर्यंत सुद्धा असू शकते, पण जेव्हा तुम्ही segmentation साठी ही category निवडता, तेव्हा तुम्हाला बारीक लक्ष देणं सुद्धा तेवढंच गरजेचं असतं.

    Demographical Segmentation:-

    Segmentation ची दुसरी category म्हणजे Demographical Segmentation. या category मध्ये तुम्ही तुमच्या customer ला Demographic factor जसं की age, gender, education, Nationality, income, marital status, and occupation नुसार divide करता. याचा फायदा तुम्हाला customer च्या particular needs आणि interest समजून घ्यायला होतो. आधी पाहिलेलं smartwatches चं उदाहरण याच category मध्ये येतं. Demographical Segmentation मुळं तुम्हाला customer साठी personalized marketing करण सोप्पं जातं. Personalized marketing मध्ये तुम्ही ज्या audience ला target करता, तेव्हा त्या audience मधले जास्तीत जास्त लोकं तुमचे product घेण्यास इच्छुक असतात. त्यामुळं तुमचा वेळ आणि पैसा या दोन्ही गोष्टी काही प्रमाणात का होईना कमी खर्च होतात.

    Psychographical Segmentation:-

    Segmentation ची पुढची category म्हणजे Psychographical Segmentation. या category मध्ये तुम्ही तुमच्या customer च्या characteristics चा जसं की lifestyle, values, social class, personality यांसारख्या गोष्टींचा विचार करता. Segmentation मधल्या इतर category पेक्षा या category नुसार segmentation करण जरा अवघड आहे, कारण यात तुम्हाला customer च्या  psyche चा विचार करावा लागतो.

    Behavioral Segmentation :-

    जेव्हा तुम्ही Behavioral Segmentation नुसार customer ला divide करायला जाता तेव्हा तुम्हाला त्यांचे usage, loyalties, awareness, knowledge, liking आणि purchase patterns विचारात घ्यावे लागतात. For example Uber किंवा Ola सारखे apps त्याच customer ला काहीतरी offers देतात, की ज्यांनी त्या app चा बऱ्याच दिवसापासून वापर केलेला नाही ते कधीही त्या customer ला offers देत नाहीत जे त्यांचे regular users आहेत म्हणजे इथे येते ती customer loyalty जी की Behavioral Segmentation चाच भाग आहे.  

    तर आजच्या Article मधून Customer च segmentation म्हणजे काय, ते करणं का महत्त्वाचं आहे, ते कसं करावं, त्याच्या categories कोणकोणत्या आहेत या सर्व गोष्टी आपण पाहिल्या. Hope so तुम्हाला त्या कळल्या असतीलच. जर या गोष्टींतून काही नवीन शिकायला मिळालं असेल आणि तुम्हाला असं वाटत असेल आपल्याप्रमाणेच इतर लोकांनासुद्धा या गोष्टी माहित व्हाव्या, तर हा लेख जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत नक्की नक्की share करा आणि subscribe करा.

    हा लेख विडीयो मध्ये पहा
  • स्टार्टअपमध्ये काम करत असाल तर Cliff Vesting बद्दल जाणून घ्या

    स्टार्टअपमध्ये काम करत असाल तर Cliff Vesting बद्दल जाणून घ्या

    Business करावा की job हा खरंतर अनेक तरुण तरुणींना वर्षानुवर्षे पडलेला प्रश्न! काहीजण नको बॉसची कटकट, बनू आपणच आपल्या मनाचे राजे म्हणून business निवडतात, तर इतरांना जॉबचा मार्ग निवडावा लागतो. पण जर तुम्हाला कोणी सांगितलं की तुम्ही ज्या कंपनीत आज काम करताय, ती कंपनी उद्या तुमच्या मालकीची होऊ शकते तर? विश्वास नाही ना बसत? अहो कसा बसेल. असल्या गोष्टी सांगायला आपल्या आजूबाजूला कोणीच सांगत नाही. पण काळजी नसावी. आम्ही आहोत ना, तुम्हाला माहित नसलेल्या गोष्टी तुमच्यापर्यंत पोहचवायला. करूया सुरुवात.

    तर स्टार्टअपविश्व मध्ये आज आपण जाणून घेणार आहोत Cliff Vesting बाबत. पण Cliff Vesting बद्दल माहिती करून घेण्याअगोदर आपल्याला Compensation, Equity, ESOPs या काय भानगडी आहेत हे जरा बघावं लागेल.

    तर पहिल्यांदा वळूया Compensation कडे. Compensation म्हणजे काय, तर एखाद्या employee ला त्याच्या कामाच्या बदल्यात दिलेला मोबदला. यात तुमची salary, comission, bonus, incentives या सगळ्या गोष्टी येतात.

    दुसरी म्हणजे Equity. Equity ची साधी सरळ व्याख्या म्हणजे एखाद्या कंपनीमध्ये मालकाचा, Employess चा, share holders चा त्या कंपनीत असलेला वाटा.

    तिसरी कन्सेप्ट ESOP. ESOP चा full form आहे employee stock ownership plan. तर ESOP हा employee benefit plan आहे ज्यामुळे कंपनीच्या employees ला त्या कंपनीचे शेअर्स विकत घेता येऊ शकतात.  

    आता येऊया आपल्या मूळ मुद्द्याकडे म्हणजेच Cliff Vesting कडे. बऱ्याच कंपन्या त्यांच्या compensation package चा भाग म्हणून आपल्या employees ला equity देतात. Equity एम्प्लॉईजला partial ownership ऑफर करते, ज्यामुळे employess ला चांगले काम करण्यासाठी प्रोत्साहन मिळते. Cliff vesting मध्ये employee ला एका विशिष्ट काळानंतर कंपनीमध्ये Equity मिळवण्याचा अधिकार प्राप्त होतो. हा अधिकार मिळण्यासाठी employee ला त्या कंपनीत काही काळ टिकून काम करावं लागतं. हा काम करण्याचा जो काळ असतो ना त्यालाच cliff period असं म्हणतात. Cliff Vesting मध्ये कंपनी आणि employee दोघांचाही फायदा आहे. त्यात कंपनीचा फायदा असा की, employee या या तारखेपर्यंत किंवा एखाद्या विशिष्ट कालावधीपर्यंत आपल्यासोबत काम करणारच आहे याची कंपनीला surety मिळते आणि employees चा फायदा म्हणजे त्यानी तो कालावधी पूर्ण केला, तर त्याला कंपनीमध्ये शेअर्स मिळतात. आहे का नाही दोघांचा फायदा? Cliff vesting चं प्रमाण हे मोठ्या कंपन्यांपेक्षा स्टार्टअपमध्ये जास्त असतं. कारण स्टार्टअप्सना आपले core employees जास्तीत जास्त काळ आपल्यासोबत टिकवायचे असतात.

    आता पाहूया cliff vesting चे प्रकार :-

    १. Vesting चा पहिला प्रकार म्हणजे time-based vesting. नावावरून तुम्हाला समजलंच असेल की याचा वेळेशी काही तरी संबंध आहे ते. तर या प्रकारात equity मिळवण्यासाठी काही काळ तुम्हाला त्या स्टार्टअप मध्ये काम करावं लागतं. Generally आपल्याकडे स्टार्टअप्स मध्ये cliff period हा एका वर्षाचा असतो, म्हणजे कमीत कमी तुम्हाला त्या स्टार्टअपमध्ये एक वर्ष काम करावंच लागतं, तरंच तुम्हाला तिथे equity मिळवण्याचा अधिकार प्राप्त होतो.

    २. Vesting चा दुसरा प्रकार म्हणजे milestone vesting या प्रकारात कंपनीने तुम्हाला दिलेले जे काही targets किंवा goals achieve करावे लागतात म्हणजे तुम्हाला कंपनीसाठी एक milestone achieve करावा लागतो, तरंच ती कंपनी तुम्हाला equity देते.

    ३. Vesting चा तिसरा प्रकार म्हणजे Hybrid vesting या प्रकारात पहिल्या दोन प्रकारांचा अर्धा-अर्धा समावेश होतो. म्हणजे कंपनीसाठी तुम्ही काही काळ कामसुद्धा केलेलं असलं पाहिजे आणि कंपनीने दिलेले targets सुद्धा complete पाहिजेत, तरंच तुम्हाला equity मिळेल. तर आजच्या Article मध्ये तुम्हाला Cliff vesting  Compensation, Equity, ESOPs याबद्दल  माहिती मिळालीच असेल. ही माहिती तुम्हाला कशी वाटली हे comment मध्ये नक्की सांगा आणि जर या Article मुळे तुमच्या ज्ञानात भर पडली असेल तर याला like आणि share जरूर करा आणि हो नवी अर्थक्रांतीच्या channel ला subscribe जरूर करा.

    हा लेख विडीयो मध्ये पहा

  • Customer Acquisition Cost (CAC) म्हणजे काय? | कशी कमी करावी?

    Customer Acquisition Cost (CAC) म्हणजे काय? | कशी कमी करावी?

    CAC (Customer Acquisition Cost)

    Customer Acquisition Cost म्हणजे काय?

    नावावरून तुम्हाला लक्षात आलं असेलच की, हा नेमका काय प्रकार आहे ते. Customer Acquisition Cost म्हणजे एखादा customer मिळवण्यासाठी acquire करण्यासाठी तुम्ही sales आणि marketing साठी किती खर्च केलात ते.

    CAC कशी calculate करावी?

    आता CAC कशी calculate करावी? हे आपण पाहूया. समजा तुम्ही एखाद्या महिन्यात काही customer acquired करण्यासाठी 50,000 रुपये खर्च केले. म्हणजे या खर्चात तुमची marketing cost, advertising cost, sales team ची salary या सगळ्या गोष्टी आल्या. हे पन्नास हजार खर्च करून तुम्हाला 100 customers मिळाले तर Sales & Marketing Cost divided by New Customers Acquired म्हणजेच 50,000 divided by 100 = Rs. 500 ही झाली तुमची Customer Acquisition Cost.

    CAC ही नेहमी balanced हवी

    कोणत्याही business ची CAC समजा जास्त असेल, तर तो business lossमध्ये जाऊ शकतो आणि कोणत्याही business ची CAC समजा कमी असेल, तर तो business सुद्धा loss मध्ये जाऊ शकतो. आता तुम्ही म्हणाल असं कसं काय? जास्त असेल तरी loss मध्ये आणि कमी असेल तरी loss मध्ये? तर कसं ते सांगतो; आता पहिल्या केसमध्ये समजा तुम्ही एखादा customer acquire करायला काही पैसे खर्च करत आहात आणि बदल्यात तो customer तुम्हाला कमी returns देतोय तर तुमच्या समोरच आहे की यात तुमचा loss आहे. दुसऱ्या केसमध्ये, तुम्ही customer acquire करण्यासाठी पैसे तर खर्च करताय, पण ते एवढे कमी आहेत की तुमचं product, service काय आहेत ते जेवढ्या लोकांपर्यंत पोहचायला पाहिजे तेवढ्या लोकांपर्यंत पोहोचतच नाहीये आणि याचमुळे तुम्हाला अपेक्षित असलेला customer count तुम्हाला मिळत नाही. झाला का नाही इथेही loss? यावरून तुमच्या लक्षात आलंच असेल की तुमची CAC ही नेहमी balanced हवी.

    CLV वर लक्ष ठेवा

    आता तुम्ही म्हणाल CAC वरून इकडे कुठं direct CLV वर? काळजी करू नका सगळं सांगतो; CLV म्हणजे Customer Lifetime Value. सध्या एवढंच लक्षात ठेवा.

    तर आधी आपण पाहिलं की CAC ही नेहमी balanced हवी. त्याआधी आपण CAC कशी calculate करावी हे पाहिलं आणि त्यात उदाहरण म्हणून आपण एका customer ला acquire करण्यासाठी 500 रुपये खर्च आला हे ही पाहिलं होतं. पण आता प्रश्न असा आहे की हे 500 रुपये खर्चणं कमी आहे की जास्त? तर हे ठरतं तुमच्या CLV वरून म्हणजेच Customer Lifetime Value वरून. समजा एक customer acquire करण्यासाठी तुम्ही पाचशे रुपये खर्च केले आणि त्याने तुमच्याकडून एका महिन्यात 50 रुपयांचा माल खरेदी केला म्हणजे तुमचं 450 रुपयांचं नुकसान झालं असं वरवर पाहिलं तर वाटू शकतं. पण तसं नाहीये जर तुमचा business हा recurring revenue model वर आधारीत आहे म्हणजे तुम्ही या customer ला चांगली service provide केली त्याच्यासोबत loyalty build केली तर हा customer तुमच्याकडे पुन्हा पुन्हा येईल. म्हणजे तुमचे 500 रुपये दहा महिन्यात वसूल होतील आणि तिथून पुढ long term साठी तुमचा फायदाच होईल.

    तर आजच्या video तून CAC म्हणजे काय? ती कशी calculate करावी, CLV म्हणजे काय या सगळ्या गोष्टींबाबत माहिती मिळालीच असेल. जर तुम्हाला हा video आवडला असेल, तर या video ला लाईक करा आणि तुमच्या सर्व business friends सोबत share करा जेणेकरून त्यांनाही काही गोष्टी माहित होतील. तसंच स्टार्टअप विश्वातील अजून कोणत्या terms विषयी तुम्हाला जाणून घ्यायला आवडेल हे आम्हाला comment करून नक्की सांगा.

    हा लेख विडीयो मध्ये पहा