Category: स्टार्टअप विश्व

मित्रांनो, आपल्याकडं Release होणाऱ्या ज्या Big Budget Films आहेत त्या एवढ्या का चालतात? त्यांच्या गाण्यामुळे? त्यांच्या Story मुळे? की त्यात असणाऱ्या Villains मुळे? मी म्हणतो Commercial Films मध्ये या सगळ्या गोष्टी महत्त्वाच्या असतातच, पण त्यातही एक गोष्ट सर्वात महत्त्वाची असते ती म्हणजे त्या Film मध्ये असलेला “Hero”.

बरेचजण या Hero ला पाहूनच Film बघायला येत असतात. Hero च असतात, ज्यामुळे या Films कोट्यावधींची कमाई करतात. शेवटी film Industry सुद्धा एक मोठी Business Industry आहे. कोणतीही Film करण्याआधी त्याला लागणारे पैसे, त्यातून मिळणारे पैसे याचे सगळे आराखडे आधी बांधले जातात आणि मगच Final Decisions घेतले जातात. आता हीच Same गोष्ट आपण नेहमीचा Business करताना सुद्धा वापरतो. एखादं Product तयार करताना त्याला लागणारे पैसे, त्यातून मिळणारे पैसे याचे सगळे आराखडे आधी बांधले जातात, पण आपण एक गोष्ट विसरतो आणि ती म्हणजे आपल्या “Hero” ला निवडण्याची!

कोणत्याही Business साठी त्याचं Hero Product किंवा Hero Service ही खूप महत्त्वाची असते. Hero Product हे तुमच्या Brand Value ला तुमच्या Customer पर्यंत पोहचवण्याचे काम करते, तर काही वेळेस तुमच्या Brand ला Value सुद्धा देते. Hero Product चा सेल हा इतर Products पेक्षा नेहमी जास्त असतो. हे Product म्हणजे तुमच्या Business ची एक प्रकारे Identity च असते असं समजा हवं तर!

आता पहा उदाहरण म्हणून आपण Apple ला घेऊया. Apple चं Hero Product कोणतं आहे हे मी काही वेगळं सांगायची गरज नाही, अर्थात Iphone. म्हणजे असं नाही की Apple चे इतर Products हे चांगले नाहीत, पण Apple ला जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोहचवलं ते Iphone नेच. Apple च्या या Iphone ची Craze इतकी आहे की काही लोकांना हेही माहिती नाही की या Iphone बनवणाऱ्या कंपनीचं नाव Apple आहे. ते Iphone लाच एक स्वतंत्र कंपनी मानतात. कंपनीचा बराचसा Profit हा Hero Product चं कमावून देतो. 

कोणतही Hero Product बनवणं हे काही सोप्पं काम नाहीये. ते बनवताना वेगवेगळ्या गोष्टी लक्षात घ्याव्या लागतात. त्या कोणत्या आहेत ते आता पाहूया.

१. तुम्हाला आपल्या Customer पर्यंत कोणता Message पोहोचवायचा आहे?

जर तुम्हाला एक Iconic Product बनवायचं असेल, तर आधी तुम्हाला ते Product कसं असणार आहे याचा व्यवस्थित विचार करावा लागेल. त्या Product मधून Customer ला नक्की काय Message गेला पाहिजे याचा विचार केला पाहिजे. जसं की Apple आपलं Product बनवताना एक गोष्ट नेहमी लक्षात ठेवतो आणि ती म्हणजे आपले Product हे Customer ला नेहमी Highest Quality Serve करतील. आता ही झाली Apple ची Value आणि Apple चा Message. आता तुम्ही ठरवा की तुम्हाला काय वाटतं आपलं Product खरेदी केल्यावर Customer पर्यंत काय Message गेला पाहिजे ते. 

२. Problem चं Solution द्या

कोणतंही Product आपण का खरेदी करतो? तर आपल्या एखाद्या Problem वरचं Solution त्या Product मुळे मिळत असतं म्हणून. Market मध्ये असे अनेक Products असतील जे एखादा प्रॉब्लेम Solve करत असतील, पण प्रॉब्लेम पूर्णपणे Solve करणं आणि अर्धवट Solve करणं यात फरक आहे ना! तर तुमचं जे Product आहे ते या प्रॉब्लेमला पूर्णपणे Solve करतंय का याकडे तुम्ही लक्ष द्यायला हवं, तरंच ते Normal Product वरून Hero Product बनेल.

३. एकच Product निवडा

जर तुमची Already Product Lineup असेल, तर साहजिक आहे की, तुम्हाला असं वाटेल की यातले सगळेच Product Hero Product बनवावे. पण थांबा, इथंच सगळेजण फसतात. मला सांगा एखाद्या Picture मध्ये एकदम सगळे Hero  घेतले तर चालेल का? नाही ना? काही Side Actors पाहिजे, एखादा Villain पाहिजे, तरंच प्रॉपर मसाला तयार होऊन तो Picture हिट होईल.

४. Critical Thinking

आधी सांगितल्याप्रमाणे Hero ला उभा करणं काही सोप्पं नाही. त्यासाठी मार्केटचा नीट अभ्यास, आपल्या Product चा Detail अभ्यास यांसारख्या बारीक सारीक गोष्टींवर लक्ष देऊन काम केलं, तर तरंच तुमच्या Hero च्या Entry Scene ला टाळ्या शिट्ट्या वाजतील. हे Critical Thinking करताना तुम्ही Design, Manufacturing Packaging, On-boarding, User Experience, Post-Purchase Customer Service, Terms and conditions, Contracts या सगळ्या गोष्टी लक्षात ठेवायला पाहिजेत.

तर मित्रांनो Hero Product म्हणजे काय? ते बनवताना तुम्ही कोणकोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवायला पाहिजेत. हे सगळं तुम्हाला समजलं असेलच.आता अजिबात वेळ घालवू नका… लगेच तुमची प्रॉडक्ट लाईनअप चेक करायला घ्या… आणि त्यातून तुमचं Hero Product निवडून त्यानुसार मार्केटिंग करा…

Angel Investors म्हणजे अशी लोकं ज्यांच्याकडे भरपूर पैसे असतात आणि ते सुरुवातीच्या काळात नवउद्योजकांना पैशांचा पुरवठा करतात. बँक, एफडी, सोने अशा पारंपारिक आणि तुलनेने कमी रिटर्न्स देणाऱ्या गुंतवणूक पर्यायांऐवजी ते भरभक्कम परतावा मिळेल अशा पर्यायांच्या शोधात असतात. 

बिझनेस सुरु करताना नव्या उद्योजकाकडे सुरुवातीला फायनान्ससाठी तीन पर्याय असतात – मित्र, कुटुंबीय किंवा बँका. जेव्हा तुमच्या डोक्यात बिझनेसची फक्त आयडिया असते, तेव्हा त्यात १००% जोखीम ही असतेच. त्यामुळे बँका आणि इतर मोठे गुंतवणूकदार अशा बिझनेसमध्ये पैसे गुंतवण्यास कचरतात. अशा वेळी अँजेल इन्व्हेस्टर्स हा चांगला पर्याय आहे. अँजेल म्हणजे देवदूत. गरजेच्या वेळी धावून येणारे गुंतवणूकदार म्हणून अँजेल इन्व्हेस्टर्स.

Angel Investors गुंतवलेल्या पैशांच्या बदल्यात त्यांना कंपनीत भागीदारी म्हणजेच शेअर्स द्यावे लागतात. त्यांनी केलेल्या गुंतवणुकीवर चांगला परतावा मिळावा अशी त्यांची अपेक्षा असते. या Angel Investors चा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे या लोकांचं नेटवर्क फार मोठं असतं आणि फायदा उद्योजकांना करून घेता येतो. आणि दुसरा फायदा म्हणजे बँकेसारखे इथे हप्ते भरण्याची गरज नाही. कारण त्यांनी शेअर्स घेतलेले असतात, त्यामुळे जर व्यवसाय वाढला तर त्यांचा फायदाच होतो आणि जर व्यवसाय बुडाला तर त्यांचा तोटा. म्हणजेच त्यांचेही पैसे बुडतात.

साधारणत: ते उद्योगाच्या विविध पैलूंची व आंत्रप्रिन्युअर्सची माहिती आदी बाबींचा तपास घेतात. याला ड्यू डिलिजेन्स असे म्हणतात. सर्वसाधारणपणे गुंतवणूकदार अशा कंपनीकडे बघतात जिच्याकडे ग्राहक पुनःपुन्हा येतील किंवा उत्पन्न चांगले मिळू शकते, चांगले मार्जिन्स असतील, उत्पादन वैशिष्ट्यपूर्ण असेल. अँजेल इन्व्हेस्टमेंट ही एक ‘हाय रिस्क, हाय रिटर्न’ गुंतवणूक आहे. जगातील Angel Investors ना अपेक्षित फायदा मिळ्ण्याचे ५० टक्क्यांहून कमी आहे.

जवळपास ५ ते ७ वर्षांत जेव्हा उद्योग नफा कमावू लागतो आणि उद्योगास भांडवल गोळा करण्यासाठी आपले शेअर्स काढतो तेव्हा एंजल इन्व्हेस्टरला व्यवसायात भागीदारीनुसार शेअर्स मिळतात. मग त्याला वाटले तर ते शेअर्स तो विकू शकतो किंवा नव्या व्यवसायात विकू शकतो.

नवीन काही शिकायला मिळालं ना? अहो मग लेख लाईक आणि शेअर करा की. आणि यापुढील लेख वाचण्यासाठी चॅनेलसुद्धा लगेच सबस्क्राईब करा.

आणखी वाचा

• स्टार्टअपसाठी फंडिंग मिळवण्यासाठी Pitch Deck कसा तयार करावा?
• (Minimal Viable Product): तुमच्या व्यवसायाला यशस्वी होण्यास मदत करणारा एक शक्तिशाली साधन
• IPO म्हणजे काय? | IPO काय आहे? | IPO कसे काम करते?
• Incubator तुमच्या व्यवसायाला वाढण्यास कशी मदत करू शकतात
• Equity म्हणजे काय? 10 मिनिटात समजून घ्या
• Conversion Funnel: 4 स्टेजेसने कसे कराल ग्राहकांना आकर्षित?
  
  

Pivot – सोमवारची सकाळ, दरवेळेस प्रमाणे सुरेशला याही सोमवारी एका महत्त्वाच्या Meeting साठी जायला उशीर झालेला आहे. सुरेश गाडी काढतो आणि रोजच्या रस्त्याने निघतो, पण जाता जाता अलीकडेच त्याच्या लक्षात येतं की Traffic मुळे आपल्याला पोहचायला खूप वेळ लागेल. काय करावं काही सुचत नसतं. Traffic मध्ये थांबलो तर उशीर होणार हे फिक्स आणि उशिरा पोहचलो, तर डील ब्रेक होणार हे फिक्स! अशा द्विधा मनःस्थितीत असताना सुरेशला अचानक लक्षात येतं की अलीकडूनच एक छोटा रस्ता आहे. ठरवलेल्या रस्त्याने जाण्यापेक्षा इकडून गेलं तर ते जास्त फायद्याचं ठरेल. सुरेश लगेच गाडीचा Reverse Gear टाकतो, शक्य होईल तितक्या लवकर गंतव्य ठिकाणी पोहचतो, Meeting होते आणि शेवटी डील पक्की होते.

स्टार्टअप विश्वच्या लेखात हे काय? असा प्रश्न आता तुम्हाला पडला असेल. जरा धीर धरा तुमच्या सगळ्या प्रश्नांची उत्तरे तुम्हाला हळूहळू मिळतीलच. मित्रांनो, व्यवसाय आणि आपलं रोजचं जगणं काही वेगवेगळं नाही हे आत्तापर्यंत आपण अनेक लेखांत वेगवेगळ्या उदाहरणांसोबत पाहिलं. आता वरच्या उदाहरणाप्रमाणे सुरेशला एका महत्त्वाच्या कामाच्या वेळेस नेमका अडथळा आला. आपलं काम आता होईल का? या चिंतेत असतानाच त्याने ठरवलेल्या रोजच्या मार्गाने जाण्याऐवजी एक वेगळा मार्ग निवडला आणि शेवटी तो ते काम करण्यात यशस्वी झाला. सुरेशच्या जीवनात जे काही घडलं तेच आता आपण एका स्टार्टअप फाउंडरच्या संदर्भात पाहूया.

एक फाउंडर अनेक दिवसांच्या प्रयत्नानंतर आपला स्टार्टअप उभा करतो. त्यासाठी लागणारे पैसे, टीम हे सगळं तो व्यवस्थितरीत्या Manage करतो. सगळं होतं कामाला सुरुवात होते, पण पाहिजे तेवढा Profit त्याला त्यातून मिळत नाही. खूप विचार करून शेवटी तो ठरवतो की स्टार्टअपची ही आयडिया Scrap करून आपण एका नव्या कल्पनेवर काम सुरु करूया. ठरवलेल्या गोष्टीतला तोटा लक्षात घेऊन ती गोष्ट सोडून नफा मिळवून देणाऱ्या गोष्टीवर काम सुरु करण्यालाच स्टार्टअप विश्वात Pivot असं म्हणतात.   

Pivot हे कोणत्याही बाबतीत असू शकतं म्हणजे दरवेळेस असं नाही की एखादी पूर्ण कल्पनाच बदलणं म्हणजे Pivot करणं. त्यामध्ये सुद्धा वेगवेगळे प्रकार आहेत ते कोणकोणते ते पण आपण जरा पाहूया.

Pivot चे प्रकार

Eric Ries या अमेरिकन उद्योजकाने Lean Startup या पुस्तकात Pivot चे दहा प्रकार सांगितले आहेत.

Zoom-in : समजा तुमचं एक Product आहे. त्या Product मध्ये खूप सारे Features आहेत, पण User Reports नुसार तुमच्या लक्षात आलं की, यापैकी एकाच Feature चा वापर मोठ्या प्रमाणात होतोय. मग तुम्ही ठरवता की सगळे Feature ठेवण्यापेक्षा फक्त एकाच Feature वर Focus करूया आणि तेच तुमचं Final Product बनतं. याच Process ला Zoom-in Pivot असं म्हणतात.

Zoom-out : Zoom-In Pivot च्या अगदी विरुद्ध Process म्हणजे Zoom-Out Pivot. यात सुरुवातीला तुमच्या Product मध्ये एकच Feature असतं, पण हळू हळू तुम्ही त्यात वेगेवगळे Features Add करता आणि तेच तुमचं Main Product बनतं.

Customer segment pivot : तुमचं Product हे त्या लोकांना आवडतंय ज्यांना तुम्ही Target केलेलंच नाही, मग अशा वेळेस करणार काय? तर तुमचा जो Target Audience आहे तो बदलणं गरजेचं आहे म्हणजे Customer Segment Pivot करणं गरजेचं आहे जेणेकरून तुमचा Profit वाढेल.

Customer Need Pivot : तुम्ही बनवलेलं तुमचं Dream Product हे Customer ला आवडेलच याची काही Gurantee नसते. आणि Customer ला पाहिजे असलेल्या गोष्टी तुम्ही Provide करत नसाल, तर Profit चा आणि तुमचा कधी संबंधच येणार नाही. मग अशावेळी काय करणार तर Customer च्या गरजेनुसार तुम्ही तुमचं Product बदलू शकता म्हणजेच Customer Need Pivot करू शकता.

Platform Pivot : App ला वेबसाईटमध्ये Convert करणं किंवा याउलट वेबसाईटला App मध्ये Convert करणं या गोष्टी त्यामध्ये येतात. यामध्ये तुम्ही तुमच्या Product चा Platform च Change करत असता. 

या महत्त्वाच्या पाच प्रकारांसोबत Pivot चे आणखी काही प्रकार आहेत. जसं की Business Architecture , Value Capture, Engine of Growth, Channel आणि Technology Pivot.

Pivot म्हणजे काय? त्याचे प्रकार कोणकोणते? हे आपण पाहिलं. आता ही Term आपण एका उदाहरणाने समजून घेऊया.

Burbn या Location Based Check-in App विषयी तुम्ही कधी ऐकलं आहे का? कसं काय ऐकणार सुरुवातीच्या काळातच त्यांनी Pivot केलं आणि ते Photo-Video Posting, Comments, Like, Share च्या दुनियेत शिरले In Short Social Media Platform म्हणून त्यांची कंपनी उदयास आली सुरुवातीच्या काळातच तोट्यात असणारी ही कंपनी आता अख्ख्या जगभरात Profitable असणाऱ्या कंपन्यांमध्ये चौथ्या क्रमांकावर आहे. ही Profitable कंपनी म्हणजे Instagram. Instagram सारख्या अशा अनेक कंपन्या आहेत ज्यांना सुरुवातीच्या काळात अपयशाचा सामना करावा लागला, पण वेळेवर Pivot केल्याने त्या नंतरच्या काळात तितक्याच यशस्वीसुद्धा ठरल्या.

तर मित्रांनो आजचा हा स्टार्टअप विश्वाचा लेख तुम्हाला कसा वाटला हे आम्हाला Comment मध्ये नक्की सांगा. तुम्हाला आवडला असेल तर जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत जरूर पोहचवा आणि अशाच माहितीपूर्ण आणि Interesting गोष्टींसाठी नवी अर्थक्रांतीच्या दररोज वेबसाईटला भेट देत चला.