Category: करिअर

  • घरबसल्या युट्युब देईल लाखो रुपये; ना डिग्री, ना कोणत्या सर्टिफिकेटची गरज

    घरबसल्या युट्युब देईल लाखो रुपये; ना डिग्री, ना कोणत्या सर्टिफिकेटची गरज

    एक तर आपण सात-आठ तास काम करून दमून-भागून घरी परतत असतो आणि त्यानंतर काम करण्याची ना इच्छा असते ना तयारी. मग अश्यावेळी आपल्या आवडीची कामं करावीत जेणेकरून मनाला समाधान, काम करण्याचा आनंद आणि सोबत चार-दोन पैसे देखील कमावता येतील. आम्ही देखील तुम्हाला आज अशीच एक भन्नाट कल्पना सुचवणार आहोत जिचा वापर करून तुम्ही घरबसल्या लाखो रुपये कमावू शकता.

    व्हिडिओ बनवण्याची आवड आहे का?

    आजकाल सोशल मीडियाचा आवाका बऱ्यापैकी वाढत चालला आहे. सोशल मीडियाचा वापर करून तुम्ही क्षणार्धात शेकडो लोकांपर्यंत पोहोचू शकता. तुम्हाला जर का व्हिडिओ बनवण्याची आवड असेल तर काही ठराविक विषयांवर घर बसल्या 60 सेकंदांचा व्हिडिओ बनवत पैसे कमावणं सहज शक्य आहे. युट्युबच्या दुनियेत अशा प्रकारच्या व्हिडिओजना युट्युब शॉर्ट्स (YouTube Shorts) असं म्हटलं जातं. आजकाल लोकांना जास्त वेळ एका जागेवर बसत काही ऐकण्याची किंवा बघण्याची सवय राहिलेली नाही किंवा एवढी उसंत सुद्धा मिळत नाही. मग अशावेळी लोकनांची गरज ओळखून त्यांच्या कलाकलानं जात जर का तुम्ही कमीत कमी वेळात महत्वाची आणि मुद्याची गोष्ट प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवू शकलात, तर नक्कीच यामधून भरपूर पैसे कमावता येतात.

    हा व्यवसाय करण्याचा आणखीन एक फायदा म्हणजे इथे तुम्हाला भरमसाठ पैसे भरत कोणताही कोर्स करण्याची किंवा सर्टिफिकेट मिळवण्याची गरज नसते. लोकांना काय जाणून घेण्याची इच्छा आहे, त्यांचं मनोरंजन नेमकं कशातून होऊ शकतं, ते काय बघणं किंवा ऐकणं पसंत करतात या सर्व गोष्टींचा सखोल अभ्यास केल्याने आपण कुठे भर दिला पाहिजे याचा अंदाज येतो आणि पुढे जात त्यावर काम करणं सहज शक्य होतं.

    views your youtube videos

    युट्युबवरून पैसे कमवा:

    आपण सध्या तांत्रिकदृष्ट्या प्रगत जगात वावरतो, म्हणजे काय तर टेक्नोलॉजिचा (Technology) वापर करून काही मिनिटातच अनेक अशक्य वाटणाऱ्या गोष्टी देखील सहज शक्य झाल्या आहेत. लक्षात घ्या की, प्रत्येक नाण्याला नेहमी दोन बाजू असतात, एक चांगली आणि दुसरी वाईट. त्यामुळे आपण टेक्नोलॉजी कशी हाताळतोय यावर ती आपल्यासाठी चांगली ठरेल की नाही याचा निर्णय अवलंबून असतो. मुळातच कोणतीही गोष्ट वाईट नसते, त्यामुळे इतरांच्या अनुभवांवरून कोणतेही मत बनवू नका.

    युट्युब हे आताच्या घडीला सर्वाधिक वापरलं जाणारं माध्यम आहे, एखादा नवीन पदार्थ देखील बनवायचा म्हटलं तरीही आई हमखास युट्यूबची मदत घेताना दिसते. हो ना? मग आपण देखील याचाच वापर करत पैसा कसा कमावता येईल हे पाहुयात.

    युट्युब शॉर्ट्स (YouTube Shorts) बनवताना सर्वात अगोदर एका विषयाची निवड करा, यासाठी तुम्हाला समोर असणाऱ्या ग्राहक वर्गाची माहिती असणं गरजेचं आहे. ग्राहक वर्गाची ओळख पटल्यानंतर त्यांना समजेल आणि उमजेल अशा भाषेत माहिती तयार करा. असे व्हिडिओ बनवताना तुम्हाला मोठाल्या सेटअप किंवा कॅमेऱ्याची गरज भासत नाही. अगदी घरच्या घरीच आणि ते देखील मोबाईलच्या साहाय्याने असे व्हिडीओ बनवता येतात. अधिकाधिक लोकांपर्यत लवकर पोहोचायचं असेल, तर आपलं कंटेन्ट प्रेझेंट एकदम उत्तमरित्या झालं पाहिजे. आणि त्यासाठी तर थोड्या प्रमाणात व्हिडिओ एडिटिंगची माहिती असावी जेणेकरून यासाठी वेगळा खर्च करावा लागणार नाही.

    How many subscribers do you need to make money on YouTube in 2022

    युट्युब व्हिडीओ बनवण्याच्या नियम व अटी:

    हे काम जरी सोपं वाटत असलं तरीही युट्युबने या प्रक्रियेला काही नियम आणि अटी घातल्या आहेत. कोणत्याही व्यवसायात किंवा कामात उतरताना आपल्याला अशा नियम आणि अटींची माहिती असणं सोपं आणि सोयीस्कर ठरतं. तुम्ही जर का युट्युब शॉर्ट्सचा पूर्णवेळ व्यवसाय म्हणून करणार असाल, तर त्यामधून पैसे कमावण्यासाठी तुमच्या चॅनलवर 1,000 किंवा त्याहून अधिक फॉलोवर्स (Followers) असणं अत्यावश्यक आहे. तुमचा चॅनल जर का या नियमाच्या चौकटीत बसत नसेल, तर यातून तुम्ही आर्थिक नफा कमावू शकणार नाही.

    दुसरा महत्वाचा मुद्दा म्हणजे तुम्ही या व्हिडिओ मधून जी माहिती लोकांपर्यंत पोहोचवणार आहात ती माहिती शंभर टक्के खरी असलीच पाहिजे, कारण लोकं अशा प्रकारच्या माहितीवर डोळे बंद करून विश्वास ठेवतात आणि केवळ पैसे कमावण्याच्या उद्देशाने आपण इतरांचं नुकसान करू शकत नाही.

    आता तुमच्या मनात साहजिकपणे कंटेंट क्रिएशनसाठी आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्सचा (Artificial Intelligence) विचार आलाच असेल. AI चा वापर करणं ही चुकीची गोष्ट नाही. आधुनिक सुविधांचा वापर करून नक्कीच आपण काम सोपं करून घेऊ शकतो किंवा स्मार्टवर्क करून वेळही वाचवू शकतो मात्र लक्ष्यात असुद्या की वेळ वाचवण्याच्या नादात तुम्ही कोणतीही माहिती डोळे बंद ठेऊन उचलणार नाही. तुम्ही जर का युट्युब व्हिडीओ बनवत असाल तर एकार्थाने तुम्ही तुम्हाला समजलेली माहिती इतरांपर्यंत पोहोचवत असता आणि म्हणूनच यात युट्यूब कोणत्याही प्रकारची उचललेली किंवा कॉपी पेस्ट केलेली माहिती खपवून घेत नाही. इथे नक्कीच तुमच्याकडून मेहनतीची अपेक्षा केली जाते.

    आणखी वाचा:

  • मार्केटिंग क्षेत्राचे बदलते स्वरूप आणि करिअर संधी यांची सविस्तर माहिती.

    मार्केटिंग क्षेत्राचे बदलते स्वरूप आणि करिअर संधी यांची सविस्तर माहिती.

    मार्केटिंग विषयाचा अभ्यास केलेल्या उमेदवारांना प्रकल्प व्यवस्थापक, विक्री व्यवस्थापक, बाजारपेठीय विश्लेषक आदी करिअर संधी उपलब्ध होऊ शकतात. या क्षेत्रात येण्यासाठी मार्केटिंग विषयातील एमबीए ही पदव्युत्तर पदवी किंवा याच विषयातील एक अथवा दोन वर्षे कालावधीचे पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन मार्केटिंग मॅनेजमेंट ही पदव्युत्तर पदविका प्राप्त असणे उपयुक्त ठरू शकते. बॅचरल ऑफ बिझनेस मॅनेजमेंट किंवा बॅचलर ऑफ बिझनेस अ‍ॅडमिनिस्ट्रेशन इन मार्केटिंग मॅनेजमेंट हे अभ्यासक्रमसुद्धा या क्षेत्रात करिअर घडविण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतात. मार्केटिंग क्षेत्राव्यतिरिक्त ब्रँड मॅनेजमेंट, जाहिरात कम्युनिकेशन या क्षेत्रांतही करिअर करता येऊ शकते.

    esakal 2022 12 a400380c e4ca 44ca 9e3c 27a2bc467db3 esakal new 1

    कोणत्याही कंपनीला अथवा उद्योगाला वित्तीय यश प्राप्त होण्यासाठी प्रतिभावंत मार्केटिंग व्यवस्थापकांची गरज भासते. मार्केटिंग एक्झिक्युटिव्ह म्हणून रुजू झालेला उमेदवार स्वत:च्या परिश्रमाच्या आणि गुणवत्तेच्या बळावर अल्पावधीत मार्केटिंग मॅनेजर अथवा प्रॉडक्ट मॅनेजर या पदापर्यंत पोहोचू शकतो.

    एमबीए किंवा दोन वर्षे कालावधीच्या पोस्ट ग्रॅज्युएट डिप्लोमा इन मार्केटिंग मॅनेजमेंट या अभ्यासक्रमासाठी कोणत्याही विषयाचे पदवीधर अर्ज करू शकतात. बहुतेक सर्व व्यवस्थापन विषयक अभ्यासक्रमांना लेखी परीक्षा, समूह चर्चा आणि मुलाखत या तीन टप्प्यांद्वारे प्रवेश दिला जातो. नामवंत संस्थेतून एमबीए केलेल्या उमेदवारांना त्यांच्या मनाप्रमाणे कंपनीची अथवा उद्योगाची निवड करता येऊ शकते. काही उमेदवारांची निवड बिझनेस डेव्हलपमेंट मॅनेजर, चॅनेल सेल्स एक्झिक्युटिव्ह किंवा मॅनेजर म्हणून होऊ शकते. अन्न प्रक्रिया उत्पादन निर्मिती करणाऱ्या कंपन्यांमध्ये आणि उद्योगांमध्ये मार्केटिंग विषयातील मनुष्यबळाची मोठय़ा प्रमाणावर गरज भासते. या कंपन्या उमेदवारांना उत्तम वेतन, भत्ते व इतर वित्तीय लाभ देतात. माहिती-तंत्रज्ञान उद्योगातील व्यापाराचा वाढ व विस्तार हा मार्केटिंग तज्ज्ञांच्या साहाय्याने केला जातो. त्यामुळे या क्षेत्रातील तज्ज्ञांना करिअर संधी उपलब्ध होतात. खासगी आणि सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका आणि बहुराष्ट्रीय कंपन्यांना सध्या मार्केटिंग व्यवस्थापक अथवा एक्झिक्युटिव्ह या मनुष्यबळाची गरज भासते आहे.

    मार्केटिंग व्यवस्थापक अथवा एक्झिक्युटिव्हला ग्राहकांसोबत उत्तम संबंध निर्माण करणे आवश्यक ठरते. त्यामुळे मार्केटिंग कम्युनिकेशन या क्षेत्राला महत्त्व प्राप्त झाले आहे. मार्केटिंग कम्युनिकेशन ही ज्ञानशाखा कला आणि शास्त्र या दोन्हींचा समन्वय साधणारी आहे. या विषयातील तज्ज्ञांना कंपनीच्या वस्तू आणि उत्पादन वाढीसोबत कंपनीचे सकारात्मक ब्रँडिगसुद्धा करावे लागते. त्यासाठी त्याला विविध माध्यमांचा प्रभावीरीत्या उपयोग करून माहितीची देवाणघेवाण करावी लागते. या क्षेत्रातील उमेदवाराला नवनव्या कल्पनांचा सातत्याने वापर करता येणे गरजेचे असते.

    मार्केटिंग कम्युनिकेशन या क्षेत्रामुळे कंपनीच्या विकासासाठी आणि वृद्धीसाठी नवी व्यूहनीती अमलात आणणे शक्य झाले आहे. यामुळे कंपनीच्या अथवा उद्योगाच्या संपूर्ण उलाढालीवर आणि प्रगतीवर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. मार्केटिंग कम्युनिकेटरला निश्चित अशा ग्राहकांकडे प्रभावीपणे कंपनीच्या वस्तुनिष्ठ माहितीसह वस्तूंची अथवा उत्पादकांची विक्री वाढेल यासाठी प्रयत्न करावे लागतात. कंपनी आणि उत्पादकांबाबत जाणीवजागृती करणे, जुन्या ग्राहकांचा विश्वास कायम राखणे, नव्या आणि युवा ग्राहकवर्गाला आकर्षति करणे, ग्राहकांच्या मनात कंपनी व उत्पादकांबाबत विश्वास निर्माण करणे, कंपनीची ब्रॅण्ड व्हॅल्यू वाढवणे आणि त्यास अधिक सक्षम करणे या बाबींवर मार्केटिंग कम्युनिकेटरला लक्ष केंद्रित करावे लागते. नव्या वैश्विक बाजारपेठेत आपले स्थान अधिक बळकट करण्यासाठी तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने या क्षेत्रातील तज्ज्ञांना काम करावे लागते.

    हे क्षेत्र बहुज्ञानशाखीय असे झाले असून त्यामध्ये अर्थशास्त्र, वाणिज्य, समाजशास्त्रे, व्यवस्थापन आणि कम्युनिकेशन या विषयांचा समावेश होतो. जाहिरात, विक्री, विपणन, जनसंपर्क, थेट आणि व्यक्तिगत विक्री असे घटक यांत अंतर्भूत झाले असून त्यामुळे कोणत्याही कंपनीच्या वस्तू आणि उत्पादनांना गतिमानतेने ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी या बाबींचा एकत्रितरीत्या वापर करण्याचे कौशल्य या क्षेत्रातील तज्ज्ञास प्राप्त करावे लागते. या सर्वाच्या प्रभावी एकत्रित वापरातूनच कंपनीच्या वित्तीय वृद्धीस हातभार लागत असल्याचे दिसून आले आहे.

    इंदिरा गांधी नॅशनल ट्रायबल युनिव्हर्सिटीचे अभ्यासक्रम

    या विद्यापीठाने बारावीनंतरचे पदवीस्तरीय अभ्यासक्रम सुरू केले आहेत : बॅचलर ऑफ व्होकेशन इन सॉफ्टेवअर डेव्हलपमेंट, बॅचलर ऑफ व्होकेशन इन थिएटर, बॅचलर ऑफ व्होकेशन इन स्टेजक्राफ्ट, बॅचलर ऑफ व्होकेशन इन फिल्म प्रॉडक्शन अ‍ॅण्ड टेक्नॉलॉजी.
    या अभ्यासक्रमांना बारावीमधील गुणांवर प्रवेश दिला जातो. कालावधी- चार वर्षे. संकेतस्थळ – www.igntu.ac.in

    1619367082phpr4WFMw

    रोजगाराभिमुख अल्प मुदतीचे अभ्यासक्रम

    नॅशनल स्मॉल इंडस्ट्रीज कॉर्पोरेशन ही संस्था केंद्र सरकारच्या अखत्यारीत कार्यरत असून या संस्थेच्या टेक्निकल सर्व्हिसेस सेंटरने रोजगाराभिमुख अल्प मुदतीचे पुढील अभ्यासक्रम सुरू केले आहेत-
    • मास्टर सर्टिफिकेट कोर्स इन अ‍ॅडव्हान्स्ड एअर कंडिशिनग. कालावधी- चार महिने. शुल्क- २४ हजार रुपये. या अभ्यासक्रमात एअर कंडिशिनग दुरुस्ती, देखभाल आणि इतर तांत्रिक समस्या दूर करण्याचे कौशल्य शिकवले जाते. अर्हता- मेकॅनिकल किंवा प्रॉडक्शन किंवा इलेक्ट्रिकल या विषयातील बी.ई. किंवा बी.टेक.
    • मास्टर सर्टिफिकेट कोर्स इन रेफ्रिजरेटर अ‍ॅण्ड एअर कंडिशिनग. कालावधी- चार महिने. फी- २१ हजार रुपये. या अभ्यासक्रमात एअर कंडिशनर आणि रेफ्रिजरेटर दुरुस्ती, देखभाल आणि इतर तांत्रिक समस्या दूर करण्याचे कौशल्य शिकवले जाते.

    अर्हता- मेकॅनिकल किंवा प्रॉडक्शन किंवा इलेक्ट्रिकल या विषयांतील पदविका किंवा आयटीआयमधील मेकॅनिस्ट/ फिटर हा अभ्यासक्रम.

    • सर्टिफिकेट कोर्स इन क्वालिटी कंट्रोल इन्स्पेक्शन (मेकॅनिकल). कालावधी- २ महिने. फी- ६ हजार रुपये. अर्हता- मेकॅनिकल किंवा प्रॉडक्शन किंवा इलेक्ट्रिकल या विषयातील पदविका किंवा आयटीआयमधील मेकॅनिस्ट/ फिटर हा अभ्यासक्रम.
    • मास्टर सर्टिफिकेट कोर्स इन क्वालिटी कंट्रोल इन्स्पेक्शन (मेकॅनिकल). कालावधी- ४ महिने. फी- २१ हजार रुपये. अर्हता- मेकॅनिकल किंवा प्रॉडक्शन किंवा इलेक्ट्रिकल या विषयातील बी.ई. किंवा बी.टेक. संपर्क- ओखला इन्डस्ट्रियल इस्टेट, फेज-३, न्यू दिल्ली- ११००२०.
    संकेतस्थळ- www.nsic.co.in
    ई-मेल- ntscok@nsic.co.in

    • सुरेश वांदिले
      http://www.loksatta.com/way-to-success-news/marketing-world-1239827/

    आणखी वाचा

  • शिक्षणात वेगळेपण जपणारी विद्यापीठे

    शिक्षणात वेगळेपण जपणारी विद्यापीठे

    हे खरे आहे की, देशातील शिक्षणाच्या विकासाला अधिक विस्तारावे लागेल. पण गेल्या वर्षात झालेल्या भारतीय शिक्षणाच्या प्रगतीला बेदखलही केले जाऊ शकत नाही. रोचक हे आहे की, जगभरात पहिल्यांदा उघडणारी अनेक विद्यापीठे भारतात आहेत. काही विशेष क्षेत्रांमध्ये विशेष (स्पेशलाइझ्ड) शिक्षणाशी जोडलेल्या संस्थादेखील इथे अस्तित्वात आहेत, ज्या शैक्षणिक विकासासाठी
    प्रयत्नरत आहेत.

    👍 पहिले रेल्वे विद्यापीठ गुजरातमध्ये

    अशातच झालेल्या सरकारी घोषणेनुसार, गुजरातच्या वडोदरा येथे देशातील पहिले रेल्वे विद्यापीठ सुरू होणार आहे. पहिल्या टप्प्यात विद्यापीठ एमबीए व एमटेक पदवी प्रदान करील. नंतर रेल्वे ऑपरेशन्समध्ये (अभियान) पदविका व बीटेकची पदवीदेखील इथे उपलब्ध असेल.

    • काय विशेष : ही संस्था भारताला रेल्वे अभियांत्रिकी व व्यवस्थापनात संशोधन व विकासाच्या जागतिक केंद्रात परिवर्तित करेल.
    Top Universities Embracing Uniqueness in Education

    👍 गुडगावात पहिले संरक्षण विद्यापीठ

    संरक्षण क्षेत्रात धोरण बनवणाऱ्या विशेषज्ञांपासून ते परदेशाशी संरक्षण संबंधांवर संशोधनासाठी सुरू होणाऱ्या या देशातील पहिल्या राष्ट्रीय संरक्षण विद्यापीठाची निर्मिती गुडगावातील बिनौला गावात सुरूही झाली आहे. इथे लष्करी शिक्षणात प्रशिक्षण आणि शोधासाठी ही एक अशा प्रकारचे अनोखे व पहिले शिक्षण संस्थान असेल.

    • काय विशेष : संरक्षण संशोधनासह युनिव्हर्सिटी डिफेन्स स्टडीज, डिफेन्स मॅनेजमेंट, डिफेन्स सायन्स व टेक्नॉलॉजी क्षेत्रात उच्च शिक्षणाला विकसित करेल.

    👍 मणिपुरात राष्ट्रीय क्रीडा विद्यापीठ

    तसे पाहता खेळासाठी देशात अनेक संस्था आहेत. पण आता राष्ट्रीय स्तरावर खेळाच्या विकासासाठी वेगाने प्रयत्न सुरू आहेत. या प्रकरणी बजेट २०१४-१५ मध्ये प्रस्तावित राष्ट्रीय क्रीडा विद्यापीठाची स्थापना मणिपुरातील थाऊबल जिल्ह्यामध्ये केली जाईल.

    • काय विशेष : खेळाच्या क्षेत्रात शिक्षणासाठी राष्ट्रीय स्तरावर शिक्षण संस्था असतील. बीपीएड, एमपीएड, फिजिओथेरपी, फिटनेस, क्रीडा व्यवस्थापनाशी संबंधित अभ्यासक्रम उपलब्ध होतील.
    Top Universities Embracing Uniqueness in Education

    👍 रोचक तथ्य

    • २०,००० हून अधिक विद्यार्थ्यांसह बीएचयू आशियातील सर्वात मोठ्या निवासी विद्यापीठांपैकी एक आहे.
    • ७०० हून अधिक विद्यापीठे व ३८,००० महाविद्यालयांसह भारत जगातील सर्वात मोठ्या हायर एज्युकेशन सेक्टर(क्षेत्र) असणाऱ्या देशांपैकी एक आहे.
    • ४० लाखांहून अधिक विद्यार्थी संख्या असणारे इंदिरा गांधी राष्ट्रीय मुक्त विद्यापीठ हे जगातील सर्वात मोठे राष्ट्रीय मुक्त विद्यापीठ आहे.
    • भारतात केवळ भाषांनाच समर्पित वा वाहिलेली हून २० अधिक विद्यापीठे आहेत.

    👍 जगभरात पहिल्यांदा

    • गुजरात फॉरेन्सिक सायन्सेस युनिव्हर्सिटी, फॉरेन्सिक व इन्व्हेस्टिगेटिव्ह सायन्सला समर्पित जगभरातील हे एकमेव विद्यापीठ आहे.
    • जगातील पहिली होमिओपॅथी युनिव्हर्सिटी जयपुरात (साईपुरा) आहे.
    • जगातील पहिली किडनी प्रत्यारोपण युनिव्हर्सिटी अहमदाबादेत आहे.
    • २०१५ मध्ये स्थापन झालेल्या गुजरात युनिव्हर्सिटी ऑफ ट्रान्सप्लांटेशन संपूर्ण विश्वात ट्रान्सप्लांटेशन व अलाइड सायन्सेसचे हे पहिले विद्यापीठ आहे.
    • देशातील पहिली ट्रान्स डिसिप्लिनरी हेल्थ युनिव्हर्सिटी – इन्स्टिट्यूट ऑफ ट्रान्स डिसिप्लिनरी हेल्थ सायन्सेस अँड टेक्नॉलॉजी बंगळुरूत स्थापन झालेली आहे.

    👍 हेदेखील आहे विशेष

    रॉयल स्कूल ऑफ माइन्स – लंडनच्या धर्तीवर तयार झालेली इंडियन स्कूल ऑफ माइन्स धनबादला खाण शिक्षणाच्या उद्देशानेच सुरू केले गेले. जे अनेक विभागांसह टेक्निकल इन्स्टिट्यूटमध्ये विकसित झालेले आहे.
    आंध्र प्रदेशची द्रविड युनिव्हर्सिटी – द्रविड भाषा आणि संस्कृतीच्या विकासासाठी स्थापित केली गेली होती. दोन विभागांसह सुरू झालेले हे विद्यापीठ आता जवळजवळ २० शैक्षणिक विभागांसह विस्तारली आहेत.

    👍 देशात प्रथमत:च

    • रक्षा शक्ती युनिव्हर्सिटी – भारतात अशा प्रकारातले हे पहिलेच विद्यापीठ आहे. जे पोलिस सायन्स व इंटर्नल सिक्युरिटीमध्ये प्रमाणपत्र, पदविका व पदवी अभ्यासक्रम उपलब्ध करून देते.
    • हरियाणास्थित नॅशनल ब्रेन रिसर्च सेंटर देशातील एकमात्र इन्स्टिट्यूट आहे. जे न्यूूरो सायन्समधील संशोधन व शिक्षणासाठी समर्पित आहे.
    • बीएचयूचे मालवीय सेंटर फॉर पीस रिसर्च भारतीय विद्यापीठाच्या प्रणालीत आपल्या प्रकारातले पहिलेच केंद्र आहे.
    • युनिव्हर्सिटी ऑफ पेट्रोलियम अँड एनर्जी स्टडीज भारताची पहिली एनर्जी युनिव्हर्सिटी आणि आशियातील पहिली आणि एकमात्र ऊर्जा व कोअर सेक्टर विद्यापीठ आहे.

    👍 केरळात येणार जेंडर रिसर्च युनिव्हर्सिटी

    केरळ सरकार देशातील अशा प्रकारचे पहिले विद्यापीठ कोझिकोडे जिल्ह्यात स्थापन करण्याच्या तयारीत आहे, जे विशेष करून जेंडर(लिंग)शी संबंधित संशोधन अभ्यासासाठी असेल. विद्यापीठाची संकल्पना विदेशी संस्थांच्या नमुन्यानुसार तयार केली जात आहे.

    • काय आहे विशेष : करिकुलम आणि अभ्यासक्रम पारंपरिकऐवजी आंतरराष्ट्रीय मानकानुसार वा त्यावर आधारित असेल.

    👍 झारखंडमध्ये सेंट्रल आयुष युनिव्हर्सिटी

    अशातच झालेल्या एका घोषणेच्या अनुसार, रांचीत सेंट्रल आयुष युनिव्हर्सिटीची स्थापना होईल, ज्यात देशी आणि पारंपरिक चिकित्सा पद्धती व औषधी वनस्पतींवर संशोधनाशिवाय पदवी व पदविका अभ्यासक्रम असेल. छत्तीसगडमध्येही आयुष अँड हेल्थ सायन्स युनिव्हर्सिटी, छत्तीसगड अस्तित्वात आहे.

    • काय विशेष : याविषयी संबंधित क्षेत्रातील शिक्षणाला अधिक मजबुती मिळेल.
    Top Universities Embracing Uniqueness in Education

    👍 संशोधन व नवकल्पनांचे शिक्षण

    अशातच प्रधानमंत्री कार्यालयात मनुष्यबळ विकास मंत्रालयातून संशोधन व नवकल्पनांसाठी (सर्जनशीलता-नवोन्मेष) १० खासगी स्वायत्त विद्यापीठे स्थापन करण्याच्या योजनेत वेग आणण्यासाठी सांगितले गेले आहे. या प्रकरणी उच्च शिक्षणासाठी जगभरातील खासगी संस्थांचा भारतात येण्याचा मार्ग प्रशस्त होऊ शकेल.

    • काय विशेष : ही विद्यापीठे संशोधन व नवकल्पनांसाठी आधुनिक पायाभूत सुविधा उपलब्ध करवतील.

    आणखी वाचा

  • शंभर दिवस शेळी होऊन जगण्यापेक्षा एक दिवस वाघ होऊन जगा…! स्टोरी दोन जगज्जेत्यांची

    शंभर दिवस शेळी होऊन जगण्यापेक्षा एक दिवस वाघ होऊन जगा…! स्टोरी दोन जगज्जेत्यांची

    निराशेनं ग्रासलेल्या, तिशीही न गाठलेल्या या तरुणानं आत्महत्त्येचा विचार केला. याच नैराश्यात त्याला दारूचं व्यसन लागलं. दारू पिऊन आपण जीवघेण्या वेगानं गाडी दामटतोय, याचंही भान त्याला राहत नव्हतं. अशाच गुन्ह्यांमध्ये त्याला दोनदा पकडलं गेलं. शिवाय त्याच्या अंमली पदार्थ घेत असलेल्या फोटोनं जगाला हादरवून सोडलं. आत्महत्त्येचा विचार डोक्यात सारखा भिरभिरत होता, पण त्याचं नशीब थोर म्हणून मित्र भले मिळाले होते. त्या मित्रांनी त्याची आत्मनाशाची वाट अडवून धरली. आणि मग तो परतला परतला आणि पुन्हा त्याच तडफेनं त्यानं अनेक विक्रम केले. तो तरुण म्हणजे अमेरिकेचा महान जलतरणपटू मायकेल फेल्प्स. 

    phelps medals

    किराणा दुकानात बसणं, फावल्या वेळात क्रिकेट एके क्रिकेट खेळणं. आयुष्याचं ध्येय काय? तर वकार युनुससारखी बॉलिंग जमायला हवी. पाकिस्तान ही त्याची फेव्हरिट क्रिकेट टीम. अन् फास्ट बॉलर व्हायचं हे स्वप्न. सचिन तेंडुलकर अन् ख्रिस गेल हे दोघे आवडते क्रिकेटपटू. गल्लीतल्या क्रिकेट टीममध्ये तो तिसऱ्या क्रमांकावर खेळायचा अन् फास्ट बॉलिंग करायचा. फुटबॉलही त्याचा जीव की प्राण. आजही त्याला कोणी जर फुटबॉलची ऑफर केली, तर तो नाही म्हणू शकणार नाही. पण तो बनला धावपटू. सगळ्या आवडी बाजूला ठेवून वेगळ्याच क्षेत्रात करिअर घडवलं. तेही इतक्या टोकाचं की तो जगातला सर्वांत वेगवान धावपटू बनला. हा धावपटू म्हणजे नेहमी नवे विक्रम प्रस्थापित करणारा जमैकाचा उसैन बोल्ट.

    Usain Bolt

    २०१६ च्या रिओ ऑलिम्पिकमध्ये ठरवलेली यशाची शिखरं सहज सर केल्यानंतर फेल्प्स आणि बोल्ट या दोघांनी स्पर्धात्मक खेळांतून निवृत्ती जाहीर केली. फेल्प्सनं अनेक देशांपेक्षा अधिक सुवर्णपदकं एकट्याच्या नावावर करून घेतली, तर बोल्टनं धावण्याच्या मैदानावर असे काही आकडे गाठून ठेवले आहेत, की ते कीर्तिमान मोडायचे तर दुसरा बोल्टच व्हावं लागेल. 

    अमेरिकेतल्या बाल्टीमोर शहरात जन्मलेला फेल्प्स हे घरातलं शेंडेफळ. त्याला दोन मोठ्या बहिणी. आई हेडमास्तर अन् वडील निवृत्त पोलीस. त्याच्या दोन्ही बहिणी जलतरणात मास्टर होत्या. त्यांना पाहून सातव्या वर्षीपासून फेल्प्स पाण्यात उतरला. पोहायला शिकला. रोज आपल्या बहिणींचा सराव पाहूनच मोठा झाला. आपल्या बहिणींपेक्षा अधिक चांगलं पोहता आलं पाहिजे हेच त्याचं सुरुवातीचं ध्येय होतं  

    phelps family

    खरं तर त्याला पाण्यात उडी मारल्यानंतर त्यात जास्त वेळ चेहरा ठेवायला आवडत नाही. नाका-तोंडात पाणी जाण्याची त्याला भीती वाटे. त्यामुळं सराव करतानाही तोंड पाण्यात कमीत कमी वेळ ठेवण्याचा त्याचा शिरस्ता असे. पाहता पाहता तो पोहण्यात इतका पारंगत झाला, की त्यानं दहाव्या वर्षीच एक राष्ट्रीय विक्रम नोंदवून ठेवला. त्याच वर्षी त्याला बॉब बाउमन नावाचे प्रशिक्षक मिळाले अन् त्याच्या स्विमिंगच्या करिअरला कलाटणी मिळाली. तेच त्याचे आवडते प्रशिक्षक बनले. ‘‘त्यांच्याशिवाय मी पाण्यातच उतरणार नाही’’, असं आजही फेल्प्स म्हणतो. बॉब त्याला सॉलिटरी मॅन म्हणतात. एकाकी माणूस. त्यांच्या मते या पोराचं एकच ध्येय असतं. पाण्यात उतरल्यावर शक्य तितक्या लवकर अंतर पार करायचं. 

    वडिलांनी त्याच्या आईशी घटस्फोट घेतल्यानंतर फेल्प्स एकटा पडला. त्याला कुटुंबात राहणंही शक्य वाटेनासं झालेलं. तेव्हा प्रशिक्षक बॉबनं त्याला वडीलकीचा आधार दिला. बॉबनंच त्याला मोठं केलं. त्यांच्या प्रशिक्षणाच्या जोरावर ‘फ्लाइंग फिश’ बनलेला फेल्प्स एक-एक सुवर्णपदकांवर नाव कोरत गेला. त्यानं स्वत:च्या नावावर एवढी ऑलिम्पिक पदकं नोंदवून ठेवली आहेत की अनेक देशांच्या अख्ख्या ऑलिम्पिक संघांनाही त्याला गाठणं मुश्कील व्हावं! 

    खरं तर या यशाच्या उन्मादात सुरुवातीच्या काळात फेल्प्स वाहवत गेला. कधी-कधी तो भरघोस दारू ढोसायचा. तसाच गाडी दामटायचा. पोलिसांनी त्याला २००४ साली असंच ड्रंक अ‍ॅण्ड ड्राइव्हच्या अपराधापोटी पकडलं. त्यावेळी तो दोषीही ठरला आणि १८ महिन्यांची शिक्षा झाली. शिवाय २५० डॉलरचा दंडही भरावा लागला. शिवाय मदर्स अगेन्स्ट ड्रंक ड्रायव्हिंगच्या शिबिरात सक्तीच्या समाजसेवेसाठी जावं लागलं. 

    त्यानंतर पाच वर्षांनी फेल्प्सचा एक फोटो व्हायरल झाला. त्या फोटोत तो अंमली पदार्थ घेताना दिसत होता. हा फोटो खोटा-बनावट असल्याचं त्याच्या चाहत्यांचं म्हणणं होतं, पण तो खरा असल्याचं आणि एका पार्टीत घेतला गेल्याचं त्यानं कबूल केलं. या फोटोचा मोठा फटका फेल्प्सला बसला. केलॉग्ज नावाच्या कंपनीनं त्याचं प्रायोजकत्व काढून घेतलं; शिवाय अमेरिकेच्या स्विमिंग संघटनेनं फेल्प्सवर तीन महिन्यांची बंदीही घातली. असाच अनुभव २०१४ साली आला होता. फेल्प्सला अटक झाली होती. कारण पुन्हा त्यानं अंमली पदार्थांच्या नशेत वाहन चालवलं होतं. पुन्हा एकदा सहा महिन्यांची बंदी त्याच्यावर ओढवली.

    michael phelps dui takes responsibility twitter response pp sl

    याच काळात त्याला नैराश्यानं ग्रासलं  इतकं की तो आत्महत्त्येचाही विचार करत होता. आता काहीच शिल्लक राहिलं नाही, कमबॅक करणं शक्य नाही, अशा नकारार्थी विचारांनी त्याला घेरलं होतं. यातून बाहेर पडण्यासाठी फेल्प्सला मित्रांनी मदत केली. सहा महिने मेडिटेशन करायला लावलं. त्यातून तो बाहेर पडला. माणूस बनला. पुन्हा नव्या जोशानं पाण्यात उतरला. २०१६च्या  ऑलिम्पिकमध्ये सुवर्णपदकाचे नवे टोक गाठून त्यानं थांबायचं ठरवलं. तेव्हा तो एक लेकराचा बाप बनला होता आणि त्याचा चांगला सांभाळ करायचा त्यानं ठरवलंय.

    दुसरीकडे उसैन बोल्टनंही तेव्हाच आपण निवृत्त होणार असल्याचं जाहीर केलं. फेल्प्सनंतर एका वर्षानं जन्मलेला बोल्ट लोकप्रियतेच्या तेवढ्याच उंचीवर आहे, जेवढ्या उंचीवर फेल्प्स. खरं तर बोल्ट जन्मला तो प्रदेश जंगलाचा. जमैकातलं शेरवूड कंटेंट हे त्याचं जुळं शहर. त्याला एक बहीण अन् एक भाऊ. त्याच्या वडिलांचे ग्रामीण भागात छोटं किराणा दुकान होतं. बोल्टला क्रिकेटची जास्त आवड होती. सचिन तेंडुलकर, ख्रिस गेलचा तो चाहता होता आणि वकार युनुससारखी बॉलिंग त्याला करायची होती. पण ज्या शाळेत तो गेला तिथं त्याला धावण्याची संधी मिळाली आणि तो त्यात पहिला आला. करिअरला कलाटणी मिळण्यासाठी एवढी स्पर्धा पुरेशी ठरली. 

    90789023 bolt mills getty

    त्यानंतर तो कधीच थांबला नाही. त्याचा सराव एवढा अवघड असतो की सर्वसामान्यांनी त्याचा विचारही करू नये. तो जेव्हा धावतो तेव्हाच त्याच्या अंगातील क्षमता दिसून येते. सारे धावपटू काही मीटरवर मागे असताना हा फिनिशिंग लाइनला पोहोचलेला असतो आणि बाजूला हसून बघत असतो.

    घरातला लाडका होता आणि घरचे म्हणतील तसं ऐकायचा. त्यामुळं त्याला फारशा वाईट सवयी लागल्या नाहीत, असं म्हणतात. पण त्याच्यावर कायमच डोपिंगचा आरोप होत आला आहे. जेव्हा जेव्हा त्यानं विक्रम प्रस्थापित केला, तेव्हा तेव्हा त्यानं उत्तेजकं घेतल्याचे आरोप झाले आहेत. पण त्यानं तो अजिबात डगमगला नाही. कारण ‘‘ज्या गावीच जायचे नाही त्याबाबत विचार तरी कशाला करायचा’’, असं तो म्हणतो. त्याचे प्रशिक्षक ग्लेन मिल्सही अशा उत्तेजकांच्या विरोधात होते. त्यांनी डोपिंग चाचणी करणाऱ्यांनाही आव्हान दिलं होतं. बोल्टच्या सगळ्या टेस्ट तुम्ही घेऊ शकता, तो उत्तेजकं घेत नसल्याचंच सिद्ध होईल, असं ग्लेन यांनी एकदा म्हटलंही होतं.  

    ऑलिम्पिकच्या आधी बोल्टच्या चार चाचण्या झाल्या आणि ज्या पदार्थांवर बॅन आहे असे कोणतेही उत्तेजक पदार्थ त्याच्या शरीरात आढळले नाहीत. आम्ही मेहनत करतो. ती पण जिवापाड. अशा गोष्टींवर अवलंबून राहत नाही. तुम्ही कोणत्याही क्षणी आमची चाचणी घ्या, असं बोल्टने स्पष्ट केलं होतं. डोपिंगच्या चुकीच्या बातम्यांमुळे बोल्टला आपला प्रायोजकही गमवावा लागला. पण त्याला फारसा फरक पडला नाही. कारण बाकी प्रायोजक रांगेत उभे होतेच. 

    105841628 Bolt winning gold SPORT trans NvBQzQNjv4BqjmpNrzJ7bQ M5ql9FqM8zg8pFnagAdV9PX4GGZogPvM

    बोल्ट आणि फेल्प्स हे दोघे आता खेळताना दिसत नाहीत. धावण्याच्या शर्यतीत बोल्टला पाहता येणार नाही आणि फेल्प्स डाइव्ह मारतानाचा क्षण आपल्याला टिपता येणार नाही. पण, या दोघांनी आपापल्या क्षेत्रात गाठलेली शिखरं पार करणं हेच पुढील पिढीसाठी आव्हान असेल.

    फेल्प्स ३०० कोटींचा धनी

    मायकेल फेल्प्स भलेही यशाच्या शिखरावर असेल आणि त्यानं मिळवलेल्या सुवर्णपदकांची संख्या विक्रमी असेल, पण त्याची कमाई एखाद्या स्टार फुटबॉलपटूपेक्षा कमीच आहे. 

    ख्रिस्तियानो रोनाल्डोची मँचेस्टर युनायटेड संघात असण्याची फी ६०० कोटी रुपयेहोती आणि फेल्प्सचं प्रायोजकांमधून मिळणारं उत्पन्न ३०० कोटी. कधीकधी वर्षाला दुप्पट कमाई दाखवणारे आकडेही आहेत. पण ते सारे जाहिरातीतून मिळणारे उत्पन्न आहे़ त्यातून जाणारा कर आणि इतर खर्च वगळता फेल्प्सला ३०० कोटींच्या आसपास समाधान मानावं लागतं.

    बोल्ट ४०० कोटींचा मालक

    फेल्प्सपेक्षा बोल्टची कमाई अधिक आहे. सुवर्णपदकं कमी जिंकूनही बोल्टला मिळणाऱ्या जाहिरातदार कंपन्यांचे काँट्रॅक्ट अधिक आहेत. प्युमासारखी कंपनी बोल्टसाठी जवळपास ९० लाख डॉलर खर्च करते. दरवर्षी तो १३० कोटी रुपयांची कमाई करतो आणि सध्या त्याच्याकडे सुमारे ४०० कोटी रुपयांची मालमत्ता आहे.

    REU 663757

    दानशूर विक्रमवीर

    बोल्ट आणि फेल्प्स या दोघांनीही स्वत:च्या नावाच्या सामाजिक संस्था सुरू केल्या आहेत. या संस्थांच्या माध्यमातून दोन्ही खेळाडू अनेक गरजू लोकांना मदत करत असतात़ खेळाडू घडविणाऱ्या संस्था असो वा शिक्षण संस्था असो, साऱ्यांना सढळ हाताने मदत करण्यास हे दोन्ही खेळाडू मागेपुढे पाहत नाहीत.

    बोल्ट ज्या शाळेत शिकला ती शाळा चांगली व्हावी यासाठी त्यानं पुढाकार घेतला होता. ज्या शहरात तो राहायचा तिथं खेळाचं मैदान त्यानं तयार केलंय आणि तिथं सगळ्या प्रकारचे खेळ खेळले जातात. आतापर्यंत वेगवेगळ्या प्रकारे त्यानं लाखो डॉलर्सची मदत केली आहे. 

    फेल्प्सही याबाबतीत मागे नाही. फेल्प्सची संस्था अर्थातच पाण्यासाठी काम करतेय. स्विमिंग आर्मी तयार व्हावी असं त्याचं स्वप्न आहे. अमेरिकेत असलेल्या सध्याच्या अत्याधुनिक स्विमिंगच्या सुविधांपेक्षाही अधिक चांगल्या सुविधा तो होतकरू जलतरणपटूंना देऊ इच्छितो आणि त्यासाठी कामही करतो.

    – पवन देशपांडे, लोकमत मुख्य उपसंपादक

    आणखी वाचा

  • बेअरफुट कॉलेज

    बेअरफुट कॉलेज

    barefoot-college-famous-for-women-empowerment-self-reliance

    दिल्लीत शिक्षण पूर्ण करून बंकर रॉय यांनी भारत भ्रमण करायचे ठरवले. ते राजस्थान मधल्या या गावात आले. ‘आपण खूप शिकलोय तेव्हा इथल्या अशिक्षित लोकांना आपण शिकवू’ असं त्यांच्या अहंकाराला वाटलं. जसजसा त्यांचा या लोकांशी संबंध वाढला, तसतसं बंकर यांच्या लक्षात येऊ लागलं की वरकरणी अडाणी दिसणाऱ्या मंडळींकडे अनेक ज्ञान-कौशल्ये आहेत. तेव्हा याच लोकांकडूनच आपण काहीतरी शिकलं पाहिजे. यातूनच जन्म झाला – बेअरफुट कॉलेजचा.

    barefoot-college-famous-for-women-empowerment-self-reliance

    १९७५-८० च्या काळात निर्मिती झालेली ही वास्तू पाहण्यास आता जगभरातून लोक येतात. या प्रयोगास अनेक राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय पुरस्कार देखील मिळाले आहेत. संपूर्ण वास्तू शून्य विजेवर आणि शंभर टक्के सौर उर्जेवर चालते. या वास्तूमधील जेवणासकट सर्व सेवा सुविधा कमालीच्या साध्या. वायफळ खर्च नाही. माणसं अतिशय लाघवी व नम्र. अतिशय साधे सुती कपडे घातलेली ही माणसे बोलू लागली की नुसतं ऐकत बसावसं वाटतं. मध्यंतरी एका नेत्याच्या मुलाखतीनंतर ‘Women Empowerment’ हा शब्द विनोदाचा विषय झाल्याचे अनेकांना आठवत असेल. ‘Women Empowerment’ म्हणजे काय हे अनुभवायचे असेल तर ‘बेअरफुट कॉलेज’ ला भेट द्यावी लागेल.दर वर्षी राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय ग्रामीण भागातील अशा सुमारे शंभर स्त्रियांना ‘सौरउर्जा उपकरणे’ बनवण्याचे प्रशिक्षण दिले जाते. हे शिक्षण देणाऱ्या सर्व महिला या त्याच गावातील ‘सहावी सातवी’ च्या पुढे न शिकलेल्या महिला आहेत. राजस्थानी पारंपारिक वेशातील त्या महिला शिक्षिका आफ्रिकन देशातील महिलांना शिकवताना पाहून आपण अक्षरशः अवाक होतो. 

    barefoot-college-famous-for-women-empowerment-self-reliance

    येस, नो, ओके या शब्दांच्या व्यतिरिक्त एकही ‘कॉमन’ शब्द माहित नसताना, केवळ खुणांच्या माध्यमातून आणि काही विशिष्ट संकेतांच्या माध्यमातून सुमारे सहा महिने हे शिक्षण चालू असतं. सोलर कुकर, सोलर हीटर, सोलर दिवे वगैरे उपकरणे महिलाच बनवतात आणि बाजारात यशस्वीपणे विकून दाखवतात. याच गावातील काही ‘कमी शिकलेल्या’ (?) महिला दंतवैद्यकशास्त्र शिकून ‘रूट कॅनल’ वगैरे करतात हे पाहून आपल्याला चक्कर यायची बाकी असते. या कॉलेजचं स्वतःचं एफएम रेडियो स्टेशन आहे. सकाळी एक तास आणि संध्याकाळी एक तास असे रोज कार्यक्रम असतात. ज्या लोकांकडे बघून ती धड बोलतील की नाही अशी शंका यावी अशी माणसे ते रेडियो स्टेशन अतिशय शिताफीने चालवतात.

    एक एक धक्के पचवत बेअरफुट कॉलेजची सैर चालली होती. शेवटचा षटकार अजून बाकी आहे, याची कल्पना नव्हती. एका संगणकासमोर काही उपकरणे घेऊन एक स्त्री बसली होती. वय अंदाजे पन्नास. डोक्यावर घुंघट. त्यातून डोकवणारे सगळे केस पिकलेले. मी विचारलं, ‘आप क्या कर रही हो?’ अतिशय आत्मविश्वासाने समोरून उत्तर आलं – ‘मै रेडियो एडिटिंग कर रही हुं’…मी विचारलं, ‘आपके सामने जो मशीन्स है, उसके बारे मे आपको सब मालूम है?’ त्या स्त्रीने जे उत्तर दिलं, ते केवळ बेअरफुट कॉलेजच्या तत्वज्ञानाचं एका वाक्यात सार नव्हतं, तर आपल्या सर्वांच्या ‘शैक्षणिक अहंकाराला’ मारलेली चपराक होती. ती स्त्री म्हणाली, ‘ये बटन पे क्या लिखा है वो मै पढ नही सकती | पर ये बटन दबाने के बाद क्या होता है, वो मुझे मालूम है !’

    barefoot-college-famous-for-women-empowerment-self-reliance


    आपण थोडंफार शिकलो, आता आपली पुढची पिढी शिकतेय. त्या स्त्रीने जे सांगितलं, नेमकं तेच आपल्या शिक्षणातून हरवून गेलंय. मार्क, टक्के, मेरीटलिस्ट, अॅडमिशन वगैरे बाजारू कल्लोळात ‘खरं शिक्षण’ बाजूलाच पडलंय. मार्क, टक्के वगैरे गोष्टींना कमी लेखायचा उद्देश नाही. पण त्यातच फार अडकून गेलोय आपण. इंग्रजी आलं पाहिजे ते शेक्सपिअर वाचायला नव्हे, तर नोकरीच्या इंटरव्ह्यूमध्ये उत्तरं द्यायला. विज्ञान आलं पाहिजे ते या विश्वातलं कुतूहल शमवायला नव्हे, तर माझं ‘अॅग्रीगेट’ वाढवायला. संस्कृत आलं पाहिजे ते माझ्या परंपरेच्या पाउलखुणा शोधायला नव्हे, तर ते स्कोरिंग आहे म्हणून. शिकायचं असतं ते जगण्यातलं ‘शहाणपण’ (wisdom) मिळवायला. हे सगळं विसरून आपण इतके हीन आणि दीन कधी झालो? शिकण्याला आत्मविश्वासाचे व रोकड्या व्यवहाराचे पंख फुटले की काय चमत्कार घडू शकतो हे सांगणारं बेअरफुट कॉलेजचं उदाहरण पुरेसं बोलकं आहे.

    ‘बेअरफुट कॉलेज’ला जाण्यापूर्वी त्याविषयी अधिक जाणून घ्यायला मी ‘राजस्थान पर्यटन’ कचेरीत गेलो होतो. तिथल्या अधिकाऱ्यांकडे या जागेविषयी चौकशी केली. त्यांना कुणालाच ‘बेअरफुट कॉलेज’ माहित नव्हतं. त्यांनी माझ्यासमोर जयपूर येथील आपल्या स्वतःच्या मुख्यालयाला फोन लावला. त्यांनाही कुणाला स्वतःच्याच राज्यातील ‘तिलोनिया’ किंवा बेअरफुट कॉलेजविषयी काहीही माहिती नव्हती. या देशात काही भलं काम करायचं असेल तर कुठून सुरुवात करावी लागणार आहे, याची ही एक झलक होती. ‘बेअरफुट कॉलेज’च्या गेटमधून बाहेर पडलो तेव्हाच मनाशी पक्क ठरवलं – यापुढे या वास्तूचा प्रसार आणि प्रचार जमेल तसा आणि जमेल तिथे, आपण स्वतः करायचा. गेलं वर्षभर मी ते करतोय.

    – नविन काळे

    ( Courtesy Consu Preetam, Madhuri Purandare )

    आणखी वाचा

  • अशी करा स्पर्धा परीक्षेची तयारी, व्हाल यशस्वी!!!

    अशी करा स्पर्धा परीक्षेची तयारी, व्हाल यशस्वी!!!

    स्पर्धा परीक्षेची चांगली सुरुवात करणे म्हणजेच अर्धे काम फत्ते झाल्यासारखे असते. तुम्ही जशी सुरुवात करता तसाचा शेवट होतो. यामुळे स्पर्धा परीक्षेची तयारी शाळा-कॉलेज पासूनच करणे गरजेचे आहे. पुढे जाऊन एमपीएससी, यूपीएससी, बॅंकिंग आदी परीक्षा सोपी बनवायची असेल तर इंग्लीशकडे विशेष लक्ष द्यावे. शिक्षण घेत असतांना बातम्या पहाणे व वाचणे महत्त्वाचे आहे. देश-विदेशातील घडणाऱ्या घटनांचा होणारा परिणाम आणि प्रभाव अभ्यासणे आवश्‍यक आहे. विषयांमधून उमेदवारांचे सर्वंकष ज्ञान तपासले जाते, जे कुठल्याही शॉर्टकट किंवा फास्ट फॉरवर्ड अभ्यास पद्धतीने मिळत नाही. यामुळे लवकर तयारीला सुरुवात करणे योग्य आहे.

    How to Prepare for Competitive Exams and Succeed

    विविध पॅटर्न्सची आठवी ते बारावी पर्यंतची पुस्तके वाचणे फायद्याचे ठरेल. या पुस्तकांमधील मूलभूत माहिती खूप महत्त्वाची आहे ती एक प्रकारचा पायाच आहे. स्पर्धा परीक्षेत गणिताचा स्तर हा दहावीपर्यंतचा असतो. इंग्रजी भाषेवर प्रभुत्व मिळविणे खूप महत्त्वाचे आहे. इंग्रजी लिहिण्याची व बोलण्याची सवय केलीच पाहिजे. यासाठी ग्रामरकडे लक्ष दयावे, इंग्लिश वर्तमानपत्र वाचा नंतर हळूहळू लहान-मोठ्या पुस्तकांकडे मोर्चा वळवावा. इंग्रजी चॅनेल्स वरील विविध विषयांवरील कार्यक्रम, परिसंवाद व चर्चा ऐकण्याने आपले शब्दोच्चार, बोलण्याची शैली इत्यादी सुधारण्यास मदत होईल.

    प्रत्येक गोष्टींसाठी वेळेचे योग्य नियोजन हवे. कुठला विषय अधिक व कुठला कमी महत्त्वाचा, कुठला सोपा व कुठला कठीण इत्यादी बाबी डोळ्यांसमोर ठेवून वेळेचे नियोजन करता आले पाहिजे. प्रशासकीय सेवा परीक्षांमध्ये यशस्वी व्हायचे असेल तर फेसबुक, ट्‌विट्टर इंटरनेटसारख्या वैज्ञानिक व इतर वेळखाऊ मोहांवर विजय मिळविता यायलाच हवा. बुद्धिमत्ता चाचणीवर भर शैक्षणिक वर्षांपासूनच द्यावा कारण कोणत्याही स्पर्धा परीक्षेतील एक अविभाज्य घटक म्हणजे बुद्धिमत्ता चाचणी. यासाठी गतिमान आकडेमोड करणे, पाढे, वर्ग, घनसंख्या यांचे पाठांतर असावे. वाचनातूनच आजूबाजूच्या घटनांचा वेध घेता येतो, विचार प्रगल्भ होतात.

    How to Prepare for Competitive Exams and Succeed

    गणित हा कठीण वाटणारा विषय आहे. परंतु स्पर्धा परीक्षेत कलाटणी मिळवून देऊ शकतो. शाळेत असतानाच गणिताचा पाया मजबूत करायला हवा. यामधे काळ, काम, वेग, नाते संबंध, दिशा, तर्कशुद्ध युक्तिवाद आदी बाबींवर प्रश्न विचारले जातात.स्पर्धा परीक्षेच्या दृष्टीकोनातून करिअर सापेक्ष विकास फार महत्त्वाचा आहे व तो केल्यास यश सहज साध्य आहे. करिअरशी निगडित अभ्यास आणि ज्ञान, करिअरसाठी आवश्‍यक गुणकौशल्ये, करिअरला पूरक अशा वृत्तीत बदल करणे उदा- पोलीस बनण्यासाठी तल्लख बुद्धिमत्ता, डिटेक्‍टिव्ह माइंड, तन्दरुस्त व चपळ शरीर असावे लागते. जर तुम्ही वरील पद्धतीने प्रामाणिपणे अभ्यास केला तर नक्कीच तुम्हाला यश मिळेल.

    आणखी वाचा

  • आयुष्यात यशस्वी व्हायचे असेल, तर आत्मविश्वास गरजेचा आहे. त्याशिवाय कष्ट, बुद्धिमत्ता काही उपयोगाची नाही.

    आयुष्यात यशस्वी व्हायचे असेल, तर आत्मविश्वास गरजेचा आहे. त्याशिवाय कष्ट, बुद्धिमत्ता काही उपयोगाची नाही.

    ड्रेसिंग

    उत्तम ड्रेसिंग सेंस असल्यास तुम्ही आकर्षक दिसता. तुमचे व्यक्तिमत्त्व खुलून येते आणि त्यामुळे तुम्ही इतरांना प्रभावित करु शकता. त्याचबरोबर तुम्हाला स्वतःलाच आतून छान वाटते. परिणामी तुमचा आत्मविश्वास वाढतो.

    Dressing Sense Tips for Building Confidence

    स्वतःची उपेक्षा करु नका

    कामाप्रती प्रामाणिक आणि समर्पणाची भावना असणे गरजेचे आहे. मात्र हे सर्व करत असताना स्वतःकडे दुर्लक्ष करु नका. तुमचे उत्तम आरोग्य तुम्हाला आत्मविश्वास देते. त्यामुळे स्वतःकडेही लक्ष द्या. स्वतःला कमी लेखू नका किंवा स्वतःची उपेक्षा करु नका.

    Healthy Body Tips for Building Confidence

    लोकांशी बोलण्याचा प्रयत्न करा

    नवीन जागी किंवा नवीन ठिकाणी गेल्यावर थोडेसे संकोचल्यासारखे वाटते. पण यातून बाहेर पडत आजूबाजूच्या लोकांशी बोलण्याचा प्रयत्न करा. त्यामुळे तुम्ही थोडे कंफर्टेबल व्हाल आणि एकदा कंफर्ट आला की आत्मविश्वासही बळावेल.

    Tips for Building Confidence

    चुका करण्यास घाबरु नका

    तुमच्याकडून एखादी चूक झाली असल्यास त्याचा स्वीकरा करा. त्याचबरोबर चुका सुधारण्याचा प्रयत्न करा. पण त्यामुळे तुमचा आत्मविश्वास गमावू नका. नवीन किंवा माहित नसलेल्या गोष्टी शिकून घ्या. कामाचे स्वरुप नीट समजल्यावर तुमचा आत्मविश्वास आपसुकच वाढेल.

    Tips for Building Confidence

    नजरेला नजर देऊन बोला

    डोळ्यात बघून बोलण्याने तुमचा आत्मविश्वास प्रतीत होतो. त्यामुळे नजर चुकवून बोलू नका. त्यामुळे इतरांना वाटेल की, तुम्हाला बोलण्यात काही इंटरेस्ट नाही.

    Tips for Building Confidence
  • आई करायची दुसऱ्यांकडे घरकाम, मेहनतीच्या जोरावर तो आज आहे जगातील सर्वात महागडा आणि सर्वात श्रीमंत फुटबॉलर

    आई करायची दुसऱ्यांकडे घरकाम, मेहनतीच्या जोरावर तो आज आहे जगातील सर्वात महागडा आणि सर्वात श्रीमंत फुटबॉलर

    गल्ली ते दिल्ली, लंडन ते पॅरिस, जगाच्या पाठीवर कुठेही जा, सर्वोत्तम फुटबॉलपटूंचं नाव विचाराल, तर तुम्हाला ख्रिस्तियानो रोनाल्डो (किंवा लिओनेल मेस्सी) हेच उत्तर मिळाल्याशिवाय राहणार नाही. नेहमीच प्रसिद्धीच्या झोतात असणारा हा स्टार खेळाडू ५ फेब्रुवारी रोजी आपला ३९वा वाढदिवस साजरा करतोय.

    Special Story About legendary footballer Cristiano Ronaldo on his birthday

    सध्याच्या घडीला जगातील सर्वात श्रीमंत फुटबॉलपटूंमध्ये ख्रिस्तियानो रोनाल्डो (Cristiano Ronaldo) याचा अव्वल क्रमांक लागतो. एवढंच काय, तर आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलमध्ये सर्वाधिक गोल करण्याचा विक्रमही रोनाल्डोच्याच नावावर आहे. रोनाल्डोविषयी आणखी एक भुवया उंचावणारी बाब अशी की, जगभरात इंस्टाग्राम या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर सर्वाधिक फॉलोअर्स असणाऱ्यांच्या यादीतही रोनाल्डो अव्वलस्थानी आहे. इतके सारे कारनामे करण्याचे अनेकजण स्वप्नात सुद्धा विचार करू शकत नाहीत आणि साध्य करणं तर काहींनाच जमतं, त्यापैकीच एक म्हणजे रोनाल्डो.

    गरीब आई-वडिलांचा चौथा मुलगा

    डोलोरेस आणि जोस डिनिस या दाम्पत्याला 3 अपत्यं होती. त्यात ह्यूगो, केटिया आणि एल्मा यांचा समावेश आहे. यानंतर रोनाल्डोने त्यांचे चौथे अपत्य म्हणून ५ फेब्रुवारी १९८५ रोजी जन्म घेतला. आई डोलोरेस रोनाल्डोला जन्म देऊ इच्छित नव्हती. आपली आत्मकथा ‘मदर करेज’मध्ये डोलोरेस लिहिते की, ती डॉक्टरांशी गर्भपात करण्याविषयी बोलली होती, पण नकार दिला. डोलोरेस आता परमेश्वराला धन्यवाद देते की, तिने ते पाऊल उचलले नाही. रोनाल्डो आता मजेतही म्हणताना दिसतो की, ‘पाहा गं आई! तू माझ्यावेळी गर्भपात करू इच्छित होती आणि आज मीच आहे, जो घरात पैसे आणत आहे.’

    Special Story About legendary footballer Cristiano Ronaldo on his birthday

    दुसऱ्यांच्या घरी जेवण बनवायची आई

    पोर्तुगालचा फुटबॉलपटू रोनाल्डोच्या आई-वडिलांविषयी बोलायचं झालं, तर त्याचे वडील माळी होते, तर आई दुसऱ्यांच्या घरी जाऊन जेवण बनवत होती. चार भावंडांमध्ये सर्वात लहान असलेल्या रोनाल्डोचे कुटुंब पत्र्याच्या घरात राहायचे. रोनाल्डो म्हणतो की, ‘मी खूपच गरिबीत वाढलो. आम्ही प्रचंड गरीब होतो. माझ्याकडे खेळण्यासाठी वस्तू नव्हत्या आणि कोणतेही ख्रिसमस गिफ्टही नव्हते. मात्र, मी कधीही याचा विचार केला नाही.’ आज रोनाल्डो प्रचंड श्रीमंत का असेना, पण तो आपल्या मुलांना तेच संस्कार देऊ इच्छितो, जे त्याच्या आईने त्याला दिले आहेत.

    सतत रडल्यामुळे नाव पडले होते ‘रडका’

    शिक्षण ही काळाची गरज असते. त्यामुळे रोनाल्डोलाही शाळेत धाडले गेले. जेव्हा तो शाळेत गेला, तेव्हा तो घरची आठवण काढून रडू लागायचा. सोबत शिकणारी मुलं त्याला रडका म्हणू लागली होती. रोनाल्डो प्रचंड वेगाने धावायचा, त्यामुळे त्याने फुटबॉलमध्ये कारकीर्द घडवण्याचे ठरवले. त्याने फुटबॉल खेळण्यास सुरुवात केली. रोनाल्डोला अभ्यासापेक्षा फुटबॉलमध्ये जास्त रस होता. त्याने अवघ्या ८ वर्षांच्या वयात स्थानिक संघासाठी फुटबॉल खेळण्यास सुरुवात केली होती. त्याच्या शानदार प्रदर्शनामुळे त्याची निवड १७ वर्षांखालील संघात झाली होती.

    वयाच्या १८ वर्षांपर्यंत आई सांभाळायची सर्व कमाई

    सन २००७ मध्ये दिलेल्या एका मुलाखतीत रोनाल्डोच्या आईने स्वीकार केले की, १८ वर्षांच्या वयापर्यंत त्यांचे दोघांचे जॉईंट खाते होते. यामध्येच रोनाल्डोचे पैसे यायचे. या सर्व पैशांची देखभाल त्याची आई करत होती. इंग्लिश फुटबॉल क्लब मँचेस्टर युनायटेडने २००३ साली त्याला १७ मिलियन अमेरिकन डॉलर्समध्ये साईन केले होते. त्याचे वय त्यावेळी फक्त १८ वर्षे होते. यानंतर रोनाल्डोने कधीच मागे वळून पाहिले नाही. तो २००९ ते २०१८ दरम्यान स्पेनचा फुटबॉल क्लब रियल माद्रिद संघाचा भाग राहिला. त्यानंतर तो २०१८ ते २०२१ दरम्यान जुवेंटस संघाकडून खेळला. पुढे पुन्हा त्याने २०२१ ते २०२२ वर्षात मँचेस्टर युनायटेडचा हात पकडला. मात्र, ही साथ जास्त काळ टिकली नाही. २०२३मध्ये त्याने अल नासेर या क्लबमध्ये एन्ट्री केली.

    Special Story About legendary footballer Cristiano Ronaldo on his birthday

    संपत्ती आणि कमाईचे स्त्रोत

    जगाच्या पाठीवर नाव कमावणारा रोनाल्डो संपत्तीच्या बाबतीतही तितकाच शक्तिशाली आहे. ज्या रोनाल्डोची संपत्ती २०२०मध्ये फोर्ब्सनुसार ४६० मिलियन डॉलर्स म्हणजेच भारतीय चलनानुसार जवळपास ३३ अब्ज ५४ कोटी रुपये होती. तीच संपत्ती २०२४ मध्ये रिपोर्ट्सनुसार ४१ अब्ज रुपये आहे. याव्यतिरिक्त रोनाल्डो सोशल मीडियावरूनही बक्कळ कमाई करतो.

    रोनाल्डोचे फेसबुक (१६८ मिलियन), इंस्टाग्राम (६१९ मिलियन) आणि ट्विटरवर (११०.४ मिलियन) मिळून ८९७.४ मिलियन (८९.७४ कोटी) फॉलोअर्स आहेत. रिपोर्ट्सनुसार, रोनाल्डो इंस्टाग्रामवर एक फोटो पोस्ट करून तब्बल 26 कोटींहून अधिक रुपयांची कमाई करतो. याव्यतिरिक्त त्याच्याकडे आलिशान गाड्यांचाही ताफा आहे. त्यात लॅम्बोर्गिनी एवेंटाडोर, बुगाटी कायरन, मर्सिडीज एएमजी आणि पोर्श करेरा यांसारख्या सुपरकार्सचा समावेश आहे.

    Special Story About legendary footballer Cristiano Ronaldo on his birthday

    वैयक्तिक आयुष्य

    आंतरराष्ट्रीय फुटबॉलमध्ये सर्वाधिक १२८ गोल करणाऱ्या रोनाल्डोच्या खासगी आयुष्याबद्दल बोलायचं झालं, तर त्याला ५ अपत्यं आहेत. त्यातील ३ अपत्य ही दोन सरोगेट मातांकडून झालेली आहेत. मात्र, त्याने अद्याप कुणाशीही लग्न केले नाहीये. त्याची सध्याची गर्लफ्रेंड स्पॅनिश मॉडेल जॉर्जिना रॉड्रिग्ज आहे.

  • नृत्य आणि संगीताची आवड आहे? बी.पी.ए ठरू शकतो तुमच्यासाठी उत्तम पर्याय

    नृत्य आणि संगीताची आवड आहे? बी.पी.ए ठरू शकतो तुमच्यासाठी उत्तम पर्याय

    BPA: A Career Option for Those Who Love Dance and Music

    बीपीए कोणी  शिकावे?

    ज्या उमेदवारांना संगीत, नृत्य किंवा थिएटरची आवड आहे त्यांनी हा कोर्स करणे आवश्यक आहे. जे त्यांना परफॉर्मिंग आर्ट्सच्या क्षेत्रात त्यांचे कौशल्य आणि ज्ञान वाढवण्यास मदत करेल. हा कोर्स संगीत किंवा नृत्य क्षेत्रात प्रवेश करण्यासाठी आणि शिक्षक, सेट प्रशासक, परफॉर्मर, नृत्यदिग्दर्शक किंवा दिग्दर्शक म्हणून काम करण्यासाठी उत्कृष्ट संधी प्रदान करतो. म्हणूनच, हा कोर्स अशा उमेदवारांसाठी तयार केलेला आहे जे सर्जनशील आहेत.

    बीपीए साठी पात्रता निकष

    परफॉर्मिंग आर्ट्समध्ये स्वारस्य असलेल्या प्रत्येकासाठी बीपीए पदवी खुली आहे. यासाठी कोणतेही विशिष्ट वय, पदवी किंवा अनुभव असण्याची आवश्यकता नाही. दुसरीकडे, बहुतेक शाळा आणि संस्था विद्यार्थ्यांना १२वी किंवा समतुल्य पात्रता मिळविण्याची मागणी करतात. बी.पी.ए ला प्रवेश घेण्यासाठी इच्छुक उमेदवाराने मान्यताप्राप्त बोर्डातून बारावीची परीक्षा पास होणे आवश्यक आहे. विद्यार्थ्यांना काही महाविद्यालयांमध्ये प्रवेश परीक्षा द्यावी लागू शकते. यापैकी काही प्रवेश परीक्षा म्हणजे SMEAT, PUBDET, CUET, NSD, Calcutta University Entrance Exam, Urat PG अशा आहेत. 

    BPA: The Perfect Career for Dance and Music Lovers

    बीपीए साठीची नामांकित कॉलेजेस –

    बीपीए केल्यानंतर कुठे मिळू शकतात नोकऱ्या 

    सारेगामा इंडिया, बालाजी टेलिफिल्म्स, युनिवर्सल आर्ट्स, एच. टी. मिडीया, आयरिस मिडीया नेटवर्क्स यासारख्या प्रतिष्ठित कंपन्यांमध्ये नोकरी मिळू शकते, कारण या कंपन्यांना ही पदवी घेतलेल्या उमेदवारांची गरज असते. 

    आणखी वाचा

  • BFA – कला क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी उत्सुक असणाऱ्यांसाठी उत्तम पर्याय

    BFA – कला क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी उत्सुक असणाऱ्यांसाठी उत्तम पर्याय

    बॅचलर ऑफ फाइन आर्ट्स हे शब्दाचे पूर्ण रूप आहे. बीएफए प्रोग्राम हा तीन ते चार वर्षांचा पदवीपूर्व कार्यक्रम आहे, यामध्येही विविध कोर्सेस उपलब्ध आहेत. ललित कलांमध्ये बॅचलर ऑफ आर्ट्स, ॲनिमेशन, व्हिज्युअल, परफॉर्मिंग आर्ट्स असे कोर्सेस आहेत. बऱ्याच वेळा BFA ला व्हिज्युअल आर्ट्स असेही संबोधले जाते. बीएफए अभ्यासक्रमाची ऑफर देणाऱ्या महाविद्यालयांमध्ये प्रवेश हा गुणवत्तेवर तसेच प्रवेश परीक्षांवर आधारित असतो.

    Why a BFA Is the Best Choice for Your Arts Career

    BFA कोर्स का निवडावा?

    इतर पारंपारिक अभ्यासक्रमांप्रमाणेच, बीएफए अभ्यासक्रम तुम्हाला कला, सौंदर्यशास्त्र, मातीची भांडी आणि मातीची भांडी बनवणे इत्यादी नवीन युगातील विषयांची ओळख करून देतो. बॅचलर ऑफ फाइन आर्ट्स पदवीनंतर करिअरच्या  वैविध्यपूर्ण शक्यता आहेत आणि विचारात घेण्यासाठी अनेक जॉब प्रोफाइल आहेत. बॅचलर ऑफ फाइन आर्ट्स प्रोग्रामचे पदवीधर फ्रीलान्स डिझायनर, लेखक किंवा शिक्षक म्हणून करिअर करू शकतात. स्वातंत्र्य आणि उत्तम कमाईच्या क्षमतेमुळे आजकाल फ्रीलान्स व्यवसाय लोकप्रिय आहे.

    How to Get a BFA and Start Your Career in the Arts

    BFA कोर्स कोणी करावा?

    ज्या उमेदवारांमध्ये एखादा कलाकार लपलेला असतो ते सहसा ललित कला अभ्यासक्रम निवडतात. ललित कला अभ्यासक्रम हा सहसा विद्यार्थी ज्यांच्यात एक कलाकार दडलेला असतो ते घेतात. तथापि, ज्या उमेदवारांची सर्जनशीलता उत्तम आहे आणि व्हिज्युअल किंवा परफॉर्मिंग आर्ट्सची प्रवृत्ती आहे ते बीएफए कोर्ससाठी योग्य आहेत. विद्यार्थ्यांना मनोरंजन क्षेत्र, वृत्तसंस्था, विपणन कंपन्या, प्रकाशने, कला संग्रहालये, शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये नोकऱ्या मिळू शकतात.

    BFA चे फायदे

    या अभ्यासक्रमाचे पदवीधर त्यांचे शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर स्वत:साठी नवीन मार्ग उघडतात. ललित कलांची पदवी त्यांना परफॉर्मिंग, ललित किंवा व्हिज्युअल आर्ट्समधील व्यावसायिक करिअरसाठी तयार करू शकते. सर्जनशील आणि कलात्मक असलेले विद्यार्थी हा अभ्यासक्रम शिकू शकतात. ते त्यांच्या बॅचलर ऑफ फाइन आर्ट्स पदवीचा भाग म्हणून फोटोग्राफी, व्हिज्युअल आर्ट, पेंटिंग, मिश्र माध्यम, सिनेमॅटोग्राफी आणि डिजिटल चित्रण यांचा अभ्यास करू शकतात. ते अनेक क्षेत्रात रोजगार शोधू शकतात आणि त्यांच्या करिअरची व्याप्ती वाढवू शकतात. तसेच, BFA त्यांना अनुभवाच्या शिडीवर चढत असताना त्यांची वेतनश्रेणी वाढवण्यास मदत करते. BFA पदवीधर INR 5 लाख ते  सरासरी INR 25  लाखांपर्यंत पगार मिळवू शकतात.

    Bachelor Of Fine Arts

    BFA साठी पात्रता निकष

    सर्व उमेदवार, ज्यांनी मान्यताप्राप्त मंडळातून कोणत्याही स्ट्रीममधून बारावी उत्तीर्ण केली आहे, ते बॅचलर ऑफ फाइन आर्ट्स हा कोर्स निवडू शकतात. यासाठी सामान्यतः इतर कोणतेही निश्चित निकष नसतात, परंतु काही विद्यापीठे/महाविद्यालये  किमान टक्केवारीची अट ठेऊ  शकतात  जी सामान्यत: 50 – 60% असते. ज्या उमेदवारांना बीएफए अभ्यासक्रमात प्रवेश घेण्यासाठी 12 वी मध्ये आवश्यक मार्क्स मिळणे गरजेचे आहे. या व्यतिरिक्त, प्रवेशाच्या वेळी काहीवेळा अशा उमेदवारांना प्राधान्य दिले जाते, ज्यांनी इयत्ता 12 मध्ये कला/ ह्यूमॅनिटीजचा अभ्यास केला आहे आणि ज्यांना ललित कला विषयाचे काही मूलभूत ज्ञान आहे ज्याचा ते पाठपुरावा करू इच्छित आहेत.

    आणखी वाचा